เอเด อเดพิทัน พิธีกรและนักกีฬาบาสเกตบอลวีลแชร์ผู้ทรงอิทธิพล

เอเด อเดพิทัน (Ade Adepitan) หรือชื่อเต็มคือ Adedoyin Olayiwola Adepitan เป็นพิธีกรโทรทัศน์และอดีตนักกีฬาบาสเกตบอลวีลแชร์ชาวอังกฤษเชื้อสายไนจีเรีย เขาเป็นหนึ่งในพิธีกรโทรทัศน์ผู้พิการทางร่างกายกลุ่มแรกๆ ในสหราชอาณาจักรที่มีบทบาทโดดเด่นมานานกว่า 20 ปี โดยใช้พื้นที่สื่อในการรณรงค์ต่อต้านการเหยียดเชื้อชาติและการเลือกปฏิบัติ terhadap คนพิการ

ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา

อเดพิทันเกิดเมื่อวันที่ 27 มีนาคม ค.ศ. 1973 ที่เขตแมริแลนด์ เมืองลากอส ประเทศไนจีเรีย ขณะที่มีอายุได้เพียง 15 เดือน เขาป่วยเป็นโรคโปลิโอ ซึ่งส่งผลกระทบต่อขาและทำให้เขาไม่สามารถเดินได้และต้องใช้รถเข็นวีลแชร์ตลอดชีวิต

เมื่ออายุได้ 3 ปี เขาและมารดาได้ย้ายถิ่นฐานมายังสหราชอาณาจักรเพื่อสมทบกับบิดาที่อาศัยอยู่ในเขต Newham กรุงลอนดอน เขาเข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนประถม Southern Road ในย่าน Plaistow ซึ่งเขากล่าวว่าโรงเรียนแห่งนี้มีส่วนสำคัญในการช่วยให้เขารับมือกับความพิการและปัญหาทางครอบครัว ก่อนจะเข้าศึกษาต่อที่ Lister Community School โดยเขามีความทะเยอทะยานที่จะเป็นนักกีฬาระดับนานาชาติตั้งแต่ยังเด็ก

เส้นทางกีฬาบาสเกตบอลวีลแชร์

อเดพิทันเป็นนักกีฬาบาสเกตบอลวีลแชร์ที่มีความสามารถสูง โดยเคยเล่นให้กับสโมสร Milton Keynes Aces และเป็นสมาชิกทีมชาติสหราชอาณาจักร ผลงานที่โดดเด่นที่สุดคือการคว้าเหรียญทองแดงในการแข่งขันพาราลิมปิกเกมส์ 2004 ที่กรุงเอเธนส์ และเหรียญทองในการแข่งขัน Paralympic World Cup ปี 2005 ที่เมืองแมนเชสเตอร์

ด้วยความทุ่มเทให้กับกีฬาสำหรับคนพิการ ในปี ค.ศ. 2005 เขาได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ Member of the Order of the British Empire (MBE) จากการทำประโยชน์ให้แก่กีฬาสำหรับคนพิการ

อาชีพในวงการสื่อและโทรทัศน์

อเดพิทันเริ่มเข้าสู่วงการโทรทัศน์ในช่วงทศวรรษ 2000 โดยเริ่มต้นจากการเป็นนักแสดงในซีรีส์เรื่อง Casualty และ Desperados (รับบทเป็น Baggy Awolowo โค้ชบาสเกตบอลวีลแชร์) รวมถึงปรากฏตัวในละครแนว Soap Opera เรื่อง EastEnders

งานพิธีกรและสารคดี

ในช่วงแรกเขาเน้นการนำเสนอรายการกีฬา ก่อนจะขยับขยายไปสู่สารคดีท่องเที่ยวและสังคม โดยมีผลงานที่สำคัญดังนี้:

• สารคดีท่องเที่ยว: นำเสนอรายการ The Travel Show ของ BBC News และซีรีส์ Africa with Ade Adepitan (2019) ซึ่งเขาเดินทางสำรวจทวีปแอฟริกา รวมถึงเมืองลากอสบ้านเกิดของเขา
• ประเด็นสังคมและสิ่งแวดล้อม: นำเสนอสารคดี Climate Change: Ade on the Frontline (2021) และสารคดีเชิงวิพากษ์ Whites Only: Ade's Extremist Adventure (2024) ที่สำรวจเมือง Orania ในแอฟริกาใต้ซึ่งอนุญาตให้เฉพาะคนผิวขาวอาศัยอยู่
• งานถ่ายทอดสดกีฬา: เป็นหนึ่งในทีมผู้ประกาศหลักของ Channel 4 ในการถ่ายทอดสดพาราลิมปิกเกมส์ ลอนดอน 2012, ฤดูหนาว 2014 และริโอ 2016

นอกจากนี้ เขายังเป็นผู้ดำเนินรายการร่วมในแคมเปญ Children in Need ของ BBC มาตั้งแต่ปี 2016 และได้รับเลือกให้เป็นอธิการบดี (Chancellor) ของมหาวิทยาลัย Birmingham City เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม ค.ศ. 2024 โดยเข้ามารับตำแหน่งต่อจาก Sir Lenny Henry

งานการกุศลและการสนับสนุนสังคม

อเดพิทันอุทิศตนให้กับการทำงานการกุศล โดยเฉพาะการสนับสนุนผู้ที่มีความพิการทางร่างกาย เขาเป็นผู้อุปถัมภ์ขององค์กร Go Kids Go (เดิมชื่อ Association of Wheelchair Children) เพื่อส่งเสริมให้เด็กพิการสามารถเข้าถึงกิจกรรมสันทนาการและกีฬาได้มากขึ้น