แฮม ลินิ อดีตนายกรัฐมนตรีและนักการเมืองคนสำคัญของวานูอาตู

แฮม ลินิ วานูอาโรอา (Ham Lin̄i Vanuaroroa; 8 ธันวาคม พ.ศ. 2494 – 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568) เป็นนักการเมืองชาวนิ-วานูอาตู ผู้มีบทบาทสำคัญในฐานะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากเกาะเพนเทคอสต์ จังหวัดเพนามา และเคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแห่งสาธารณรัฐวานูอาตู ระหว่างวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ถึง 22 กันยายน พ.ศ. 2551 นอกจากนี้ เขายังดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีในหลายวาระ โดยครั้งล่าสุดเริ่มตั้งแต่วันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2557

ลินิเป็นน้องชายของ วอลเตอร์ ลินิ หนึ่งในผู้ก่อตั้งสาธารณรัฐวานูอาตูสมัยใหม่ และเขาเป็นผู้นำพรรค National United Party (VNUP)

การดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

ในการเลือกตั้งทั่วไปเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2547 พรรค VNUP กลายเป็นพรรคที่มีที่นั่งมากที่สุดในสภาด้วยจำนวน 10 จาก 52 ที่นั่ง แม้ว่าลินิจะลงชิงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแต่พ่ายแพ้ให้กับ เซิร์จ โวฮอร์ ในช่วงแรก อย่างไรก็ตาม ลินิได้นำฝ่ายค้านต่อต้านรัฐบาลของโวฮอร์จนกระทั่งวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2547 ซึ่งทั้งสองได้ตกลงจัดตั้งรัฐบาลเอกภาพแห่งชาติ (National Unity Government) โดยโวฮอร์ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และลินิได้รับแต่งตั้งเป็นรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกิจการภายใน

ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2547 เซิร์จ โวฮอร์ ถูกขับออกจากตำแหน่งด้วยมติไม่ไว้วางใจ หลังจากที่เขาตัดสินใจสร้างความสัมพันธ์ทางการทูตกับไต้หวัน (สาธารณรัฐจีน) เพียงฝ่ายเดียว ส่งผลให้สภาผู้แทนราษฎรเลือกแฮม ลินิ ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ซึ่งหนึ่งในภารกิจแรกของลินิหลังเข้ารับตำแหน่งคือการฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเต็มรูปแบบกับสาธารณรัฐประชาชนจีน

ในช่วงการบริหารงาน ลินิสามารถผ่านมติไม่ไว้วางใจในสภาเมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2549 ด้วยคะแนนเสียง 30 ต่อ 20 เสียง แม้จะถูกฝ่ายค้านนำโดยเซิร์จ โวฮอร์ โจมตีเรื่องข้อเสนอที่เป็นประเด็นถกเถียงเกี่ยวกับการผูกขาดการส่งออกกาวา (Kava)

นอกจากนี้ ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2550 ลินิและคณะรัฐมนตรีได้ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินในเมืองพอร์ตวิลา หลังจากเกิดการปะทะกันระหว่างกลุ่มชนเผ่าจากเกาะทันนาและเกาะแอมบรีมในย่านที่พักอาศัย Blacksands ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 2 ราย โดยเหตุการณ์ดังกล่าวมีชนวนเหตุมาจากการกล่าวหาว่ามีการใช้ไสยศาสตร์ทำร้ายกัน

บทบาททางการเมืองในเวลาต่อมา

ลินิไม่สามารถดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเป็นสมัยที่สองได้ เนื่องจากพรรค National United Party ประสบความพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2551 แม้ว่าเขาจะได้รับเลือกให้กลับเข้าสู่สภาในที่นั่งเดิมของตนเองก็ตาม ต่อมาในวันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2551 เอ็ดเวิร์ด นาทาเปอี ได้รับเลือกเป็นนายกรัฐมนตรีแทนที่ลินิ

ในรัฐบาลของนาทาเปอี ลินิได้รับแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงโครงสร้างพื้นฐานและสาธารณูปโภค และต่อมาได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมและสวัสดิการสังคม อย่างไรก็ตาม ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2552 ลินิถูกปลดจากตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี เนื่องจากนาทาเปอีทราบว่าพรรค VNUP และพรรค Vanuatu Republican Party กำลังวางแผนยื่นมติไม่ไว้วางใจรัฐบาล

ลินิกลับเข้าสู่รัฐบาลอีกครั้งภายใต้การนำของ ซาโต คิลแมน ซึ่งขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีในวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2553 โดยลินิได้รับแต่งตั้งเป็นรองนายกรัฐมนตรี รวมถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการค้า พาณิชย์ อุตสาหกรรม และการท่องเที่ยว แต่ตำแหน่งของเขาต้องพลิกผันหลายครั้งตามการเปลี่ยนแปลงของรัฐบาลผ่านมติไม่ไว้วางใจและการตัดสินของศาลสูงวานูอาตู

ครั้งล่าสุดที่ลินิดำรงตำแหน่งสำคัญคือภายใต้รัฐบาลของ โจ นาทูมัน ซึ่งแต่งตั้งให้เขาเป็นรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการค้าและพาณิชย์ เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2557 จนกระทั่งรัฐบาลนาทูมันถูกขับออกจากตำแหน่งด้วยมติไม่ไว้วางใจในวันที่ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2558

การเสียชีวิต

แฮม ลินิ เสียชีวิตที่โรงพยาบาลในเมืองพอร์ตวิลา ประเทศวานูอาตู เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 ด้วยวัย 73 ปี