ฮาร์ปกีตาร์ เครื่องดนตรีลูกผสมระหว่างกีตาร์และฮาร์ป

ฮาร์ปกีตาร์ (Harp Guitar) คือเครื่องดนตรีประเภทสายที่มีพื้นฐานมาจากกีตาร์ โดยมีลักษณะเด่นคือการเพิ่มสายที่ไม่ผ่านเฟรต (unstopped strings) เข้าไปเพิ่มเติมจากสายกีตาร์ปกติ ซึ่งสายเหล่านี้สามารถดีดแยกเป็นรายเส้นได้ คำว่า "ฮาร์ป" ในชื่อเครื่องดนตรีนี้อ้างอิงถึงสายเปิดเหล่านี้ที่มีลักษณะการทำงานคล้ายกับฮาร์ป โดยเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้เครื่องดนตรีชิ้นนี้เป็นฮาร์ปกีตาร์คือ ต้องมีสายที่ไม่มีเฟรตอย่างน้อยหนึ่งเส้นวางอยู่นอกคอกีตาร์หลักและถูกเล่นเป็นสายเปิด

รูปแบบและโครงสร้างของฮาร์ปกีตาร์

ฮาร์ปกีตาร์มีความหลากหลายในด้านการออกแบบและโครงสร้าง โดยสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มหลักๆ ได้ดังนี้:

• ฮาร์ปกีตาร์แบบอเมริกัน: มักมีลักษณะเด่นคือมีแขนกลวง (hollow arms), มีคอกีตาร์สองคอ (double necks) หรือมีโครงสร้างคล้ายฮาร์ปเพื่อรองรับสายเบสเพิ่มเติม
• กีตาร์เบสยุโรป (European bass guitars): หรือที่เรียกว่า Contraguitars ซึ่งเป็นรูปแบบที่นิยมในยุโรป
• รูปแบบอื่นๆ: บางรุ่นอาจมีการเพิ่มสายในย่านเสียงสูง (treble) หรือย่านเสียงกลาง (mid-range) หรือมีการจัดวางกลุ่มสายเปิดหลายชุดควบคู่ไปกับคอกีตาร์มาตรฐาน

ฮาร์ปกีตาร์ไฟฟ้า

แม้ว่าผู้เล่นส่วนใหญ่จะใช้เครื่องดนตรีแบบอะคูสติก แต่ก็มีการพัฒนาฮาร์ปกีตาร์ในรูปแบบไฟฟ้าเช่นกัน ศิลปินที่มีชื่อเสียงที่ใช้ฮาร์ปกีตาร์ไฟฟ้า ได้แก่ Tim Donahue ซึ่งใช้ส่วนคอกีตาร์แบบไม่มีเฟรต (fretless) และ Michael Hedges นอกจากนี้ William Eaton นักดนตรีชาวอเมริกันยังเป็นทั้งผู้ออกแบบและผู้เล่นฮาร์ปกีตาร์ไฟฟ้า

ในด้านนวัตกรรม Yuri Landman ได้สร้างฮาร์ปกีตาร์ไฟฟ้า 17 สายให้กับ Finn Andrews แห่งวง The Veils โดยเครื่องดนตรีชิ้นนี้มีสะพานสาย (bridge) ในส่วนของฮาร์ปที่สามารถเคลื่อนย้ายได้ ทำให้ผู้เล่นสามารถปรับระดับเสียงของสายฮาร์ปให้สูงขึ้นหรือต่ำลงได้ตามต้องการ

ผู้เล่นและศิลปินที่มีชื่อเสียง

ศิลปินในประวัติศาสตร์

ในอดีตมีนักกีตาร์ผู้เชี่ยวชาญหลายคนที่ใช้ฮาร์ปกีตาร์ เช่น Marek Konrad Sokołowski จากโปแลนด์, Adam Darr และ Eduard Bayer จากเยอรมนี รวมถึง Pasquale Taraffo, Mario Maccaferri, Italo Meschi และ Luigi Mozzani จากอิตาลี นอกจากนี้ยังมีนักดนตรีชาวเวียนนาและฝรั่งเศส เช่น Carulli, Coste, Giuliani, Mertz, Padovec และ Sor ที่มักใช้เครื่องดนตรีที่มีสายเบสลอยตัวเพิ่มเติม

ศิลปินร่วมสมัย

ในยุคปัจจุบัน ฮาร์ปกีตาร์ถูกนำมาใช้ในหลากหลายแนวเพลง:

• John McLaughlin: ใช้ฮาร์ปกีตาร์ร่วมกับวง Shakti โดยใช้สายฮาร์ปสร้างเสียงโดรน (drone) และคอร์ดเปิดที่ได้รับแรงบันดาลใจจากดนตรีอินเดีย
• Michael Hedges: มีชื่อเสียงจากการใช้ฮาร์ปกีตาร์ยุค 1920 ในเพลง "Because It's There"
• Andy McKee: ใช้ฮาร์ปกีตาร์ในเพลง "Into The Ocean" และ "The Friend I Never Met" ซึ่งเพลงหลังนี้เป็นการแสดงความเคารพต่อ Michael Hedges
• Robbie Robertson: ใช้ฮาร์ปกีตาร์ในเพลงธีมหลักของภาพยนตร์คอนเสิร์ต The Last Waltz
• Don Alder: ใช้ในเพลง "Sayonara.calm" และ "Man from Ladylane"

การอนุรักษ์และการส่งเสริม

Gregg Miner เป็นผู้ครอบครองคอลเลกชันฮาร์ปกีตาร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งรู้จักกันในชื่อ "The Miner Museum" และเป็นผู้ดูแลเว็บไซต์ harpguitars.net เพื่อการศึกษาและส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับเครื่องดนตรีชนิดนี้ นอกจากนี้เขายังร่วมกับ Stephen Bennett ในการจัดงาน Harp Guitar Gathering เพื่อรวบรวมผู้เล่นและผู้เชี่ยวชาญด้านฮาร์ปกีตาร์จากทั่วโลก