อัปราคอส

อัปราคอส (Aprakos) คือหนังสือทางศาสนาคริสต์ประเภทพระวรสารหรือหนังสือกิจการอัครทูตที่จัดเรียงเนื้อหาตามลำดับการอ่านในพิธีกรรมประจำสัปดาห์ของคริสตจักรตะวันออก (Eastern Orthodox Church) แทนที่จะเรียงตามลำดับเนื้อหาในคัมภีร์ไบเบิลแบบปกติ หนังสือประเภทนี้จึงถูกเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า หนังสือพระวรสารประจำสัปดาห์ หรือ หนังสืออ่านในพิธีกรรม

ลักษณะและการจัดเรียงเนื้อหา

ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดระหว่างอัปราคอสกับพระวรสารฉบับปกติ (Tetra-Gospels) คือการจัดลำดับเนื้อหา โดยอัปราคอสจะเริ่มต้นด้วยเนื้อหาที่ใช้อ่านในช่วงสัปดาห์ศักดิ์สิทธิ์ (Holy Week) หรือเทศกาลอีสเตอร์ ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญที่สุดในปฏิทินพิธีกรรมของชาวออร์ทอดอกซ์ ตัวอย่างเช่น ในขณะที่พระวรสารทั่วไปมักขึ้นต้นด้วยพระวรสารนักบุญมัทธิว แต่อัปราคอสจะขึ้นต้นด้วยบทนำของพระวรสารนักบุญยอห์นที่ว่า "ในปฐมกาลพระวาทะทรงดำรงอยู่..."

ความสำคัญทางประวัติศาสตร์

อัปราคอสถือเป็นเอกสารสำคัญในประวัติศาสตร์วรรณกรรมและศาสนา โดยเฉพาะในกลุ่มภาษาแสลาวโบราณ ต้นฉบับเก่าแก่หลายฉบับที่หลงเหลือมาถึงปัจจุบันมักอยู่ในรูปแบบของอัปราคอส เช่น Codex Assemanius, Ostromir Gospels และ Vukan's Gospel ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญในการศึกษาพัฒนาการของภาษาและธรรมเนียมปฏิบัติทางศาสนาในยุคกลาง

การเปรียบเทียบกับธรรมเนียมตะวันตก

ในคริสตจักรตะวันตก (เช่น คาทอลิก) มีหนังสือที่มีวัตถุประสงค์การใช้งานคล้ายคลึงกันเรียกว่า เลกชันนารี (Lectionary) ซึ่งเป็นคำที่มีความหมายกว้างกว่า หรือหากเป็นหนังสือที่รวบรวมเฉพาะพระวรสารจะเรียกว่า เอวังเกเลียเรียม (Evangeliarium) หรือ เอวังเกลิสตารีอุม (Evangelistarium)