เฟอร์นันโด เดอ อาราอูโฮ นักการเมืองและนักเคลื่อนไหวผู้กล้าหาญของติมอร์-เลสเต

เฟอร์นันโด เดอ อาราอูโฮ หรือที่รู้จักกันในชื่อ ลาซามา (Lasama) (26 กุมภาพันธ์ 1962 – 2 มิถุนายน 2015) เป็นนักเคลื่อนไหวและนักการเมืองชาวติมอร์-เลสเต ผู้มีบทบาทสำคัญในการต่อสู้เพื่อเอกราชของประเทศ และเป็นผู้ก่อตั้งพรรคเดโมแครต (Democratic Party) เขาเคยดำรงตำแหน่งประธานรัฐสภาแห่งชาติของติมอร์-เลสเต ระหว่างปี 2007 ถึง 2012 และยังเคยทำหน้าที่รักษาการประธานาธิบดีในช่วงต้นปี 2008

ภูมิหลังและเส้นทางเริ่มต้น

อาราอูโฮเกิดที่เมืองมานูตาซี เขตไอนาโร ในช่วงที่ติมอร์ยังเป็นอาณานิคมของโปรตุเกส โดยเขามีเชื้อสายชาวมามไบ (Mambai) ชีวิตในวัยเด็กของเขาต้องเผชิญกับโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ เมื่อตอนอายุ 12 ปี เขาได้เห็นสมาชิกในครอบครัวทั้ง 18 คนถูกสังหารหมู่โดยกองทัพอินโดนีเซีย

ต่อมาเขาได้เข้าศึกษาด้านวรรณกรรมที่มหาวิทยาลัยอุดายานาในบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งที่นั่นเขาได้ก่อตั้งเครือข่ายนักศึกษาติมอร์-เลสเตเพื่อการต่อต้านระดับชาติ (RENETIL) เพื่อรวบรวมพลังนักศึกษาในการเรียกร้องเอกราช

การถูกจองจำในคุกอินโดนีเซีย

หลังจากการสังหารหมู่ที่ซานตาครูซในปี 1991 อาราอูโฮถูกจับกุมในข้อหา "การบ่อนทำลายรัฐ" หลังจากเรียนจบปีแรก เขาถูกตัดสินจำคุก 9 ปี โดยผู้พิพากษาให้เหตุผลว่าเขามีความผิดฐาน "ทำให้ประเทศอินโดนีเซียเสื่อมเสียในสายตาประชาคมโลก"

องค์กรแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล (Amnesty International) ได้ระบุว่าเขาเป็นนักโทษทางความคิด และเขาได้รับรางวัลสิทธิมนุษยชนจาก Reebok ในปี 1992 อย่างไรก็ตาม ด้วยแรงกดดันจากนักเคลื่อนไหวสิทธิมนุษยชนในอินโดนีเซีย เขาจึงได้รับการปล่อยตัวก่อนกำหนด และยังคงทำงานร่วมกับเครือข่ายปกป้องสิทธิมนุษยชนในจาการ์ตาเพื่อผลักดันประชาธิปไตยและสิทธิในการกำหนดชะตาชีวิตตนเองของชาวติมอร์-เลสเต

บทบาททางการเมืองในติมอร์-เลสเต

อาราอูโฮเดินทางกลับสู่บ้านเกิดเพื่อทำงานร่วมกับสภาต่อต้านแห่งชาติของติมอร์-เลสเต ในการทำประชามติเพื่อเอกราชในปี 1999 ซึ่งผลการลงคะแนนนำไปสู่การเป็นเอกราชของประเทศ ต่อมาเขาได้รับแต่งตั้งเป็นรองรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศในช่วงการบริหารของสหประชาชาติ (UNTAET) ระหว่างปี 1999 ถึง 2001

นอกจากนี้ เขายังเป็นผู้ก่อตั้งองค์กรด้านสิ่งแวดล้อม Fundaçao Haburas, นิตยสารรายสัปดาห์ Talitakum และหนังสือพิมพ์พรรค PD Vox Populi

ในปี 2001 เขาได้ก่อตั้งพรรคเดโมแครต (Democratic Party หรือ PD) เพื่อเป็นทางเลือกใหม่นอกเหนือจากพรรคเฟรทิลิน (Fretilin) ซึ่งเป็นพรรคการเมืองหลัก โดยพรรค PD นำโดยอดีตนักเคลื่อนไหวใต้ดินและสมาชิก RENETIL ซึ่งพรรคสามารถคว้าที่นั่งในรัฐสภาได้ในการเลือกตั้งทุกครั้งนับตั้งแต่ได้รับเอกราช

การเลือกตั้งปี 2007 และ 2012

ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีปี 2007 อาราอูโฮลงสมัครรับเลือกตั้งและได้คะแนนเสียงเป็นอันดับ 3 (19.18%) โดยเขาได้ประกาศสนับสนุนโฮเซ รามอส-ฮอร์ตา ในรอบที่สอง

ในการเลือกตั้งรัฐสภาเดือนมิถุนายน 2007 อาราอูโฮได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และในวันที่ 30 กรกฎาคม เขาได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งประธานรัฐสภาแห่งชาติ โดยเอาชนะแอนิเซโต กูเตรเรส จากพรรคเฟรทิลิน

เขากลับมาลงสมัครรับเลือกตั้งประธานาธิบดีอีกครั้งในปี 2012 และได้คะแนนเสียงเป็นอันดับ 3 (17.3%) และได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอีกครั้ง ในปี 2015 เขาได้รับแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงรัฐ ประสานงานด้านสังคม

การรักษาการประธานาธิบดีแห่งติมอร์-เลสเต

เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2008 ประธานาธิบดีโฮเซ รามอส-ฮอร์ตา ได้รับบาดเจ็บสาหัสจากการถูกลอบโจมตี ทำให้อาราอูโฮในฐานะประธานรัฐสภาต้องเข้ามารับหน้าที่รักษาการประธานาธิบดีตั้งแต่วันที่ 13 กุมภาพันธ์ จนถึงวันที่ 17 เมษายน 2008 เมื่อรามอส-ฮอร์ตาเดินทางกลับมารับตำแหน่ง

ชีวิตส่วนตัวและเกียรติยศ

อาราอูโฮพบกับภรรยาของเขา จาควิลีน "จอย" อากีโน ซิอัปโน นักวิชาการชาวฟิลิปปินส์ที่ทำงานให้กับแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ขณะที่เขาอยู่ในเรือนจำ ทั้งคู่มีบุตรชายหนึ่งคนชื่อ ฮาโดมิ

เขาเสียชีวิตในปี 2015 ด้วยอาการเส้นเลือดในสมองแตกในวัย 53 ปี โดยชื่อเรียกขานในการต่อสู้ของเขาคือ ลาซามา (La Sama) ซึ่งมีความหมายโดยประมาณว่า "ผู้ที่ไม่มีใครสามารถเหยียบย่ำได้"

ในปี 2012 เขาได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์แห่งติมอร์-เลสเต (Order of Timor-Leste)