วอลเลย์บอลเวิลด์แกรนด์แชมเปียนส์คัพ ประวัติศาสตร์และการแข่งขัน

วอลเลย์บอลเวิลด์แกรนด์แชมเปียนส์คัพ เป็นการแข่งขันวอลเลย์บอลระดับนานาชาติที่จัดขึ้นสำหรับทีมชาติชายและหญิงชุดใหญ่ ซึ่งเป็นสมาชิกของสหพันธ์วอลเลย์บอลระหว่างประเทศ (FIVB) โดยรายการนี้ถูกสร้างขึ้นในปี 1993 หลังจากมีการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในการจัดการแข่งขันรายการใหญ่ของ FIVB

วัตถุประสงค์ของการก่อตั้ง

เป้าหมายหลักของการสร้างรายการนี้คือ เพื่อให้มั่นใจว่าในทุกๆ ปีจะมีการแข่งขันวอลเลย์บอลระดับโลกที่โดดเด่นอย่างน้อยสองรายการ ควบคู่ไปกับรายการที่มีอยู่เดิม เช่น การชิงแชมป์โลก (World Championship), วอลเลย์บอลเวิลด์คัพ (World Cup) และการแข่งขันในโอลิมปิกเกมส์ ซึ่งทั้งหมดนี้จัดขึ้นทุกๆ 4 ปี รวมถึงรายการเนชันส์ลีก (Nations League) ที่จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี

รูปแบบการแข่งขัน

การแข่งขันเวิลด์แกรนด์แชมเปียนส์คัพมีรูปแบบที่คงที่ตั้งแต่วงรอบแรก ดังนี้:

• สถานที่จัดงาน: จัดขึ้นในประเทศญี่ปุ่นเสมอ โดยสมาคมวอลเลย์บอลญี่ปุ่นเป็นเจ้าภาพ
• จำนวนทีม: มีทีมเข้าร่วมทั้งหมด 6 ทีม ประกอบด้วย เจ้าภาพ (ญี่ปุ่น), แชมป์จาก 4 ทวีปที่มีอันดับสูงสุดในการแข่งขันโอลิมปิกครั้งล่าสุด และทีมที่ได้รับสิทธิ์ไวลด์การ์ดจาก FIVB อีก 1 ทีม
• ระบบการแข่งขัน: ใช้ระบบพบกันหมด (Round Robin)
• เกณฑ์การตัดสิน: ในช่วงแรกจนถึงปี 2013 จะใช้คะแนนแมตช์ จำนวนนัดที่ชนะ อัตราส่วนเซต และอัตราส่วนคะแนน ตามลำดับ แต่ตั้งแต่ปี 2017 เป็นต้นมา ได้เปลี่ยนมาใช้จำนวนนัดที่ชนะเป็นเกณฑ์แรก ตามด้วยคะแนนแมตช์ และอัตราส่วนเซต

ประวัติและความสำเร็จ

ในประเภททีมชาย บราซิล เป็นทีมที่ประสบความสำเร็จมากที่สุด โดยสามารถคว้าแชมป์ได้ถึง 5 ครั้ง จากการแข่งขันทั้งหมด 7 ครั้ง ส่วนทีมหญิงมีความสมดุลมากกว่า โดยบราซิลและจีนคว้าแชมป์ได้ทีมละ 2 ครั้ง ขณะที่คิวบา อิตาลี และรัสเซีย คว้าแชมป์ได้ทีมละ 1 ครั้ง

ผู้เล่นทรงคุณค่า (MVP) ที่โดดเด่น

ตลอดการแข่งขัน มีนักกีฬาที่สร้างผลงานได้อย่างยอดเยี่ยมจนได้รับรางวัล MVP เช่น ริคาร์โด ลูคาเรลลี (บราซิล) ในปี 2017 ของทีมชาย และ จู ติง (จีน) ในปี 2017 ของทีมหญิง

การสิ้นสุดของรายการ

เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2023 FIVB ได้อนุมัติปฏิทินการแข่งขันปี 2025–2028 ซึ่งกำหนดให้การชิงแชมป์โลก (World Championships) จัดขึ้นทุกๆ 2 ปีในปีคี่ ส่งผลให้รายการเวิลด์แกรนด์แชมเปียนส์คัพถูกยกเลิกและถูกแทนที่ด้วยการชิงแชมป์โลกในรูปแบบใหม่