ภาษามือออสเตรเลีย-ไอริช (AISL) ประวัติศาสตร์และสถานะปัจจุบัน

ภาษามือออสเตรเลีย-ไอริช หรือ AISL เป็นภาษามือของชนกลุ่มน้อยในประเทศออสเตรเลีย ซึ่งมีความแตกต่างจากภาษามือออสเตรเลีย (Auslan) ที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย โดย AISL มีความสัมพันธ์ทางภาษาศาสตร์กับภาษามือฝรั่งเศส (French Sign Language) ในขณะที่ Auslan มีความสัมพันธ์กับภาษามืออังกฤษ (British Sign Language) และกลุ่มภาษา BANZSL

ประวัติศาสตร์และการก่อตั้ง

ภาษามือไอริช (Irish Sign Language - ISL) มีต้นกำเนิดมาจากชุมชนคนหูหนวกในไอร์แลนด์และถูกพัฒนาขึ้นโดยตัวคนหูหนวกเอง ซึ่งมีอายุการใช้งานมานานหลายร้อยปี ต่อมาในปี ค.ศ. 1875 กลุ่มแม่ชีโดมินิกัน (รวมถึงแม่ชีหูหนวกหนึ่งท่าน คือ ซิสเตอร์กาเบรียล โฮแกน) ได้เดินทางจากไอร์แลนด์มายังออสเตรเลีย และได้นำภาษามือไอริชเข้ามาด้วย

จากการก่อตั้งโรงเรียนสามแห่งในออสเตรเลีย ภาษามือออสเตรเลีย-ไอริช (AISL) ได้ถูกนำมาใช้เป็นภาษาหลักในการเรียนการสอน โดยแบ่งแยกตามความเชื่อทางศาสนาในสมัยนั้น โดยโรงเรียนคาทอลิกจะสอนภาษามือไอริช (ซึ่งต่อมากลายเป็น AISL) และโรงเรียนโปรเตสแตนต์จะสอนภาษามืออังกฤษ (ซึ่งต่อมากลายเป็น Auslan)

การเสื่อมถอยและนโยบายการศึกษา

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นหลังจากการประชุมที่เมืองมิลาน (Milan Congress) ในปี ค.ศ. 1881 ซึ่งส่งผลให้เกิดกระแส "การสอนแบบเน้นการพูด (Oralism)" ทั่วโลก รวมถึงในออสเตรเลีย โดยภายในช่วงต้นทศวรรษ 1950 นโยบายการสอนแบบเน้นการพูดได้กลายเป็นมาตรฐานหลัก ทำให้การใช้ AISL ในฐานะภาษาในการเรียนการสอนต้องยุติลง

สถานะปัจจุบันของ AISL

ในปัจจุบัน ภาษามือออสเตรเลีย-ไอริช (AISที่ใช้กันอยู่ในกลุ่มเพื่อนสนิทจากโรงเรียนที่ปิดตัวลงไปแล้ว และในหมู่สมาชิกในครอบครัวเท่านั้น ไม่ได้ถูกนำมาใช้ในสโมสรคนหูหนวกหรือในชุมชนคนหูหนวกในวงกว้างอีกต่อไป

ข้อมูล ณ ปี ค.ศ. 2017 ระบุว่ามีผู้ใช้ภาษามือชนิดนี้เหลืออยู่ประมาณ 100 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุในวัย 70 ปีขึ้นไป แม้ว่าอาจจะมีลูกหลานของคนหูหนวก (CODAs) บางส่วนที่ใช้เป็น แต่ในปัจจุบันไม่มีครู ผู้เชี่ยวชาญ หรือล่ามภาษามือที่สามารถให้บริการในภาษา AISL ได้เลย และในนโยบายภาษาระดับชาติของออสเตรเลียก็มีการกล่าวถึงเพียงภาษามือออสเตรเลีย (Auslan) เท่านั้น โดยไม่ได้รวมถึง AISL หรือแม้แต่ภาษามือของชาวอะบอริจิน