การเปลี่ยนผ่านสู่เทคโนโลยีสำหรับผู้บริโภค (Consumerization of IT)

การเปลี่ยนผ่านสู่เทคโนโลยีสำหรับผู้บริโภค หรือ Consumerization of Information Technology คือกระบวนการที่การออกแบบผลิตภัณฑ์และบริการทางเทคโนโลยีเปลี่ยนจุดเน้นจากการมุ่งเน้นกลุ่มลูกค้าองค์กร (Business-to-Business หรือ B2B) และหน่วยงานรัฐบาล มาเป็นการมุ่งเน้นที่ผู้ใช้งานปลายทางในฐานะผู้บริโภครายย่อย (Individual Consumer) เป็นหลัก

ในอดีต เทคโนโลยีสารสนเทศส่วนใหญ่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อตอบโจทย์การใช้งานในระดับองค์กรขนาดใหญ่ แต่เมื่อเวลาผ่านไป เทคโนโลยีเหล่านี้ได้ถูกปรับเปลี่ยนให้เข้าถึงง่ายขึ้น มีราคาถูกลง และตอบโจทย์การใช้งานส่วนบุคคล จนกลายเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญที่ทำให้ผู้บริโภครายย่อยกลายเป็นผู้กำหนดทิศทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการทางไอทีในปัจจุบัน

รูปแบบของ Consumerization ในมิติต่างๆ

การเกิด Consumerization ของไอทีสามารถมองได้ในสองความหมายหลัก ดังนี้:

• การเปลี่ยนทิศทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์: คือการที่เทคโนโลยีซึ่งเริ่มต้นจากการใช้งานในระดับองค์กร ถูกนำมาพัฒนาต่อยอดเพื่อให้ผู้บริโภคทั่วไปสามารถเข้าถึงและใช้งานได้ เช่น เครื่องคิดเลข โทรศัพท์มือถือ และซอฟต์แวร์การจดจำตัวอักษร (Optical Character Recognition - OCR) ซึ่งเดิมใช้ในระบบธนาคารและไปรษณีย์ แต่ต่อมาได้กลายเป็นซอฟต์แวร์เพิ่มประสิทธิภาพการทำงานส่วนบุคคล
• การแพร่หลายของอุปกรณ์ส่วนตัวในที่ทำงาน: คือการที่พนักงานนำอุปกรณ์ไอทีที่ตนเองเป็นเจ้าของ (ซึ่งซื้อจากตลาดผู้บริโภค) มาใช้ในการทำงานระดับมืออาชีพ ซึ่งนำไปสู่แนวโน้มที่เรียกว่า Bring Your Own Device (BYOD) เช่น การใช้สมาร์ทโฟน แท็บเล็ต หรือแล็ปท็อปส่วนตัวในการเข้าถึงระบบงานของบริษัท

ประวัติและการพัฒนา

แม้ว่าแนวคิดการเปลี่ยนผ่านสู่ผู้บริโภคจะเกิดขึ้นในหลายอุตสาหกรรม (เช่น ตู้เย็นในยุค 1910-1950) แต่คำว่า Consumerization of IT เริ่มถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายโดย Douglas Neal และ John Taylor จาก Leading Edge Forum ในปี 2001 และมีการตีพิมพ์บทความวิชาการเกี่ยวกับเรื่องนี้ในปี 2004

จุดเริ่มต้นทางเทคโนโลยีเริ่มจากการพัฒนาไมโครโพรเซสเซอร์แบบ 8 บิตในช่วงต้นทศวรรษ 1970 และการกำเนิดของคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล (PC) ในช่วงปลายทศวรรษ 1970 ถึงต้น 1980 แม้ว่าในช่วงแรก IBM PC จะประสบความสำเร็จอย่างสูงในตลาดธุรกิจ แต่การเติบโตของ World Wide Web ในช่วงกลางทศวรรษ 1990 ได้เปลี่ยนรูปแบบนี้ โดยการเกิดขึ้นของบริการฟรีที่สนับสนุนด้วยโฆษณา เช่น Hotmail และ Yahoo ทำให้ผู้บริโภคเริ่มเห็นว่าบริการไอทีที่ใช้งานผ่านเบราว์เซอร์สามารถเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพแทนที่ระบบคอมพิวเตอร์แบบดั้งเดิมขององค์กรได้

ผลกระทบต่อภาคธุรกิจ

การเปลี่ยนผ่านสู่เทคโนโลยีสำหรับผู้บริโภคส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการบริหารจัดการไอทีในองค์กร ดังนี้:

1. การปรับเปลี่ยนวิธีการจัดซื้อและจัดการ

ในอดีต แผนกไอทีส่วนกลางจะเป็นผู้ควบคุมและตัดสินใจเลือกซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์ทั้งหมด แต่ปัจจุบันพนักงานและแผนกต่างๆ มีความสามารถในการพึ่งพาตนเองมากขึ้น โดยใช้บริการ Cloud-based และ Software-as-a-Service (SaaS) เพื่อตอบโจทย์การทำงาน เช่น การประชุมทางวิดีโอ การทำงานร่วมกันแบบดิจิทัล และการสำรองข้อมูล

2. กลยุทธ์ Bring Your Own Device (BYOD)

องค์กรจำนวนมากเริ่มยอมรับกลยุทธ์ BYOD โดยอนุญาตให้พนักงานเลือกใช้อุปกรณ์ที่ตนเองถนัด เช่น iPhone หรือ iPad ซึ่งพิสูจน์ให้เห็นว่าปัจจัยด้านความสวยงาม ความง่ายในการใช้งาน และความบันเทิง กลายเป็นมิติสำคัญที่ภาคธุรกิจไม่สามารถมองข้ามได้ในการเลือกใช้เทคโนโลยี

3. การพึ่งพาบริการของผู้บริโภค

ธุรกิจขนาดใหญ่ต้องพึ่งพาบริการที่ออกแบบมาเพื่อผู้บริโภครายย่อยในการดำเนินกลยุทธ์การตลาด เช่น การใช้ Google สำหรับการค้นหา, Facebook และ Twitter (X) สำหรับการสื่อสารและการสร้างแบรนด์ ซึ่งบริการเหล่านี้กลายเป็นส่วนประกอบสำคัญของโครงสร้างพื้นฐานทางธุรกิจในปัจจุบัน