ตำแหน่งทางวิชาการในสหราชอาณาจักร โครงสร้างและลำดับขั้น

ตำแหน่งทางวิชาการในสหราชอาณาจักรเป็นชื่อเรียก ลำดับความอาวุโส และความรับผิดชอบของบุคลากรสายวิชาการที่จ้างงานโดยมหาวิทยาลัย โดยทั่วไปแล้ว ประเทศนี้จะมีเส้นทางอาชีพทางวิชาการสามรูปแบบหลัก ได้แก่ เส้นทางที่เน้นการวิจัย เส้นทางที่เน้นการสอน และเส้นทางที่ผสมผสานทั้งสองอย่างเข้าด้วยกัน

ศาสตราจารย์ (Professors)

ในสหราชอาณาจักร เช่นเดียวกับประเทศในเครือจักรภพส่วนใหญ่ (ยกเว้นออสเตรเลียและแคนาดา) รวมถึงไอร์แลนด์ ตามประเพณีแล้ว ศาสตราจารย์จะดำรงตำแหน่ง Established Chair (ตำแหน่งศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยจัดตั้งขึ้น) หรือ Personal Chair (ตำแหน่งศาสตราจารย์ส่วนบุคคล)

• Established Chair: เป็นตำแหน่งที่มหาวิทยาลัยจัดตั้งขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการด้านความเป็นผู้นำทางวิชาการและชื่อเสียงในสาขาวิชาเฉพาะ และจะมีการคัดเลือกผู้สมัครจากรายชื่อผู้ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมที่สุด
• Personal Chair: เป็นตำแหน่งที่มอบให้แก่บุคคลเป็นการเฉพาะ เพื่อเป็นการยอมรับในความสำเร็จระดับสูงและชื่อเสียงในสาขาวิชาของบุคคลนั้น

ในมหาวิทยาลัยส่วนใหญ่ ตำแหน่งศาสตราจารย์จะสงวนไว้สำหรับบุคลากรทางวิชาการที่อาวุโสที่สุด โดยนักวิชาการคนอื่นๆ มักจะถูกเรียกว่า 'Lecturers' (อาจารย์), 'Senior Lecturers' (อาจารย์อาวุโส) และ 'Readers' (ผู้อ่าน/นักวิจัยอาวุโส) ในบางประเทศ เช่น ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และแอฟริกาใต้ อาจใช้คำว่า 'Associate Professor' (รองศาสตราจารย์) แทนคำว่า 'Reader'

การเปลี่ยนแปลงในยุคปัจจุบัน

ในช่วงทศวรรษ 1990 มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดได้นำระบบ Titles of Distinction มาใช้ ซึ่งช่วยให้ผู้ดำรงตำแหน่งในระดับอาจารย์สามารถใช้คำนำหน้าว่าศาสตราจารย์หรือ Reader ได้ สิ่งนี้ส่งผลให้เกิดศาสตราจารย์สองระดับ คือ ศาสตราจารย์ตามกฎหมาย (Statutory Professors) หรือผู้ดำรงตำแหน่ง Chair ที่มีสถานะสูงกว่าศาสตราจารย์ระดับตำแหน่ง (Titular Professors) ซึ่งมหาวิทยาลัยอื่นๆ ในสหราชอาณาจักรบางแห่งก็ได้นำระบบนี้มาใช้เช่นกัน

นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยบางแห่ง เช่น มหาวิทยาลัยเอ็กซิเตอร์, มหาวิทยาลัยเรดดิง, มหาวิทยาลัยวอริก และมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม ได้เปลี่ยนมาใช้คำว่า 'Associate Professor' แทน 'Reader' เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลมากขึ้น

ตำแหน่งศาสตราจารย์ที่มีชื่อเฉพาะ (Named Professorships)

ตำแหน่งศาสตราจารย์หลายตำแหน่งถูกตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติแก่บุคคลสำคัญหรือผู้บริจาคทุนก่อตั้งตำแหน่งนั้น เช่น ตำแหน่งศาสตราจารย์ Gresham ซึ่งมีประวัติยาวนานตั้งแต่ศตวรรษที่ 16, ตำแหน่ง Regius Professorships และตำแหน่ง Lucasian Professor of Mathematics ซึ่งเป็นตำแหน่งที่มีเกียรติและชื่อเสียงอย่างมาก

ศาสตราจารย์ด้านดนตรี (Professors of Music)

ในวิทยาลัยดนตรี (Conservatoires) หลายแห่งในสหราชอาณาจักร ผู้สอนมักถูกเรียกว่าศาสตราจารย์ เช่น 'ศาสตราจารย์ด้านไวโอลิน' ซึ่งเป็นธรรมเนียมปฏิบัติในวิทยาลัยดนตรีเก่าแก่ เช่น Royal College of Music และ Royal Academy of Music แม้ว่าในมหาวิทยาลัยทั่วไป คำนี้จะเริ่มลดความนิยมลงสำหรับการสอนเครื่องดนตรี

เส้นทางอาชีพทางวิชาการ (Pathways)

เส้นทางวิจัยและการสอน (Research and Teaching Career Pathway)

สำหรับบุคลากรที่มีความรับผิดชอบทั้งด้านการวิจัยและการสอน ลำดับขั้นโดยทั่วไปจะเป็นดังนี้:

• Professor: ศาสตราจารย์
• Reader (หรือ Principal Lecturer ในบางสถาบัน): ผู้อ่าน/นักวิจัยอาวุโส
• Senior Lecturer: อาจารย์อาวุโส
• Lecturer หรือ Clinical Lecturer: อาจารย์ (เทียบเท่ากับ Assistant Professor ในสหรัฐอเมริกา)
• Assistant Lecturer, Demonstrator, Seminar Leader: ผู้ช่วยอาจารย์หรือผู้ช่วยสอน

ปัจจุบัน มหาวิทยาลัยในกลุ่ม Russell Group เริ่มใช้คำศัพท์แบบผสมผสาน เช่น LSE ที่หันไปใช้คำศัพท์แบบอเมริกันทั้งหมด ในขณะที่ UCL ยังคงตำแหน่ง Lecturer ไว้ แต่เปลี่ยน Senior Lecturer และ Reader เป็น Associate Professor