บารอนนีในไอร์แลนด์ หน่วยการปกครองทางประวัติศาสตร์

ในประเทศไอร์แลนด์ บารอนนี (ภาษาไอริช: barúntacht, พหูพจน์: barúntachtaí) คือหน่วยการปกครองย่อยทางประวัติศาสตร์ของเคาน์ตี (County) ซึ่งมีลักษณะคล้ายคลึงกับหน่วย 'ฮันเดรด' (Hundreds) ในการแบ่งเขตของประเทศอังกฤษ บารอนนีถูกสร้างขึ้นในช่วงการยึดครองไอร์แลนด์ของราชวงศ์ทิวดอร์ (Tudor reconquest) เพื่อนำมาใช้แทนที่หน่วย 'แคนเทรด' (Cantreds) ที่ถูกก่อตั้งขึ้นหลังจากการรุกรานของชาวนอร์มันในยุคแรก

บารอนนีส่วนใหญ่ทำหน้าที่เป็นหน่วยในการจัดทำทะเบียนที่ดิน (Cadastral units) มากกว่าจะเป็นหน่วยบริหารจัดการส่วนท้องถิ่น แม้ว่าในช่วงศตวรรษที่ 19 บารอนนีจะเริ่มมีบทบาทเล็กน้อยในการจัดเก็บภาษีและการใช้จ่ายในท้องถิ่น แต่บทบาทเหล่านี้ก็ได้ถูกยกเลิกไปตามพระราชบัญญัติการปกครองส่วนท้องถิ่น (ไอร์แลนด์) ปี 1898 (Local Government (Ireland) Act 1898) ส่งผลให้ในปัจจุบันบารอนนีไม่มีสถานะทางการบริหารจัดการอีกต่อไป

การก่อตั้งและวิวัฒนาการ

การแบ่งเขตการปกครองของไอร์แลนด์ออกเป็นเคาน์ตีเกิดขึ้นในสองช่วงเวลาหลัก คือ พื้นที่ทางตะวันออกและทางใต้ในช่วงยุคนอร์มัน (ตั้งแต่การรุกรานปี 1169 จนถึงต้นศตวรรษที่ 14) และพื้นที่ส่วนที่เหลือในช่วงการยึดครองของราชวงศ์ทิวดอร์ในศตวรรษที่ 16

ความหมายของคำว่าบารอนนี

ในช่วงแรก คำว่า "บารอนนี" ถูกนำมาใช้ในสามความหมายที่ทับซ้อนกัน ได้แก่:

• บารอนนีแบบศักดินา (Feudal Barony): หมายถึงเกียรติยศหรือคฤหาสน์ขนาดใหญ่
• บารอนนีทางรัฐสภา (Parliamentary Barony): หมายถึงบรรดาศักดิ์ในระบบขุนนางของไอร์แลนด์ ซึ่งให้สิทธิในการนั่งในรัฐสภาไอร์แลนด์
• บารอนนีทางบริหาร (Administrative Barony): หรือที่เรียกว่าแคนเทรด ซึ่งเป็นหน่วยที่ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ในการจัดเก็บภาษี

เมื่อเวลาผ่านไป ความหมายเหล่านี้ได้แยกออกจากกัน และบารอนนีทางบริหารจำนวนมากไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกับบรรดาศักดิ์ขุนนางแต่อย่างใด

การปรับเปลี่ยนและโครงสร้าง

บารอนนีหลายแห่งมีรากฐานมาจาก túath (ดินแดน) หรือ trícha cét (หน่วยประชากรชาย 3,000 คน) ของหัวหน้าเผ่าชาวเกลิก (Gaelic chief) อย่างไรก็ตาม ในบางกรณี บารอนนีอาจถูกสร้างขึ้นโดยการรวมดินแดนขนาดเล็กเข้าด้วยกัน หรือแบ่งดินแดนขนาดใหญ่ หรือสร้างขึ้นใหม่โดยไม่คำนึงถึงเส้นเขตแดนเดิม

การแบ่งย่อยเป็นครึ่งบารอนนี (Half-Baronies)

ในบางกรณี บารอนนีถูกแบ่งย่อยออกเป็น "ครึ่งบารอนนี" (Half-baronies) ซึ่งมีสถานะทางกฎหมายเท่าเทียมกับบารอนนีเต็มรูปแบบ การแบ่งย่อยนี้เกิดขึ้นบ่อยครั้งในศตวรรษที่ 19 ภายใต้พระราชบัญญัติคณะลูกขุนใหญ่ (ไอร์แลนด์) ปี 1836 (Grand Jury (Ireland) Act 1836) ซึ่งอนุญาตให้แบ่งบารอนนีที่มีพื้นที่ตั้งแต่ 45,000 เอเคอร์ขึ้นไป หรือรวมบารอนนีที่มีพื้นที่ไม่เกิน 40,000 เอเคอร์เข้าด้วยกัน

การแบ่งย่อยมักใช้คำระบุทิศทาง เช่น "ตอนบน/ตอนล่าง" (Upper/Lower), "เหนือ/ใต้" (North/South) หรือ "ตะวันออก/ตะวันตก" (East/West) เพื่อระบุเขตครึ่งบารอนนีเหล่านั้น

เขตพิเศษและเสรีภาพ (Liberties)

เมืองหลายแห่งในไอร์แลนด์ได้รับกฎบัตรหลวง (Royal Charter) ซึ่งทำให้มีสถานะเป็นเทศบาล (Borough) ที่มีความเป็นอิสระจากบารอนนีโดยรอบ ซึ่งบารอนนีถูกมองว่าเป็นหน่วยการปกครองในพื้นที่ชนบท

เขตเหล่านี้ถูกเรียกว่า "เขตพิเศษ" (Peculiar districts) ซึ่งรวมถึงเคาน์ตีองค์กร (Counties corporate) และ "เสรีภาพ" (Liberties) ในบริเวณรอบเมืองหรือเมืองใหญ่ในสมัยก่อน เช่น เสรีภาพในเมืองคินเซิล (Kinsale), มัลโลว์ (Mallow) และยูกัล (Youghal) ในเคาน์ตีคอร์ก ซึ่งในเวลาต่อมาบางเขตได้ถูกรวมเข้ากับบารอนนีข้างเคียง