← กลับไปยังบทความทั้งหมด

เสียงร่วม (Common Tone)

สรุปใจความสำคัญ

  • เสียงร่วมคือระดับเสียงที่ปรากฏอยู่ในบันไดเสียงหรือชุดเสียงตั้งแต่สองชุดขึ้นไป
  • ทฤษฎีเสียงร่วมระบุว่าจำนวนเสียงร่วมระหว่างบันไดเสียงขึ้นอยู่กับช่วงเสียงที่ใช้ในการย้ายบันไดเสียง
  • บันไดเสียงไดอะโทนิกมีคุณสมบัติบันไดเสียงเชิงลึก ซึ่งทำให้แต่ละช่วงเสียงปรากฏด้วยความถี่ที่ไม่ซ้ำกัน
  • การเปลี่ยนกุญแจเสียงไปยังกุญแจเสียงที่ใกล้เคียงกันมักจะมีจำนวนเสียงร่วมสูงกว่าการเปลี่ยนไปยังกุญแจเสียงที่ห่างไกล

ในทางทฤษฎีดนตรี เสียงร่วม (Common tone) หมายถึง ระดับเสียง (pitch class) ที่เป็นสมาชิกของบันไดเสียงหรือชุดของเสียงตั้งแต่สองชุดขึ้นไป ซึ่งเสียงเหล่านี้เป็นตัวเชื่อมสำคัญที่ทำให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างกุญแจเสียงหรือบันไดเสียงที่แตกต่างกัน

ตัวอย่างเสียงร่วม
ภาพแสดงตัวอย่างการเกิดเสียงร่วมระหว่างบันไดเสียง

ทฤษฎีเสียงร่วม (Common Tone Theorem)

ทฤษฎีเสียงร่วมอธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างบันไดเสียงต้นฉบับและการย้ายบันไดเสียง (transposition) โดยระบุว่าจำนวนของเสียงที่ใช้ร่วมกันนั้นขึ้นอยู่กับระยะห่างของช่วงเสียงที่ใช้ในการย้ายกุญแจเสียง ตัวอย่างเช่น ในการเปลี่ยนกุญแจเสียงไปยังกุญแจเสียงที่เป็นคู่ห้าสมบูรณ์ (perfect fifth) จะมีเสียงร่วมกันถึง 6 เสียง เนื่องจากในบันไดเสียงไดอะโทนิก (diatonic scale) มีช่วงคู่ห้าสมบูรณ์อยู่ 6 คู่

แผนภาพเสียงร่วม
แผนภาพแสดงการกระจายตัวของเสียงร่วมในระบบดนตรี
ทฤษฎีเสียงร่วมคู่ห้า
การแสดงภาพทฤษฎีเสียงร่วมเมื่อมีการย้ายบันไดเสียงด้วยคู่ห้าสมบูรณ์

คุณสมบัติบันไดเสียงเชิงลึก (Deep Scale Property)

ในทฤษฎีเซตไดอะโทนิก คุณสมบัติบันไดเสียงเชิงลึก (Deep scale property) คือลักษณะเฉพาะของชุดระดับเสียงที่แต่ละช่วงเสียง (interval class) ปรากฏขึ้นเป็นจำนวนครั้งที่ไม่ซ้ำกัน บันไดเสียงไดอะโทนิกเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของระบบนี้ ซึ่งช่วยอธิบายว่าเหตุใดบันไดเสียงประเภทนี้จึงมีความสำคัญและถูกนำมาใช้ในดนตรีตะวันตกอย่างแพร่หลาย

คุณสมบัติบันไดเสียงเชิงลึก
ภาพแสดงคุณสมบัติบันไดเสียงเชิงลึกของบันไดเสียงไดอะโทนิก

ในทางตรงกันข้าม บันไดเสียงแบบเสียงเต็ม (whole tone scale) มีคุณสมบัติที่ต่างออกไป โดยมีการย้ายบันไดเสียงที่จำกัดและมีจำนวนเสียงร่วมที่น้อยกว่ามาก ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างกุญแจเสียงในระบบนี้มีความแตกต่างจากระบบไดอะโทนิกอย่างสิ้นเชิง

คำถามที่พบบ่อย

เสียงร่วมมีความสำคัญอย่างไรในการประพันธ์เพลง?

เสียงร่วมช่วยให้การเปลี่ยนกุญแจเสียง (modulation) มีความราบรื่นและฟังดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น เนื่องจากหูของผู้ฟังจะรับรู้ถึงความเชื่อมโยงผ่านเสียงที่คงเดิมระหว่างสองกุญแจเสียง

คุณสมบัติบันไดเสียงเชิงลึกต่างจากบันไดเสียงทั่วไปอย่างไร?

บันไดเสียงที่มีคุณสมบัติเชิงลึกจะมีโครงสร้างที่แต่ละช่วงเสียงปรากฏจำนวนครั้งไม่เท่ากัน ทำให้แต่ละการย้ายบันไดเสียงให้ผลลัพธ์ของเสียงร่วมที่แตกต่างกันไป ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของระบบไดอะโทนิก

ทำไมบันไดเสียงแบบเสียงเต็มถึงมีเสียงร่วมที่น้อย?

เนื่องจากบันไดเสียงแบบเสียงเต็มมีความสมมาตรสูงและมีจำนวนระดับเสียงที่น้อยกว่า (6 เสียงต่อออกเทฟ) ทำให้เมื่อย้ายบันไดเสียงไปในระยะที่ไม่ตรงกับโครงสร้างเดิม จะแทบไม่มีเสียงใดที่ซ้อนทับกันเลย