การทดสอบ FTA-ABS สำหรับวินิจฉัยโรคซิฟิลิส

การทดสอบ Fluorescent Treponemal Antibody Absorption (FTA-ABS) เป็นวิธีการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อวินิจฉัยโรคซิฟิลิส โดยมุ่งเน้นการตรวจหาแอนติบอดี (Antibodies) ที่มีความจำเพาะเจาะจงต่อเชื้อ Treponema pallidum ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคซิฟิลิส การทดสอบนี้ถูกออกแบบมาให้มีความจำเพาะสูงกว่าการตรวจแบบ non-treponemal (เช่น VDRL) อย่างไรก็ตาม ในการตรวจน้ำไขสันหลัง (CSF) เพื่อวินิจฉัยโรคซิฟิลิสในระบบประสาท (Neurosyphilis) พบว่าการทดสอบนี้มีความไวสูงแต่ความจำเพาะอาจไม่เพียงพอ

บทบาทและความสำคัญในการวินิจฉัย

โดยทั่วไป การทดสอบ FTA-ABS มีบทบาทสำคัญ 2 ประการ ดังนี้:

• การทดสอบยืนยันผล (Confirmatory Test): ใช้เพื่อยืนยันผลบวกที่ได้จากการตรวจคัดกรองเบื้องต้น เช่น การตรวจ RPR (Rapid Plasma Reagin)
• การคัดออก (Rule out): เนื่องจากมีค่าการทำนายผลลบที่สูง (High negative predictive value) หากผลการตรวจ FTA-ABS ในซีรัมหรือน้ำไขสันหลังเป็นลบ จะสามารถใช้เพื่อตัดความเป็นไปได้ในการเป็นโรคซิฟิลิสในระบบประสาท (Neurosyphilis) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ข้อสังเกตที่สำคัญคือ FTA-ABS มักจะให้ผลบวกเร็วกว่า และคงสถานะผลบวกไว้นานกว่าการตรวจแบบ VDRL นอกจากนี้ เชื้อในกลุ่ม Treponemes ชนิดอื่น เช่น T. pertenue อาจทำให้ผลการทดสอบนี้เป็นบวกได้เช่นกัน

ขั้นตอนการทดสอบ

การทดสอบ FTA-ABS ใช้แอนติเจน (Antigen) จากตัวเชื้อแบคทีเรียทั้งตัว เนื่องจากเชื้อ T. pallidum ไม่สามารถเพาะเลี้ยงในอาหารเลี้ยงเชื้อทั่วไปในห้องปฏิบัติการได้ จึงต้องใช้เชื้อที่สกัดจากเนื้อเยื่ออัณฑะของกระต่ายที่ผ่านกระบวนการทำให้แห้งแบบเยือกแข็ง (Lyophilized suspension) นำมาเคลือบและยึดติดบนแผ่นสไลด์

ขั้นตอนการทำงานมีดังนี้:

1. การดูดซับ (Absorption): ซีรัมของผู้ป่วยจะถูกผสมกับสารดูดซับ (Absorbent) ซึ่งประกอบด้วยสารสกัดจากเชื้อ Treponema phagedenis biotype Rieter ซึ่งเป็นเชื้อที่ไม่ก่อโรค เพื่อกำจัดแอนติบอดีที่ตอบสนองต่อเชื้อกลุ่มสไปโรคีต (Spirochete) ทั่วไปแต่ไม่จำเพาะต่อเชื้อซิฟิลิส
2. การจับคู่แอนติเจน-แอนติบอดี: นำซีรัมที่ผ่านการดูดซับแล้วหยดลงบนสไลด์ หากผู้ป่วยมีการติดเชื้อซิฟิลิส แอนติบอดีในซีรัมจะเข้าจับกับเชื้อแบคทีเรียบนสไลด์
3. การตรวจวัดด้วยสารเรืองแสง: ใช้แอนติบอดีทุติยภูมิ (Secondary antibodies) สองชนิด คือ FITC (Fluorophore) เพื่อระบุตำแหน่งของเชื้อสไปโรคีต และ TRITC (Fluorophore) เพื่อระบุว่ามีแอนติบอดีของผู้ป่วยจับอยู่กับเชื้อ T. pallidum หรือไม่ โดยการสังเกตผ่านกล้องจุลทรรศน์เรืองแสง

ข้อจำกัดและประสิทธิภาพ

การทดสอบ FTA-ABS มีข้อจำกัดสำคัญคือ ไม่สามารถใช้ติดตามผลการรักษาได้ เนื่องจากระดับแอนติบอดีจะไม่ลดลงตามการรักษาที่ประสบความสำเร็จ และมักจะให้ผลบวกต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปีหลังจากได้รับเชื้อครั้งแรก

ในด้านการวินิจฉัย Neurosyphilis การทดสอบนี้มีความไว (Sensitivity) เกือบ 100% ในน้ำไขสันหลัง ซึ่งหมายความว่าหากผลการตรวจในน้ำไขสันหลังเป็นลบ สามารถสรุปได้ว่าผู้ป่วยไม่ได้เป็นโรคซิฟิลิสในระบบประสาท