เฮกซามิโนเลวูลินเนต สารสร้างภาพเพื่อการตรวจมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นสารสร้างภาพที่ใช้ตรวจมะเร็งกระเพาะปัสสาวะชนิด NMIBC
- ทำงานโดยการเปลี่ยนเป็น Protoporphyrin IX ในเซลล์มะเร็งและเรืองแสงสีแดงภายใต้แสงสีฟ้า
- ช่วยให้ตรวจพบมะเร็งชนิด Carcinoma in situ (CIS) ได้ดีกว่าการส่องกล้องแบบแสงขาวปกติ
- จำหน่ายในชื่อทางการค้าว่า Cysview
เฮกซามิโนเลวูลินเนต (Hexaminolevulinate) เป็นสารสร้างภาพทางการแพทย์ (Imaging Agent) ที่ใช้ร่วมกับการส่องกล้องตรวจกระเพาะปัสสาวะด้วยแสงสีฟ้า (Blue Light Cystoscopy) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจหาและระบุตำแหน่งของมะเร็งกระเพาะปัสสาวะชนิดที่ไม่ลุกลามเข้าชั้นกล้ามเนื้อ (Non-Muscle Invasive Bladder Cancer - NMIBC) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มเนื้องอกชนิดพาพิลลารี (Papillary Tumors) และมะเร็งชนิด Carcinoma in situ (CIS)

กลไกการทำงาน
เฮกซามิโนเลวูลินเนตเป็นสารที่มีโครงสร้างคล้ายคลึงกับ 5-aminolevulinic acid ซึ่งเป็นสารตั้งต้นในการสร้างวงแหวนพอร์ไฟริน (Porphyrin ring) ของฮีม (Heme) ในร่างกาย
เมื่อมีการนำสารนี้เข้าสู่ร่างกาย เซลล์มะเร็งจะดูดซับและนำเฮกซามิโนเลวูลินเนตไปประมวลผลให้กลายเป็น Protoporphyrin IX ซึ่งเป็นสารที่ไวต่อแสง (Photoactive) ในอัตราที่สูงกว่าเซลล์ปกติ เมื่อแพทย์ใช้แสงสีฟ้าที่มีความยาวคลื่นระหว่าง 360 ถึง 450 นาโนเมตร ส่องเข้าไปในกระเพาะปัสสาวะ สาร Protoporphyrin IX ที่สะสมอยู่ในเซลล์มะเร็งจะเรืองแสงเป็นสีแดง ทำให้แพทย์สามารถแยกแยะเนื้อเยื่อมะเร็งออกจากเนื้อเยื่อปกติได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น
การนำไปใช้ทางคลินิก
ในทางการแพทย์ เฮกซามิโนเลวูลินเนตถูกจำหน่ายภายใต้ชื่อทางการค้า เช่น Cysview โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อช่วยให้ศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะสามารถตรวจพบรอยโรคที่อาจมองไม่เห็นด้วยการส่องกล้องแบบแสงขาวปกติ (White Light Cystoscopy) ซึ่งช่วยลดอัตราการตรวจไม่พบมะเร็งและเพิ่มความแม่นยำในการตัดชิ้นเนื้อเพื่อนำไปตรวจทางพยาธิวิทยา
ข้อมูลทางเภสัชกรรม
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| รหัส CAS | 140898-97-1 |
| รหัส DrugBank | DB06261 |
| สถานะทางกฎหมาย | ยาที่ต้องสั่งโดยแพทย์ (Prescription only) ในสหรัฐอเมริกา แคนาดา และออสเตรเลีย |
คำถามที่พบบ่อย
เฮกซามิโนเลวูลินเนตใช้สำหรับรักษาหรือวินิจฉัย?
ใช้สำหรับช่วยในการวินิจฉัยและระบุตำแหน่งของมะเร็งกระเพาะปัสสาวะผ่านการส่องกล้อง ไม่ใช่ยาที่ใช้เพื่อการรักษาโรคโดยตรง
ทำไมต้องใช้แสงสีฟ้าในการตรวจ?
เพราะสาร Protoporphyrin IX ที่เกิดจากเฮกซามิโนเลวูลินเนตจะตอบสนองต่อแสงที่มีความยาวคลื่น 360-450 นาโนเมตร (แสงสีฟ้า) และเรืองแสงออกมาเป็นสีแดง ทำให้เห็นตำแหน่งของมะเร็งได้ชัดเจน
สารนี้ช่วยตรวจมะเร็งชนิดใดได้บ้าง?
เน้นการตรวจมะเร็งกระเพาะปัสสาวะชนิดที่ไม่ลุกลามเข้าชั้นกล้ามเนื้อ (NMIBC) โดยเฉพาะเนื้องอกชนิดพาพิลลารีและ Carcinoma in situ (CIS)