สันเขาแชทัม พื้นที่ประมงและธรณีวิทยาทางตะวันออกของนิวซีแลนด์

สันเขาแชทัม (Chatham Rise) เป็นพื้นที่พื้นมหาสมุทรทางทิศตะวันออกของประเทศนิวซีแลนด์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของทวีปซีแลนเดีย (Zealandia) โดยมีลักษณะเป็นแนวสันเขาใต้ทะเลที่ทอดยาวประมาณ 1,000 กิโลเมตร เริ่มตั้งแต่บริเวณใกล้เกาะใต้ของนิวซีแลนด์ทางทิศตะวันตก ไปจนถึงหมู่เกาะแชทัม (Chatham Islands) ทางทิศตะวันออก พื้นที่แห่งนี้ไม่เพียงแต่เป็นแหล่งประมงที่สำคัญที่สุดของนิวซีแลนด์ แต่ยังเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยที่สำคัญของวาฬอีกด้วย

ลักษณะทางกายภาพและภูมิประเทศใต้ทะเล

เมื่อเปรียบเทียบกับพื้นที่ส่วนอื่นของมหาสมุทรแปซิฟิกโดยรอบนิวซีแลนด์ สันเขาแชทัมมีความลึกค่อนข้างน้อย โดยจุดที่ลึกที่สุดมีความลึกไม่เกิน 1,000 เมตร ซึ่งความตื้นนี้มีความโดดเด่นอย่างมากเมื่อเทียบกับร่องลึกมหาสมุทรที่ขนาบข้างทั้งสองด้าน

• ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ: ติดกับร่องลึกฮิคุรังกิ (Hikurangi Trough) ซึ่งเป็นส่วนต่อขยายของร่องลึกเคอร์มาเดค (Kermadec Trench) โดยมีความลึกลดลงต่ำกว่า 3,000 เมตร และเชื่อมต่อกับที่ราบสูงฮิคุรังกิ (Hikurangi Plateau)
• ทิศใต้: มีร่องลึกบาวน์ตี (Bounty Trough) ซึ่งมีความลึกในระดับใกล้เคียงกัน
• ทิศตะวันออก: เมื่อพ้นปลายสุดของสันเขา พื้นมหาสมุทรจะลาดลงสู่ที่ราบลึก (Abyssal Plain)

ประวัติทางธรณีวิทยาและบรรพชีวินวิทยา

ในทางธรณีวิทยาและธรณีแปรสัณฐาน สันเขาแชทัมถือเป็นส่วนต่อขยายของเกาะใต้ทางทิศตะวันออก ในช่วงปลายยุคครีเทเชียส (ประมาณ 66 ล้านปีก่อน) พื้นที่บริเวณนี้เคยเป็นแผ่นดินที่โผล่พ้นน้ำและมีลักษณะเป็นคาบสมุทรขนาดใหญ่ที่เชื่อมต่อระหว่างนิวซีแลนด์และหมู่เกาะแชทัม

สภาพภูมิประเทศในยุคครีเทเชียสของสันเขาแชทัมเต็มไปด้วยภูเขาไฟ โดยหลักฐานจากฟอสซิลที่พบในหมู่เกาะแชทัมบ่งชี้ว่า พืชพรรณและสัตว์ในยุคเมโซโซอิกตอนปลายประกอบด้วยป่าที่ครอบคลุมด้วยพืชกลุ่มจิมโนสเปิร์ม (Gymnosperms) เช่น Araucaria, Mataia และ Podocarpus รวมถึงพืชกลุ่มไลโคโพไดออปซิดา (Lycopodiopsida) หรือหญ้าถอดปล้อง และมีพืชดอก (Angiosperms) ปรากฏอยู่บ้าง นอกจากนี้ยังพบว่ามีไดโนเสาร์กลุ่มเทอโรพอด (Theropods) อาศัยอยู่บนคาบสมุทรแห่งนี้ และสันนิษฐานว่าได้วิวัฒนาการไปสู่รูปแบบเฉพาะถิ่นจำนวนมาก

ความสำคัญด้านการประมงเชิงพาณิชย์

สันเขาแชทัมเป็นแหล่งประมงเชิงพาณิชย์ที่มีผลผลิตสูงที่สุดและมีความสำคัญที่สุดของนิวซีแลนด์ โดยมีลักษณะทางสมุทรศาสตร์ที่เอื้อต่อการเกิดระบบนิเวศที่สมบูรณ์

ปัจจัยทางสมุทรศาสตร์

บริเวณสันเขาแชทัมเป็นจุดบรรจบกันของกระแสน้ำผิวหน้าเขตร้อน (Subtropical surface waters) จากทางเหนือ และกระแสน้ำผิวหน้ากึ่งแอนตาร์กติก (Subantarctic surface waters) จากทางใต้ ทำให้เกิดแนวปะทะระหว่างกระแสน้ำ (Subtropical Front) ซึ่งนำพาสารอาหารจากทางใต้มาผสมกับน้ำอุ่นจากทางเหนือ สร้างสภาวะที่เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการเจริญเติบโตของแพลงก์ตอนและสัตว์ทะเลที่กินแพลงก์ตอนเป็นอาหาร

ผลผลิตและชนิดพันธุ์ปลา

พื้นที่ประมงบริเวณแนวปะทะกระแสน้ำและสันเขาแชทัมให้ผลผลิตปลาถึง 60% ของปริมาณการจับปลาทั้งหมดของนิวซีแลนด์ เนื่องจากความตื้นของพื้นที่ ทำให้สามารถทำประมงได้ทั้งแบบลากอวนกลางน้ำ (Midwater trawling) และลากอวนพื้นท้องทะเล (Bottom trawling) โดยชนิดพันธุ์ปลาที่สำคัญ ได้แก่ ปลาโฮกิ (Hoki), ปลาแฮก (Hake), ปลาลิง (Ling), ปลาซิลเวอร์แวร์ฮาว (Silver warehou), ปลาหมึก (Squid), ปลาออเรนจ์รัฟฟี (Orange roughy) และปลาโอริโอ (Oreo dory)

การจัดการประมงสมัยใหม่

ในอดีต การจัดการประมงจะมุ่งเน้นไปที่การจัดการรายชนิดพันธุ์ (Single-species management) เพื่อกำหนดโควตาการจับปลาไม่ให้กระทบต่อประชากรปลาในวัยเจริญพันธุ์ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันมีการปรับเปลี่ยนแนวทางไปสู่การจัดการประมงบนฐานระบบนิเวศ (Ecosystem-based fisheries) เนื่องจากตระหนักว่าการลดลงของปลาชนิดหนึ่งจะส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อาหารของสิ่งมีชีวิตทางทะเลอื่นๆ

สถาบันวิจัยแห่งชาติว่าด้วยน้ำจืดและทางทะเล (NIWA) ได้ดำเนินการศึกษาโดยการตรวจสอบกระเพาะปลามากกว่า 40,000 ตัว เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ในการกินอาหารของชนิดพันธุ์ต่างๆ ในสันเขาแชทัม ซึ่งข้อมูลเหล่านี้เมื่อนำมาประมวลผลร่วมกับการศึกษาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเล นกทะเล และการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ จะช่วยให้เข้าใจโครงสร้างระบบนิเวศของสันเขาแชทัมได้อย่างครบถ้วน