← กลับไปยังบทความทั้งหมด

สารรบกวนการทำงานของระบบต่อมไร้ท่อ อันตรายที่ซ่อนอยู่รอบตัวเรา

สรุปใจความสำคัญ

  • สารรบกวนต่อมไร้ท่อ (EDCs) สามารถแทรกแซงการทำงานของฮอร์โมนธรรมชาติในร่างกายได้
  • การได้รับสาร EDCs ในช่วงพัฒนาการของร่างกาย (เช่น ในครรภ์) มักส่งผลกระทบที่ถาวร
  • พบได้ทั่วไปในพลาสติก เครื่องสำอาง ยาฆ่าแมลง และมลพิษทางอุตสาหกรรม
  • องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าการได้รับสารเหล่านี้แม้ในปริมาณน้อยก็อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพได้

สารรบกวนการทำงานของระบบต่อมไร้ท่อ หรือที่รู้จักกันในชื่อ สารรบกวนฮอร์โมน หรือ สารเคมีรบกวนต่อมไร้ท่อ (EDCs) คือสารเคมีที่สามารถเข้าไปแทรกแซงการทำงานของระบบต่อมไร้ท่อหรือระบบฮอร์โมนในร่างกายมนุษย์และสัตว์ ซึ่งส่งผลกระทบต่อการพัฒนาการ การเจริญเติบโต และการรักษาสมดุลของร่างกาย (Homeostasis)

ภาพประกอบเกี่ยวกับสารรบกวนต่อมไร้ท่อ
สารรบกวนการทำงานของระบบต่อมไร้ท่อส่งผลกระทบต่อสมดุลฮอร์โมนในร่างกาย

ผลกระทบต่อสุขภาพ

การได้รับสารรบกวนต่อมไร้ท่อสามารถนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรงและหลากหลาย ดังนี้:

  • ระบบสืบพันธุ์: คุณภาพของสเปิร์มลดลง, ความสามารถในการมีบุตรยาก, ความผิดปกติของอวัยวะเพศ, ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ และการเข้าสู่ช่วงวัยเจริญพันธุ์เร็วเกินไป
  • ระบบประสาทและสมอง: ปัญหาด้านการเรียนรู้, โรคสมาธิสั้น (ADD), และความบกพร่องในการพัฒนาการทางสมอง
  • ระบบเผาผลาญและหัวใจ: โรคเบาหวาน, โรคอ้วน และปัญหาเกี่ยวกับระบบหัวใจและหลอดเลือด
  • อื่นๆ: ปัญหาระบบทางเดินหายใจ, ความบกพร่องของระบบภูมิคุ้มกัน และการเกิดมะเร็งบางชนิด

ประเภทและแหล่งที่มาของสาร EDCs

สารเหล่านี้พบได้ในผลิตภัณฑ์ในครัวเรือนและอุตสาหกรรมมากมาย โดยแทรกแซงการสังเคราะห์ การหลั่ง การขนส่ง และการกำจัดฮอร์โมนธรรมชาติในร่างกาย

สารเคมีที่พบบ่อย

ประเภทสารเคมีตัวอย่างสารแหล่งที่พบ
พลาสติกและเครื่องสำอางพาราเบน (Parabens), ฟทาเลต (Phthalates), ฟีนอล (Phenols)เครื่องสำอาง, บรรจุภัณฑ์พลาสติก, น้ำหอม
ยาไดเอทิลสติลเบสโทรล (Diethylstilbestrol - DES)ยาที่เคยใช้ในอดีตเพื่อป้องกันการแท้งลูก
สารกำจัดศัตรูพืชยาฆ่าแมลงและสารเคมีทางการเกษตรพืชผักและผลไม้ที่ไม่มีการล้างทำความสะอาด
โลหะหนักตะกั่ว, ปรอท, แคดเมียมมลพิษทางอุตสาหกรรม

ประวัติและการศึกษา

คำว่า "Endocrine Disruptor" ถูกนำมาใช้ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1991 ในการประชุม Wingspread Conference Center รัฐวิสคอนซิน โดยนักวิทยาศาสตร์อย่าง Theo Colborn และคณะ ได้ชี้ให้เห็นว่าสารเคมีในสิ่งแวดล้อมสามารถรบกวนการพัฒนาของระบบต่อมไร้ท่อ และผลกระทบที่เกิดขึ้นในช่วงการพัฒนาการของร่างกายมักจะเป็นแบบถาวร

องค์การอนามัยโลก (WHO) และโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP) ได้ออกรายงานในปี 2013 โดยระบุว่าแม้จะเป็นการได้รับสารในระดับต่ำ แต่ก็อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพของมนุษย์และสัตว์ได้ พร้อมทั้งเรียกร้องให้มีการวิจัยเพิ่มเติมเพื่อระบุแหล่งที่มาและเส้นทางการได้รับสารที่ครอบคลุมมากขึ้น

ความเสี่ยงต่อสัตว์น้ำ

สัตว์น้ำที่ได้รับสารรบกวนต่อมไร้ท่อจากน้ำเสียในเขตเมือง พบว่ามีระดับเซโรโทนินลดลงและมีลักษณะความเป็นเพศเมียเพิ่มขึ้น (Feminization) ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนถึงความสมดุลของระบบนิเวศที่เปลี่ยนแปลงไป

คำถามที่พบบ่อย

สารรบกวนต่อมไร้ท่อคืออะไร?

คือสารเคมีภายนอกที่เลียนแบบหรือขัดขวางการทำงานของฮอร์โมนในร่างกาย ส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโต พัฒนาการ และระบบสืบพันธุ์

เราสามารถพบสารเหล่านี้ได้จากที่ไหนบ้าง?

พบได้ในผลิตภัณฑ์พลาสติกบางชนิด, เครื่องสำอางที่มีพาราเบน, ยาฆ่าแมลงที่ตกค้างในอาหาร และมลพิษในอากาศและน้ำ

สาร EDCs ส่งผลกระทบต่อเด็กและทารกอย่างไร?

สารเหล่านี้มีความเสี่ยงสูงต่อทารกในครรภ์และเด็กเล็ก เนื่องจากส่งผลต่อการพัฒนาการของสมอง ระบบสืบพันธุ์ และอาจนำไปสู่ถึงปัญหาการเรียนรู้ในอนาคต