นกโคทิงกาหน้าท้องสีเกาลัด (Chestnut-bellied Cotinga) นกหายากแห่งเทือกเขาแอนดีส

สรุปใจความสำคัญ

พบได้เฉพาะในประเทศโคลอมเบียและเอกวาดอร์ บนเทือกเขาแอนดีส
กินผลไม้เป็นอาหารหลักเพียงอย่างเดียว
มีสถานะการอนุรักษ์ระดับ Near Threatened (ใกล้ถูกคุกคาม) โดย IUCN

นกโคทิงกาหน้าท้องสีเกาลัด (ชื่อวิทยาศาสตร์: Doliornis remseni) เป็นนกสายพันธุ์หนึ่งในวงศ์ Cotingidae ซึ่งพบได้ในพื้นที่ของประเทศโคลอมเบียและเอกวาดอร์ โดยเป็นนกที่มีลักษณะโดดเด่นและอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เฉพาะเจาะจงบนเทือกเขาสูง

อนุกรมวิธานและระบบการจำแนก

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 มีผู้เขียนบางท่านพยายามรวมสกุล Doliornis เข้ากับสกุล Ampelion อย่างไรก็ตาม การศึกษาหลายครั้งหลังจากนั้นได้ยืนยันว่าทั้งสองสกุลนี้แยกจากกันอย่างชัดเจน นกโคทิงกาหน้าท้องสีเกาลัดเป็นสายพันธุ์เดี่ยว (monotypic) และอยู่ในสกุล Doliornis ร่วมกับนกโคทิงกาช่องก้นสีน้ำตาล (D. sclateri) ซึ่งทั้งสองสายพันธุ์นี้ถูกจัดเป็น superspecies ร่วมกัน

ลักษณะทางกายภาพ

นกโคทิงกาหน้าท้องสีเกาลัดมีความยาวลำตัวประมาณ 21 ถึง 21.5 เซนติเมตร และมีน้ำหนักระหว่าง 58 ถึง 72 กรัม ทั้งเพศผู้และเพศเมียมีขนที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันมาก

เพศผู้: มีหงอนสีส้มแดงเข้มบริเวณกลางกระหม่อมซึ่งมักจะซ่อนอยู่ ส่วนยอดศีรษะและท้ายทอยเป็นสีดำ ส่วนที่เหลือของศีรษะเป็นสีเทาเข้ม ส่วนบนของลำตัว ปีก และหางมีสีดำคล้ำ หน้าอกเป็นสีเทาเข้ม และส่วนท้องที่เหลือมีสีน้ำตาลเกาลัดเข้ม
เพศเมีย: มีศีรษะเป็นสีเทาเข้มทั้งหมด โดยมีขอบขนเป็นสีเทาอ่อน แต่ส่วนอื่นๆ จะเหมือนกับเพศผู้
ลักษณะร่วม: ทั้งสองเพศมีม่านตาสีน้ำตาลแดงเข้ม จะงอยปากสีเทาหินชนวนถึงดำ และขาและเท้าสีเทาเข้มถึงดำ

สถานะการอนุรักษ์ Near Threatened — สถานะการอนุรักษ์ของนกชนิดนี้คือ ใกล้ถูกคุกคาม (Near Threatened)

การกระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่อาศัย

นกชนิดนี้พบได้เป็นระยะๆ ตั้งแต่จังหวัดปูตูมาโยทางตะวันตกตอนกลางของโคลอมเบีย ลงมาทางใต้ตามแนวตะวันออกของเทือกเขาแอนดีสในเอกวาดอร์ จนเกือบถึงชายแดนประเทศเปรู แม้ว่าจะยังไม่มีบันทึกการพบในเปรู แต่ผู้เชี่ยวชาญคาดว่าน่าจะมีอยู่

ถิ่นที่อยู่อาศัยหลักคือป่าไม้แคระบริเวณแนวเส้นเขตต้นไม้ (tree line) โดยมีความสูงจากระดับน้ำทะเลดังนี้:

ในโคลอมเบีย: ระหว่าง 3,400 ถึง 3,700 เมตร
ในเอกวาดอร์: ระหว่าง 2,900 ถึง 3,500 เมตร

พฤติกรรมและการดำรงชีวิต

การเคลื่อนย้าย

เชื่อกันว่านกโคทิงกาหน้าท้องสีเกาลัดเป็นนกประจำถิ่นที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เดิมตลอดทั้งปี

การกินอาหาร

นกชนิดนี้กินผลไม้เป็นอาหารเพียงอย่างเดียว โดยมีการสังเกตพบว่ากินผลไม้จากพุ่มไม้และต้นไม้ในสกุล Escallonia และ Miconia chlorocarpa

การสืบพันธุ์และการส่งเสียง

ปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับชีววิทยาการสืบพันธุ์ของนกชนิดนี้ ส่วนการส่งเสียงร้องนั้นถูกบรรยายว่าเป็น "เสียงแหบพร่าเพียงโน้ตเดียว (rrreh) และส่งเสียงซ้ำเป็นระยะๆ"

สถานะการอนุรักษ์

ในปี 1994 IUCN เคยประเมินว่านกชนิดนี้อยู่ในสถานะ Vulnerable (มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์) และตั้งแต่ปี 2022 ได้ปรับสถานะเป็น Near Threatened (ใกล้ถูกคุกคาม) เนื่องจากประชากรที่คาดการณ์ไว้ระหว่าง 2,500 ถึง 10,000 ตัว มีแนวโน้มลดลง

สาเหตุหลักของการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยคือการเปลี่ยนพื้นที่ป่าบนเทือกเขาแอนดีสให้เป็นทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ รวมถึงการใช้ไฟในพื้นที่ป่าโดยมนุษย์ ซึ่งทำให้นกชนิดนี้กลายเป็นสัตว์ที่หายากมากในโคลอมเบียและเอกวาดอร์ โดยมีพื้นที่คุ้มครองเพียงไม่กี่แห่งที่นกชนิดนี้อาศัยอยู่

คำถามที่พบบ่อย

นกโคทิงกาหน้าท้องสีเกาลัดอาศัยอยู่ที่ไหน?

อาศัยอยู่ในป่าไม้แคระบริเวณแนวเส้นเขตต้นไม้บนเทือกเขาแอนดีส ในประเทศโคลอมเบียและเอกวาดอร์ ที่ระดับความสูงประมาณ 2,900 ถึง 3,700 เมตร

ลักษณะเด่นของนกชนิดนี้คืออะไร?

มีหน้าท้องสีน้ำตาลเกาลัดเข้ม และเพศผู้จะมีหงอนสีส้มแดงเข้มที่มักจะซ่อนอยู่บนกระหม่อม

ทำไมประชากรของนกชนิดนี้ถึงลดลง?

เนื่องจากการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยจากการเปลี่ยนพื้นที่ป่าเป็นทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์และการใช้ไฟในพื้นที่ป่าโดยมนุษย์