รัฐบาลบังกลาเทศ โครงสร้างและการบริหารราชการแผ่นดิน

รัฐบาลของสาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศ (Bengali: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ সরকার) ถูกจัดตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งบังกลาเทศ โดยประกอบด้วยสามอำนาจหลัก ได้แก่ ฝ่ายบริหาร (ประธานาธิบดี นายกรัฐมนตรี และคณะรัฐมนตรี), ฝ่ายนิติบัญญัติ (Jatiya Sangsad) และ ฝ่ายตุลาการ (ศาลฎีกา)

โครงสร้างฝ่ายบริหาร

ฝ่ายบริหารนำโดยนายกรัฐมนตรี ซึ่งเป็นผู้คัดเลือกคณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอาวุโสจะรวมตัวกันเป็นคณะรัฐมนตรี ซึ่งเป็นคณะกรรมการตัดสินใจสูงสุดของประเทศ

หลังจากเหตุการณ์การลาออกของ Sheikh Hasina ในเดือนสิงหาคม 2024 บังกลาเทศได้จัดตั้งรัฐบาลรักษาการโดยมี Muhammad Yunus เป็นหัวหน้าที่ปรึกษา จนกระทั่งมีการเลือกตั้งทั่วไปครั้งที่ 13 ในวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2026 โดยปัจจุบันคณะรัฐมนตรีนำโดยนายกรัฐมนตรี Tarique Rahman จากพรรค Bangladesh Nationalist Party

ประมุขแห่งรัฐ (Head of State)

ประธานาธิบดีทำหน้าที่เป็นประมุขแห่งรัฐ โดยส่วนใหญ่ปฏิบัติหน้าที่ในเชิงพิธีการ และเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุดของกองทัพบังกลาเทศ ประธานาธิบดีได้รับเลือกจากฝ่ายนิติบัญญัติให้ดำรงตำแหน่งวาระละ 5 ปี

บังกลาเทศมีระบบการถ่ายโอนอำนาจที่เป็นเอกลักษณ์ โดยเมื่อสิ้นสุดวาระของรัฐบาล อำนาจจะถูกส่งต่อชั่วคราวไปยัง รัฐบาลรักษาการ (Caretaker Government) ที่ประกอบด้วยบุคคลจากภาคประชาสังคม เพื่อดำเนินการเลือกตั้งทั่วไปให้โปร่งใสและส่งมอบอำนาจให้แก่ผู้แทนที่ได้รับเลือกตั้งใหม่

ประมุขแห่งรัฐบาล (Head of Government)

นายกรัฐมนตรีคือประมุขแห่งรัฐบาล ตามมาตรา 56(3) ของรัฐธรรมนูญ ประธานาธิบดีจะแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่ได้รับความไว้วางใจจากเสียงส่วนใหญ่ในสภา นายกรัฐมนตรีถือเป็นผู้มีอำนาจบริหารสูงสุดและกำหนดทิศทางการปกครองประเทศ

ฝ่ายนิติบัญญัติและตุลาการ

ฝ่ายนิติบัญญัติประกอบด้วย Jatiya Sangsad (สภาแห่งชาติ) ซึ่งทำหน้าที่ออกกฎหมายและตรวจสอบการทำงานของรัฐบาล

ระบบตุลาการ

ฝ่ายตุลาการนำโดยศาลฎีกา (Supreme Court) ซึ่งแบ่งออกเป็นสองแผนกหลักคือ แผนกอุทธรณ์ (Appellate Division) และแผนกศาลสูง (High Court Division) โดยมีประธานศาลฎีกา (Chief Justice) เป็นผู้นำสูงสุดของฝ่ายตุลาการ

การบริหารส่วนท้องถิ่น

รัฐบาลกลางมีอำนาจปกครองทั่วทั้งประเทศในฐานะรัฐเดี่ยว (Unitary State) โดยแบ่งการบริหารออกเป็นระดับต่างๆ ดังนี้:

• Division: เขตการปกครองระดับภูมิภาค
• District: อำเภอ
• Subdistrict: ตำบล
• Local Councils: สภาท้องถิ่น