คันดอมเบล ศาสนาผสมผสานแอฟริกัน-บราซิล

คันดอมเบล (Candomblé) เป็นศาสนาในกลุ่มแอฟริกันดิแอสโพรา (African diasporic religion) ที่พัฒนาขึ้นในประเทศบราซิลในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 โดยเกิดจากกระบวนการผสมผสานทางความเชื่อ (Syncretism) ระหว่างศาสนาดั้งเดิมของชาวแอฟริกันตะวันตกและแอฟริกากลาง โดยเฉพาะกลุ่มชาติพันธุ์โยรูบา (Yoruba), บันตู (Bantu) และกเบ (Gbe) ร่วมกับอิทธิพลจากศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก

โครงสร้างความเชื่อและเทพเจ้า

คันดอมเบลไม่มีองค์กรกลางที่ควบคุมหลักคำสอน แต่จัดระเบียบผ่าน เทร์เรย์รูส (terreiros) หรือบ้านประกอบพิธีกรรมที่เป็นอิสระต่อกัน ศาสนานี้ให้ความเคารพต่อจิตวิญญาณที่เรียกว่า โอริชา (Orixás), อิงคิเซ (Inkice) หรือ โวดุน (Vodun) ซึ่งถือเป็นผู้รับใช้พระเจ้าผู้สร้างที่อยู่เหนือทุกสรรพสิ่งซึ่งมีนามว่า โอลูดูมาเร (Oludumaré)

โอริชาแต่ละองค์มีชื่อและคุณลักษณะที่สืบทอดมาจากเทพเจ้าดั้งเดิมของแอฟริกาตะวันตก และมักถูกเชื่อมโยงกับนักบุญในศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก เพื่อเป็นการอำพรางความเชื่อในช่วงที่ถูกกดขี่ โดยเชื่อว่ามนุษย์แต่ละคนมีโอริชาประจำตัวที่เชื่อมโยงมาตั้งแต่ก่อนเกิด ซึ่งส่งผลต่อบุคลิกภาพและโชคชะตาของบุคคลนั้น

พิธีกรรมและการปฏิบัติ

สมาชิกของคันดอมเบลจะรวมตัวกันในเทร์เรย์รูส ซึ่งนำโดย มาอี เด ซานโต (mãe de santo) หรือนักบวชหญิง และ ปาย เด ซานโต (pai de santo) หรือนักบวชชาย พิธีกรรมหลักประกอบด้วยการตีกลอง การร้องเพลง และการร่ายรำ เพื่อให้โอริชาเข้าประทับทรงในร่างของสมาชิกในกลุ่ม ซึ่งจะทำให้ผู้ร่วมพิธีสามารถสื่อสารกับเทพเจ้าได้

ในพิธีกรรมจะมีการถวายเครื่องเซ่นไหว้ เช่น ผลไม้ และการฆ่าสัตว์บูชายัญ นอกจากนี้ยังมีการถวายของแก่จิตวิญญาณระดับรอง เช่น คาโบโคลส (caboclos) และวิญญาณผู้ล่วงลับที่เรียกว่า เอกุน (egun) รวมถึงมีการใช้พิธีกรรมการรักษา การทำเครื่องราง และการใช้ยาสมุนไพร

ประวัติศาสตร์และการพัฒนา

คันดอมเบลพัฒนาขึ้นท่ามกลางการค้าทาสข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึง 19 โดยเป็นการหลอมรวมความเชื่อของทาสชาวแอฟริกัน (ส่วนใหญ่เป็นชาวโยรูบา, ฟอน และบันตู) เข้ากับคาทอลิกของเจ้าอาณานิคมโปรตุเกส โดยมีศูนย์กลางการพัฒนาอยู่ที่ภูมิภาคบาเยีย (Bahia) ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19

หลังจากการประกาศอิสรภาพของบราซิล รัฐธรรมนูญปี ค.ศ. 1891 ได้รับรองเสรีภาพในการนับถือศาสนา อย่างไรก็ตาม คันดอมเบลยังคงถูกกีดกันจากสถาบันคาทอลิกซึ่งมักเชื่อมโยงศาสนานี้กับอาชญากรรม จนกระทั่งในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ศาสนาคันดอมเบลได้แพร่กระจายจากบาเยียไปยังส่วนอื่น ๆ ของบราซิลและต่างประเทศ และมีอิทธิพลต่อการเกิดศาสนาอุมบันดา (Umbanda) ในช่วงทศวรรษ 1920

การแบ่งนิกายและแนวโน้มปัจจุบัน

คันดอมเบลแบ่งออกเป็นกลุ่มที่เรียกว่า "ประเทศ" (nations) ตามรากฐานความเชื่อแอฟริกันที่ได้รับอิทธิพลหลัก ได้แก่:

• เคตู (Ketu): ได้รับอิทธิพลหลักจากชาวโยรูบา
• เจเจ (Jeje): ได้รับอิทธิพลจากชาวฟอน (Fon)
• แองโกลา (Angola): ได้รับอิทธิพลจากกลุ่มบันตู

ตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 เป็นต้นมา ผู้ปฏิบัติบางกลุ่มได้พยายามผลักดันกระบวนการ "คืนสู่แอฟริกา" (re-Africanization) เพื่อลดอิทธิพลของคาทอลิกและทำให้พิธีกรรมกลับไปใกล้เคียงกับศาสนาดั้งเดิมในแอฟริกาตะวันตกมากขึ้น