การสอดแนมโทรศัพท์มือถือ

การสอดแนมโทรศัพท์มือถือ (Cellphone surveillance) หรือการจารกรรมข้อมูลทางโทรศัพท์ คือกระบวนการติดตาม การดักฟัง การตรวจสอบ และการบันทึกการสนทนา รวมถึงข้อความตัวอักษรบนโทรศัพท์เคลื่อนที่ นอกจากนี้ยังครอบคลุมถึงการติดตามความเคลื่อนไหวของบุคคลผ่านสัญญาณโทรศัพท์ในขณะที่เครื่องเปิดใช้งานอยู่ ซึ่งสามารถทำได้ทั้งในระดับบุคคลและระดับมวลชน

การสอดแนมระดับมวลชน (Mass Surveillance)

การสอดแนมระดับมวลชนเป็นการเก็บข้อมูลจากโทรศัพท์ทุกเครื่องที่อยู่ในพื้นที่เป้าหมาย โดยไม่จำกัดเฉพาะบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

อุปกรณ์ StingRay

StingRay คือเทคโนโลยีที่จำลองตัวเองเป็นเสาสัญญาณโทรศัพท์มือถือ เพื่อหลอกให้โทรศัพท์ในบริเวณใกล้เคียงเชื่อมต่อและส่งข้อมูลผ่านอุปกรณ์นี้แทนที่จะเป็นเสาสัญญาณจริง กระบวนการนี้เกิดขึ้นโดยที่ผู้ใช้ไม่ทราบ และช่วยให้ผู้ควบคุมอุปกรณ์สามารถเข้าถึงข้อมูลการสื่อสารได้ทั้งหมด รวมถึงข้อมูลจากผู้ที่อยู่บริเวณรอบข้างด้วย ในทางเทคนิค วิธีนี้ถือเป็นการโจมตีแบบ Man-in-the-Middle (MITM)

หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายใช้ StingRay เพื่อติดตามตำแหน่งของผู้เป้าหมาย ดักฟังและบันทึกการสนทนา รวมถึงเก็บชื่อ หมายเลขโทรศัพท์ และข้อความ ในสหรัฐอเมริกา มีหลายหน่วยงานในแคลิฟอร์เนียตอนเหนือ เช่น กรมตำรวจโอ๊คแลนด์ และกรมตำรวจซานฟรานซิสโก ที่มีการใช้งานอุปกรณ์นี้ อย่างไรก็ตาม การใช้การเข้ารหัสแบบ End-to-end (เช่น แอปพลิเคชัน Signal) สามารถช่วยป้องกันข้อมูลการสื่อสารจากการถูกดักจับโดย StingRay ได้

Dirtbox (DRT box)

Dirtbox เป็นเทคโนโลยีที่คล้ายกับ StingRay แต่มักติดตั้งบนยานพาหนะทางอากาศ (เช่น โดรนหรือเครื่องบิน) สามารถจำลองสถานีฐานของเซลลูลาร์และรบกวนสัญญาณได้ อุปกรณ์นี้ใช้ IMSI-catcher เพื่อดักจับหมายเลข IMSI และ ESN (Electronic Serial Number) ซึ่งมีการกล่าวอ้างว่าสามารถข้ามผ่านการเข้ารหัสบางประเภทได้

การดึงข้อมูลจากเสาสัญญาณ (Tower Dumps)

Tower dump คือการที่ผู้ให้บริการเครือข่ายส่งข้อมูลระบุตัวตนของโทรศัพท์ทุกเครื่องที่เคยเชื่อมต่อกับเสาสัญญาณในเวลาที่กำหนด ข้อมูลนี้ช่วยให้เจ้าหน้าที่ทราบว่าใครอยู่ในพื้นที่นั้นบ้าง เนื่องจากโทรศัพท์จะเชื่อมต่อกับเสาสัญญาณที่ใกล้ที่สุดตลอดเวลาเพื่อรักษาความแรงของสัญญาณ แม้ในขณะที่ไม่ได้ใช้งาน

