ความมั่นคงปลอดภัยทางคอมพิวเตอร์และการป้องกันภัยคุกคามทางไซเบอร์

ความมั่นคงปลอดภัยทางคอมพิวเตอร์ (Computer Security) หรือที่มักเรียกกันว่า ไซเบอร์เซกิวริตี้ (Cybersecurity) หรือความปลอดภัยทางเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT Security) เป็นสาขาย่อยของความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศ (Information Security) ที่มุ่งเน้นการปกป้องซอฟต์แวร์ ระบบคอมพิวเตอร์ และเครือข่ายจากการคุกคามที่อาจนำไปสู่การเปิดเผยข้อมูลโดยไม่ได้รับอนุญาต การโจรกรรมข้อมูล หรือการสร้างความเสียหายต่อฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ และข้อมูล รวมถึงการป้องกันการขัดขวางหรือการบิดเบือนการให้บริการของระบบ

ในปัจจุบัน ความสำคัญของความมั่นคงปลอดภัยทางคอมพิวเตอร์เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากสังคมมีความพึ่งพาระบบคอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต และมาตรฐานเครือข่ายไร้สายมากขึ้น โดยเฉพาะการแพร่หลายของอุปกรณ์อัจฉริยะ เช่น สมาร์ทโฟน โทรทัศน์ และอุปกรณ์ในกลุ่มอินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง (Internet of Things หรือ IoT) ซึ่งทำให้โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ส่งผลให้ระบบที่จัดการบริการสำคัญ เช่น โครงข่ายไฟฟ้า กระบวนการเลือกตั้ง และระบบการเงิน มีความเสี่ยงต่อการถูกโจมตีทางไซเบอร์มากขึ้น

ช่องโหว่และการโจมตีทางไซเบอร์

ช่องโหว่ (Vulnerability) หมายถึง ข้อบกพร่องในโครงสร้าง การทำงาน หรือการกำกับดูแลภายในของคอมพิวเตอร์หรือระบบที่ทำให้ความปลอดภัยลดลง ช่องโหว่ส่วนใหญ่ที่ถูกค้นพบจะถูกบันทึกไว้ในฐานข้อมูล Common Vulnerabilities and Exposures (CVE) โดยช่องโหว่ที่สามารถถูกโจมตีได้ (Exploitable Vulnerability) คือช่องโหว่ที่มีวิธีการโจมตี (Exploit) ที่ใช้งานได้จริงอย่างน้อยหนึ่งวิธี

ผู้ที่พยายามค้นหาช่องโหว่เพื่อจุดประสงค์ร้ายจะถูกเรียกว่า ภัยคุกคาม (Threats) ซึ่งอาจใช้เครื่องมืออัตโนมัติหรือสคริปต์ที่เขียนขึ้นเฉพาะเพื่อค้นหา วิเคราะห์ย้อนกลับ (Reverse Engineering) หรือโจมตีระบบ

กลุ่มเป้าหมายของการโจมตี

จากการรายงานของกระทรวงวิทยาศาสตร์ นวัตกรรม และเทคโนโลยีของสหราชอาณาจักร (UK Department for Science, Innovation & Technology) ในเดือนเมษายน 2023 พบว่าธุรกิจและองค์กรต่างๆ มีระดับความเสี่ยงที่แตกต่างกัน ดังนี้:

• ธุรกิจขนาดกลางและขนาดใหญ่: มีอัตราการถูกโจมตีสูงกว่า (ประมาณ 59% - 69%) แต่มีแนวโน้มที่จะมีระบบป้องกันที่ทันสมัยกว่า
• ธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลาง (SMBs): มีความเปราะบางมากขึ้นเนื่องจากขาดเครื่องมือป้องกันขั้นสูง มักตกเป็นเหยื่อของมัลแวร์, แรนซัมแวร์, การฟิชชิง (Phishing), การโจมตีแบบ Man-in-the-Middle และการโจมตีแบบ Denial-of-Service (DoS)
• ผู้ใช้งานทั่วไป: มักถูกโจมตีแบบไม่ระบุเป้าหมาย (Untargeted Attacks) ซึ่งเป็นการโจมตีแบบหว่านแหโดยใช้เทคนิค เช่น การฟิชชิง และการสแกนหาช่องโหว่ของอุปกรณ์ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต

รูปแบบการโจมตีที่สำคัญ

ประตูหลัง (Backdoor)

Backdoor คือวิธีการลับในการข้ามผ่านขั้นตอนการตรวจสอบสิทธิ์หรือการควบคุมความปลอดภัยตามปกติ ซึ่งอาจเกิดจากการออกแบบระบบที่ผิดพลาดหรือการกำหนดค่าที่ไม่เหมาะสม ประตูหลังอาจถูกสร้างโดยผู้พัฒนาเพื่อใช้ในการบำรุงรักษา หรือถูกติดตั้งโดยผู้โจมตีผ่านมัลแวร์เพื่อสร้างช่องทางเข้าถึงระบบจากระยะไกล (Remote Administrative Access) ทำให้ผู้โจมตีสามารถแก้ไขไฟล์ ขโมยข้อมูลส่วนบุคคล หรือควบคุมเครื่องคอมพิวเตอร์ได้ทั้งหมด

การโจมตีเพื่อปฏิเสธการให้บริการ (Denial-of-Service หรือ DoS)

เป็นการโจมตีที่มุ่งเน้นการทำให้ระบบหรือเครือข่ายไม่สามารถให้บริการแก่ผู้ใช้ตามปกติได้ โดยการส่งข้อมูลจำนวนมหาศาลเข้าไปจนทรัพยากรของระบบเต็มหรือล่ม ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อความพร้อมใช้งาน (Availability) ของข้อมูลและบริการ