ซิติเซนเดียม สารานุกรมออนไลน์ที่เน้นความน่าเชื่อถือและผู้เชี่ยวชาญ

ซิติเซนเดียม (Citizendium) เป็นสารานุกรมออนไลน์ภาษาอังกฤษที่ทำงานบนระบบวิกิ (Wiki) ก่อตั้งโดย Larry Sanger ผู้ร่วมก่อตั้ง Nupedia และ Wikipedia โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือและมีคุณภาพสูงกว่ารูปแบบของสารานุกรมเสรีทั่วไป

ประวัติและการก่อตั้ง

Larry Sanger เคยทำงานร่วมกับ Jimmy Wales ในการสร้าง Nupedia และ Wikipedia แต่ต่อมาได้ลาออกเนื่องจากเหตุผลด้านการเงิน โดยในขณะที่ทำ Nupedia นั้น Sanger ได้นำระบบการตรวจสอบโดยบรรณาธิการมาใช้ ซึ่งเป็นแนวคิดพื้นฐานที่เขานำมาพัฒนาต่อใน Citizendium

โครงการนี้ถูกประกาศครั้งแรกในเดือนกันยายน ปี 2006 โดยในตอนแรกตั้งใจจะให้เป็น "การแยกตัว" (Fork) จาก Wikipedia ซึ่งหมายถึงการนำเนื้อหาทั้งหมดของ Wikipedia มาเป็นจุดเริ่มต้น แต่ในเดือนมกราคม ปี 2007 Sanger ได้เปลี่ยนแผนโดยตัดสินใจลบเนื้อหาที่คัดลอกมาจาก Wikipedia และเน้นการสร้างเนื้อหาต้นฉบับ (Original Content) แทน เพื่อให้โครงการมีเอกลักษณ์และคุณภาพตามมาตรฐานที่วางไว้

Citizendium เปิดตัวอย่างเป็นทางการในเดือนมีนาคม ปี 2007 โดยมีเป้าหมายเพื่อปรับปรุงโมเดลของ Wikipedia ให้มีความน่าเชื่อถือมากขึ้น ผ่านกลยุทธ์หลักดังนี้:

• การระบุตัวตน: กำหนดให้ผู้เขียนเกือบทุกคนต้องใช้ชื่อจริงในการแก้ไขเนื้อหา
• การกำกับดูแล: มีการควบคุมพฤติกรรมที่ไม่เป็นมืออาชีพอย่างเข้มงวด
• การดูแลโดยผู้เชี่ยวชาญ: มีระบบ "การกำกับดูแลอย่างอ่อนโยน" (Gentle Expert Oversight) จากผู้เชี่ยวชาญในสาขานั้นๆ
• บทความที่ได้รับการรับรอง: บทความที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญที่มีคุณวุฒิจะได้รับการทำเครื่องหมายว่า "ได้รับการรับรอง" (Approved Articles)

การดำเนินงานและสถานะปัจจุบัน

ในช่วงไตรมาสแรกของปี 2008 จำนวนผู้เขียนที่มีส่วนร่วมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่หลังจากนั้นเริ่มลดลงอย่างเห็นได้ชัด โดยในวันที่ 27 ตุลาคม ปี 2011 พบว่าเว็บไซต์มีสมาชิกที่ยังใช้งานอยู่ไม่ถึง 100 คน

ในด้านการบริหาร Larry Sanger ดำรงตำแหน่งบรรณาธิการบริหารจนถึงวันที่ 22 กันยายน ปี 2010 ก่อนจะก้าวลงจากตำแหน่งเพื่อให้ชุมชนบริหารจัดการตนเองตามธรรมนูญ (Charter) ที่เพิ่งได้รับการรับรองในเดือนกันยายนปีเดียวกัน โดย Anthony Sebastian เป็นบรรณาธิการบริหารคนสุดท้ายก่อนที่ตำแหน่งนี้จะว่างลงในปี 2016

ข้อมูลจำนวนบทความมีการเปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา ดังนี้:

ปรัชญาและเป้าหมายของโครงการ

Sanger ระบุว่าโลกต้องการสารานุกรมเสรีที่มีความน่าเชื่อถือมากขึ้น โดยเขาต้องการสร้าง "คลังความรู้ใหม่" ที่ขับเคลื่อนโดยกลุ่มปัญญาชน ซึ่งนิยามว่าเป็นผู้ที่มีการศึกษาและติดตามข่าวสารด้านวิทยาศาสตร์หรือแนวคิดต่างๆ อย่างสม่ำเสมอ

ความแตกต่างที่สำคัญระหว่าง Citizendium และ Wikipedia คือการที่ผู้เชี่ยวชาญใน Citizendium ต้องเปิดเผยคุณวุฒิอย่างโปร่งใส เพื่อให้สาธารณชนสามารถตรวจสอบอำนาจหน้าที่และความรู้ในสาขานั้นๆ ได้ ซึ่งตรงกันข้ามกับ Wikipedia ที่เน้นความไม่ระบุตัวตนและเปิดกว้างสำหรับทุกคนโดยไม่มีการตรวจสอบคุณวุฒิอย่างเป็นทางการ