การสอดแนมแบบระบุเป้าหมาย (Targeted Surveillance)

เป็นการมุ่งเน้นไปที่บุคคลใดบุคคลหนึ่งโดยเฉพาะ โดยใช้วิธีการทางซอฟต์แวร์หรืออุปกรณ์ติดตั้ง

ช่องโหว่ของซอฟต์แวร์

การดักฟังสามารถทำได้ผ่านช่องโหว่ของระบบ เช่น การปิดฟังก์ชันเสียงเรียกเข้าเพื่อให้ผู้โทรสามารถเข้าถึงไมโครโฟนและแอบฟังได้ ตัวอย่างเช่น ช่องโหว่ใน Group FaceTime ที่เคยอนุญาตให้บุคคลภายนอกแอบฟังการสนทนาได้โดยที่ผู้รับไม่ต้องกดรับสาย นอกจากนี้ FBI ในสหรัฐฯ ยังมีการใช้ "Roving bugs" เพื่อเปิดใช้งานไมโครโฟนบนโทรศัพท์เพื่อติดตามการสนทนา

ซอฟต์แวร์สอดแนม (Spyware)

ซอฟต์แวร์สอดแนมคือโปรแกรมที่ถูกติดตั้งลงในโทรศัพท์อย่างลับๆ เพื่อติดตามและตรวจสอบพฤติกรรมของผู้ใช้ โดยมีความสามารถดังนี้:

• ติดตามตำแหน่งของเป้าหมายแบบเรียลไทม์บนแผนที่
• เปิดใช้งานไมโครโฟนจากระยะไกลเพื่อบันทึกเสียงสนทนาหรือเสียงรอบข้าง
• รับการแจ้งเตือนเมื่อมีการโทรออก
• อ่านข้อความตัวอักษรและบันทึกการโทร (Call logs)

การติดตั้งอุปกรณ์ดักฟัง (Bugging)

การนำโทรศัพท์มือถือไปซ่อนในสถานที่ใดสถานที่หนึ่งเพื่อใช้เป็นเครื่องดักฟังเป็นอีกหนึ่งเทคนิค โดยบางเครื่องอาจใช้จุดเชื่อมต่อ Wi-Fi สาธารณะในการส่งข้อมูลที่ดักจับได้ไปยังเซิร์ฟเวอร์ภายนอกเป็นระยะๆ ผ่านซอฟต์แวร์ Rootkit

การดักรับข้อมูลโดยชอบด้วยกฎหมาย (Lawful Interception)

ในหลายประเทศ รัฐบาลสามารถตรวจสอบการสื่อสารผ่านโทรศัพท์มือถือได้ตามกฎหมาย โดยในสหรัฐฯ รัฐบาลอาจจ่ายเงินให้บริษัทผู้ให้บริการเครือข่ายเพื่อบันทึกข้อมูลการสื่อสารของบุคคลที่ระบุ หรือขอคำสั่งศาลเพื่อติดตามตำแหน่งของบุคคลผ่านสัญญาณโทรศัพท์

ข้อมูลตำแหน่งแบบเรียลไทม์และความเป็นส่วนตัว

ประเด็นเรื่องการขายข้อมูลตำแหน่งที่ตั้ง (Location Data) เป็นข้อพิพาทสำคัญ โดยในปี 2018 ผู้ให้บริการรายใหญ่ในสหรัฐฯ เช่น AT&T, Verizon, T-Mobile และ Sprint เคยระบุว่าจะหยุดขายข้อมูลตำแหน่งเรียลไทม์ของลูกค้าหลังจาก FCC พบว่ามีการละเลยการคุ้มครองความเป็นส่วนตัว อย่างไรก็ตาม มีรายงานว่าการขายข้อมูลดังกล่าวยังคงดำเนินต่อไปในเวลาต่อมา ซึ่งข้อมูลเหล่านี้มักถูกนำไปใช้โดยบริษัทรวบรวมข้อมูล นักล่าเงินรางวัล หรือหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายที่ไม่ได้ขอหมายค้น