ไม้กางเขนเอเลนอร์ อนุสรณ์สถานแห่งความรักและอำนาจของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 1

ไม้กางเขนเอเลนอร์ คือชุดของอนุสรณ์สถานหินที่สูงและตกแต่งอย่างหรูหราจำนวน 12 แห่ง ซึ่งถูกสร้างขึ้นเรียงรายตามเส้นทางทางตะวันออกของประเทศอังกฤษ โดยพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 1 (King Edward I) ทรงโปรดให้สร้างขึ้นระหว่างปี ค.ศ. 1291 ถึง 1295 เพื่อระลึกถึงพระนางเอเลนอร์แห่งคาสตีล (Eleanor of Castile) พระมเหสีผู้เป็นที่รัก

จุดเริ่มต้นและเส้นทางแห่งความโศกเศร้า

พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 1 และพระนางเอเลนอร์ทรงอภิเษกสมรสกันเป็นเวลา 36 ปี และพระนางทรงอยู่เคียงข้างพระองค์ในทุกการเดินทาง จนกระทั่งพระนางสิ้นพระชนม์ที่เมืองฮาร์บี (Harby) มณฑลน็อตทิงแฮมเชียร์ ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1290 ขณะอยู่ระหว่างการเสด็จประพาส

เพื่อเป็นการรำลึกถึงพระมเหสี พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดจึงทรงสร้างอนุสรณ์สถานเหล่านี้ไว้ ณ จุดที่ขบวนพระศพหยุดพักในแต่ละคืน ระหว่างการเคลื่อนย้ายพระศพจากน็อตทิงแฮมเชียร์ไปยังมหาวิหารเวสต์มินสเตอร์ (Westminster Abbey) ใกล้กับนครลอนดอน

ตำแหน่งของไม้กางเขนทั้ง 12 แห่ง

• ลินคอล์น, แกรนแธม และสแตมฟอร์ด (ลินคอล์นเชียร์)
• เกดดิงตัน และฮาร์ดิงสโตน (นอร์ทแธมป์ตันเชียร์)
• สโตนีสตราตฟอร์ด (บัคกิงแฮมเชียร์)
• โวเบิร์น และดันสเตเบิล (เบดฟอร์ดเชียร์)
• เซนต์อัลบันส์ และวอลแธม (ปัจจุบันคือวอลแธมครอส ในเฮิร์ตฟอร์ดเชียร์)
• ชีปไซด์ (ลอนดอน)
• แชริง (ปัจจุบันคือแชริงครอส ในเวสต์มินสเตอร์)

ความหมายแฝงและการโฆษณาชวนเชื่อ

นอกเหนือจากความรักส่วนพระองค์แล้ว การสร้างไม้กางเขนเหล่านี้ยังมีนัยสำคัญทางการเมืองและสังคม เนื่องจากในขณะที่มีพระชนม์ชีพ พระนางเอเลนอร์ไม่เป็นที่นิยมในหมู่ประชาชน โดยเฉพาะเรื่องการครอบครองที่ดินและการกู้ยืมเงินจากชาวเยิว ซึ่งสร้างความไม่พอใจให้กับคริสตจักร

การสร้างอนุสรณ์สถานอันวิจิตรบรรจงนี้จึงเป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นฟูภาพลักษณ์ของพระนางเอเลนอร์ ให้กลายเป็นราชินีในอุดมคติและสตรีผู้ทรงคุณธรรม พร้อมทั้งเป็นการแสดงออกถึงอำนาจทางราชวงศ์และจิตวิญญาณของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 1

สถานะในปัจจุบัน

ในบรรดาอนุสรณ์สถานทั้ง 12 แห่ง มีเพียง 3 แห่งที่ยังคงสภาพสมบูรณ์หรือเกือบสมบูรณ์ ได้แก่ ที่เกดดิงตัน, ฮาร์ดิงสโตน และวอลแธมครอส ส่วนที่เหลือถูกทำลายไปในช่วงการปฏิรูปศาสนา (Reformation) และสงครามกลางเมืองอังกฤษ เนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับคาทอลิก

อย่างไรก็ตาม ได้มีการสร้างอนุสรณ์สถานจำลองขึ้นใหม่ในหลายจุด เช่น Queen Eleanor Memorial Cross ที่สถานีแชริงครอส ซึ่งสร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1865 เพื่อรำลึกถึงตำแหน่งเดิมของไม้กางเขนที่หรูหราที่สุดในชุดนี้