สงครามปัญญาประดิษฐ์ การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการสู้รบในยุคดิจิทัล

สงครามปัญญาประดิษฐ์ (AI Warfare) คือการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาใช้เพื่อทำให้การปฏิบัติการทางทหารเป็นระบบอัตโนมัติ รวมถึงการเพิ่มประสิทธิภาพหรือการข้ามขั้นตอนการตัดสินใจของมนุษย์ในความขัดแย้งทางอาวุธ โดย AI ถูกนำมาใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลข่าวกรองทางทหารจำนวนมหาศาลอย่างรวดเร็ว เพื่อให้คำแนะนำหรือตัดสินใจในการเลือกเป้าหมายโจมตี

ในทางวิชาการ Husain และคณะ (2018) ได้ใช้คำว่า "Hyperwar" เพื่ออธิบายรูปแบบสงครามที่ควบคุมโดยอัลกอริทึมหรือปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งมีขั้นตอนการตัดสินใจของมนุษย์เข้ามาเกี่ยวข้องน้อยมากหรือไม่มีเลย

การประยุกต์ใช้ในความขัดแย้งร่วมสมัย

สงครามรัสเซีย-ยูเครน (2022–ปัจจุบัน)

ยูเครนได้ริเริ่มโครงการร่วมกับบริษัท Palantir ในชื่อ Brave1 Dataroom เพื่อสร้างระบบ AI โดยใช้ข้อมูลการรบจำนวนมากที่รวบรวมได้ตั้งแต่การรุกรานเต็มรูปแบบของรัสเซียในปี 2022 ยูเครนได้นำ AI มาใช้ในหลายด้าน ดังนี้:

• การวิเคราะห์ผลการโจมตีทางอากาศอย่างละเอียด
• การประมวลผลข้อมูลข่าวกรองปริมาณมาก
• การวางแผนปฏิบัติการโจมตีระยะไกล

สงครามในฉนวนกาซา (2023–ปัจจุบัน)

กองกำลังป้องกันอิสราเอล (IDF) ได้ใช้ AI เพื่อระบุเป้าหมายในการโจมตีทางอากาศในฉนวนกาซาอย่างรวดเร็วและเป็นระบบอัตโนมัติ โดยหน่วย 8200 ของ IDF ได้พัฒนาระบบ AI สองระบบหลัก ได้แก่:

• The Gospel: ระบบที่ให้คำแนะนำในการเลือกเป้าหมายแก่ผู้ประเมินที่เป็นมนุษย์ เพื่อตัดสินใจอนุมัติการโจมตี
• Lavender: ระบบที่ระบุตัวบุคคลที่เชื่อมโยงกับกลุ่มฮามาส ซึ่งมีรายงานว่าในบางกรณีมีการอนุญาตให้เกิดการสูญเสียพลเรือนจำนวน 5-20 คนต่อผู้ก่อการร้ายหนึ่งราย แม้ว่า IDF จะปฏิเสธข้อกล่าวหาและยืนยันว่ามีการประเมินเพื่อลดความเสียหายข้างเคียงเสมอ

นอกจากนี้ อิสราเอลยังใช้ AI ในการวิเคราะห์เสียง การจดจำใบหน้า และการวิเคราะห์การโทรศัพท์ ซึ่งช่วยในการระบุตำแหน่งของผู้นำกลุ่มฮามาส เช่น Ibrahim Biari

กรณีศึกษาและเหตุการณ์สำคัญ

มีการรายงานว่าในปี 2024 Abdul-Rahman al-Rawi นักศึกษาวัย 20 ปี กลายเป็นพลเรือนรายแรกที่ได้รับการยืนยันว่าเสียชีวิตจากการโจมตีทางอากาศที่สนับสนุนโดย AI ของสหรัฐฯ ในอิรัก

ในส่วนของสหรัฐอเมริกา กระทรวงกลาโหมได้ดำเนินโครงการที่เกี่ยวข้องกับ AI มากกว่า 800 โครงการ โดยมีโครงการสำคัญคือ Project Maven และ Project Artemis (การพัฒนาโดรนที่ทนทานต่อ AI ร่วมกับยูเครน) โดย Project Maven ถูกนำมาใช้ในการระบุเป้าหมายในหลายพื้นที่ รวมถึงอิรัก ซีเรีย เยเมน และยูเครน

บริษัทและตัวแสดงที่เกี่ยวข้อง

ในด้านการแข่งขันระดับโลก จีนกำลังผลักดันสิ่งที่เรียกว่า "Intelligentized Warfare" โดยบูรณาการ AI เข้ากับทุกโดเมนการรบ ทั้งทางบก ทางน้ำ ทางอากาศ อวกาศ และไซเบอร์ โดยมีงบประมาณด้าน AI ทางทหารมากกว่า 1.6 พันล้านดอลลาร์ต่อปี

การกำกับดูแลและกฎระเบียบระหว่างประเทศ

ตั้งแต่ปี 2014 รัฐภาคีภายใต้ อนุสัญญาว่าด้วยอาวุธตามแบบบางชนิด (CCW) ได้หารือเกี่ยวกับระบบอาวุธอัตโนมัติที่สังหารได้ (Lethal Autonomous Weapon Systems - LAWS) โดยมุ่งเน้นที่ประเด็นกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ ความรับผิดชอบ และระดับการควบคุมของมนุษย์ที่จำเป็น

ในเดือนมิถุนายน 2026 องค์การสหประชาชาติได้ออกประกาศร่วมซึ่งลงนามโดย 226 ฝ่าย เรียกร้องให้บริษัทผู้พัฒนา AI และรัฐบาลยุติการจัดหาระบบ AI ที่ออกแบบมาเพื่อใช้ใน "Kill Chain" หรือขั้นตอนการสังหารอัตโนมัติ