ธุรกิจเฟมินิสต์ การขับเคลื่อนเศรษฐกิจเพื่อความเท่าเทียมทางเพศ

ธุรกิจเฟมินิสต์ คือกิจการที่ก่อตั้งโดยนักกิจกรรมในขบวนการเฟมินิสต์ โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อนำอุดมการณ์ด้านความเท่าเทียมทางเพศมาปรับใช้ในเชิงปฏิบัติผ่านการดำเนินธุรกิจ ธุรกิจเหล่านี้เติบโตอย่างมากในช่วงคลื่นลูกที่สอง (Second-wave feminism) และคลื่นลูกที่สาม (Third-wave feminism) ระหว่างทศวรรษ 1970 ถึง 1990

เป้าหมายหลักของธุรกิจเฟมินิสต์

ผู้ประกอบการเฟมินิสต์มุ่งเน้นเป้าหมายสำคัญ 3 ประการ ได้แก่:

• การเผยแพร่อุดมการณ์: ใช้ธุรกิจเป็นเครื่องมือในการสื่อสารและเผยแพร่แนวคิดเรื่องสิทธิสตรีและความเท่าเทียม
• การสร้างพื้นที่สาธารณะ: สร้างสถานที่ที่ปลอดภัยสำหรับผู้หญิงและกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ (LGBTQ+) ในการพบปะและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
• การสร้างอิสรภาพทางการเงิน: สร้างงานและโอกาสทางอาชีพให้ผู้หญิง เพื่อลดการพึ่งพาทางการเงินจากผู้ชาย ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของอำนาจในการตัดสินใจในชีวิตตนเอง

ธุรกิจเหล่านี้หลายแห่งไม่ได้มุ่งเน้นที่ผลกำไรสูงสุด แต่เน้นการให้บริการแก่ชุมชน เช่น ศูนย์สุขภาพสตรีที่บริหารงานในรูปแบบกลุ่มร่วมมือ (Collectives) บาร์เลสเบี้ยน และการผลิตดนตรีสำหรับผู้หญิงในทศวรรษ 1970

ประเภทของธุรกิจเฟมินิสต์ที่สำคัญ

ร้านหนังสือเฟมินิสต์

ร้านหนังสือเฟมินิสต์ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางทางปัญญาและพื้นที่จัดกิจกรรมทางสังคม โดยเริ่มขยายตัวอย่างมากในทศวรรษ 1980 ในปี 1983 พบว่ามีร้านหนังสือลักษณะนี้ประมาณ 100 แห่งในอเมริกาเหนือ และสร้างยอดขายรวมกว่า 400 ล้านดอลลาร์ต่อปี

อย่างไรก็ตาม จำนวนร้านหนังสือเหล่านี้ลดลงอย่างมากตั้งแต่ปี 2000 เนื่องจากการเติบโตของร้านหนังสือเครือข่ายขนาดใหญ่และอีคอมเมิร์ซ โดยในปี 2016 คาดว่าเหลือร้านหนังสือเฟมินิสต์อิสระไม่ถึง 20 แห่ง

สหกรณ์เครดิตยูเนียนเฟมินิสต์

ในทศวรรษ 1970 ผู้หญิงเผชิญกับการเลือกปฏิบัติในการขอสินเชื่อ แม้ว่าจะมีกฎหมาย Equal Credit Opportunity Act ปี 1974 ในสหรัฐอเมริกา แต่ผู้หญิงกลุ่มเปราะบาง เช่น ผู้หญิงที่หย่าร้าง ผู้มีรายได้น้อย หรือผู้ที่รับสวัสดิการรัฐ ยังคงถูกปฏิเสธเงินกู้

ด้วยเหตุนี้ จึงมีการก่อตั้งสหกรณ์เครดิตยูเนียนเฟมินิสต์ขึ้น เพื่อให้ผู้หญิงสามารถออมเงินและเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้โดยไม่ต้องมีผู้ค้ำประกันที่เป็นผู้ชาย โดยพิจารณาจากคุณลักษณะส่วนบุคคลมากกว่าสถานภาพการสมรส

พันธมิตรเศรษฐกิจเฟมินิสต์ (Feminist Economic Alliance - FEA)

ก่อตั้งขึ้นในปี 1975 ณ เมืองดีทรอยต์ รัฐมิชิแกน โดยมี Susan Osborne และ Linda Maslanko เป็นผู้นำสำคัญ FEA ถูกสร้างขึ้นเพื่อสนับสนุนสหกรณ์เครดิตยูเนียนและวิสาหกิจเฟมินิสต์เกิดใหม่ ผ่านการแบ่งปันทรัพยากร งานวิจัย และคำแนะนำ เพื่อให้ผู้หญิงมีอำนาจทางเศรษฐกิจและพึ่งพาตนเองได้

สื่อสิ่งพิมพ์และนิตยสารทางไปรษณีย์

ในสหราชอาณาจักรช่วงทศวรรษ 1970 ถึง 1990 มีการผลิตนิตยสารเฟมินิสต์ที่ส่งทางไปรษณีย์ ซึ่งบริหารงานแบบกลุ่มร่วมมือ (Collectives) สมาชิกทุกคนมีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียมทั้งในการเขียน การออกแบบ และการจัดเลย์เอาต์ นิตยสารเหล่านี้ เช่น Spare Rib, Scarlet Woman และ Catcall เป็นพื้นที่ให้ผู้หญิงที่ถูกกีดกันจากสื่อกระแสหลัก เช่น ผู้หญิงผิวดำ เลสเบี้ยน และแม่เลี้ยงเดี่ยว ได้ส่งเสียงและวิพากษ์วิจารณ์ระบบปิตาธิปไตย