ข้อตกลงการค้าเสรีแคนาดา-สหรัฐอเมริกา

ข้อตกลงการค้าเสรีแคนาดา-สหรัฐอเมริกา (Canada–United States Free Trade Agreement หรือ CUSFTA) มีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า ข้อตกลงการค้าเสรีระหว่างแคนาดาและสหรัฐอเมริกา เป็นข้อตกลงทางการค้าระดับทวิภาคีที่บรรลุข้อตกลงโดยคณะผู้เจรจาของทั้งสองประเทศเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม ค.ศ. 1987 และมีการลงนามอย่างเป็นทางการโดยผู้นำของทั้งสองประเทศในวันที่ 2 มกราคม ค.ศ. 1988

ข้อตกลงนี้มีเป้าหมายหลักในการทยอยยกเลิกข้อจำกัดทางการค้าในหลายภาคส่วนอย่างเป็นขั้นตอนภายในระยะเวลา 10 ปี ซึ่งส่งผลให้การค้าข้ามพรมแดนระหว่างสองประเทศเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดย CUSFTA ถือเป็นรากฐานสำคัญที่นำไปสู่การจัดตั้ง เขตการค้าเสรีอเมริกาเหนือ (NAFTA) ในปี ค.ศ. 1994 เมื่อมีการรวมเม็กซิโกเข้าเป็นสมาชิกในข้อตกลง

วัตถุประสงค์หลักของข้อตกลง

ตามรายละเอียดในสนธิสัญญา CUSFTA ได้กำหนดวัตถุประสงค์สำคัญไว้ดังนี้:

• การขจัดอุปสรรคทางการค้า: ยกเลิกกำแพงภาษีและข้อจำกัดในการแลกเปลี่ยนสินค้าและบริการระหว่างแคนาดาและสหรัฐอเมริกา
• การส่งเสริมการแข่งขันที่เป็นธรรม: สร้างสภาวะที่เอื้อต่อการแข่งขันอย่างเท่าเทียมภายในเขตการค้าเสรี
• การเปิดเสรีด้านการลงทุน: ผ่อนปรนเงื่อนไขและส่งเสริมการลงทุนระหว่างสองประเทศให้มีความคล่องตัวมากขึ้น
• การบริหารจัดการและระงับข้อพิพาท: จัดตั้งขั้นตอนที่มีประสิทธิภาพในการบริหารจัดการข้อตกลงร่วมกัน รวมถึงกลไกในการแก้ไขข้อขัดแย้งทางการค้า
• การขยายความร่วมมือ: วางรากฐานสำหรับการร่วมมือกันทั้งในระดับทวิภาคีและพหุภาคี เพื่อเพิ่มผลประโยชน์จากข้อตกลงในอนาคต

ภูมิหลังทางประวัติศาสตร์

ความสัมพันธ์ทางการค้าในยุคแรก

ความพยายามในการสร้างการค้าเสรีระหว่างสองประเทศมีมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1855 ในขณะที่แคนาดายังอยู่ภายใต้การปกครองของอังกฤษ โดยมีการใช้ สนธิสัญญาต่างตอบแทน (Reciprocity Treaty) อย่างไรก็ตาม สภาคองเกรสของสหรัฐฯ ได้ลงมติยกเลิกสนธิสัญญานี้ในปี ค.ศ. 1866 ส่งผลให้รัฐบาลแคนาดาภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรี จอห์น เอ. แมคโดนัลด์ เปลี่ยนไปใช้นโยบายปกป้องทางการค้าที่เรียกว่า นโยบายแห่งชาติ (National Policy) เนื่องจากความกังวลว่าความผูกพันทางเศรษฐกิจที่ใกล้ชิดเกินไปอาจนำไปสู่การถูกผนวกดินแดนโดยสหรัฐอเมริกา

การเปลี่ยนผ่านสู่การค้าเสรี

พรรคเสรีนิยมของแคนาดามีแนวโน้มสนับสนุนการค้าเสรีมาโดยตลอด แต่ประเด็นนี้เคยเป็นจุดขัดแย้งรุนแรงในการเลือกตั้งทั่วไปปี ค.ศ. 1911 ซึ่งพรรคอนุรักษนิยมใช้กระแสต่อต้านสหรัฐฯ จนทำให้พรรคเสรีนิยมพ่ายแพ้ หลังจากนั้นประเด็นการค้าเสรีจึงลดความสำคัญลงในระดับชาติเป็นเวลาหลายทศวรรษ

ในช่วงปี ค.ศ. 1935 ถึง 1980 ทั้งสองประเทศได้ทำข้อตกลงทวิภาคีหลายฉบับเพื่อลดภาษีศุลกากร โดยข้อตกลงที่โดดเด่นที่สุดคือ ข้อตกลงการค้าผลิตภัณฑ์ยานยนต์ (Automotive Products Trade Agreement) หรือ Auto Pact ในช่วงทศวรรษ 1960 ซึ่งเป็นตัวเร่งให้แคนาดาพิจารณาขยายการค้าเสรีไปยังภาคส่วนอื่น ๆ ของเศรษฐกิจ

มุมมองทางเศรษฐศาสตร์

ก่อนการลงนาม CUSFTA มีการถกเถียงกันอย่างกว้างขวางในหมู่นักเศรษฐศาสตร์ โดยกลุ่มที่สนับสนุน เช่น Ronald Wonnacott และ Paul Wonnacott มองว่าการขจัดกำแพงภาษีจะช่วยเพิ่ม GDP ที่แท้จริงของแคนาดา และช่วยให้อุตสาหกรรมแคนาดาสามารถผลิตสินค้าในขนาดที่ใหญ่ขึ้นและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ในขณะที่กลุ่มผู้คัดค้าน เช่น Mel Watkins และ David Crane แสดงความกังวลเรื่องการไหลออกของเงินทุน ความไม่มั่นคงในหน้าที่การงานจากการย้ายฐานการผลิต (Outsourcing) และความเสี่ยงต่ออธิปไตยของแคนาดาที่อาจถูกครอบงำโดยมหาอำนาจทางเศรษฐกิจอย่างสหรัฐอเมริกา