วิวัฒนาการทางเพศของมนุษย์ใน Sex at Dawn

Sex at Dawn: The Prehistoric Origins of Modern Sexuality เป็นหนังสือที่ตีพิมพ์ในปี 2010 เขียนโดย คริสโตเฟอร์ ไรอัน (Christopher Ryan) และ คาซิลดา เจธา (Cacilda Jethá) ซึ่งนำเสนอทฤษฎีเกี่ยวกับวิวัฒนาการของระบบการจับคู่ของมนุษย์ โดยท้าทายสิ่งที่ผู้เขียนเรียกว่า "เรื่องเล่ามาตรฐาน" (Standard Narrative) ของจิตวิทยาเชิงวิวัฒนาการที่เชื่อว่ามนุษย์มีสัญชาตญาณในการครองคู่แบบผัวเดียวเมียเดียวหรือผัวเดียวหลายเมียมาตั้งแต่ต้น

ข้อเสนอหลักของหนังสือ

ผู้เขียนโต้แย้งว่าในสภาพแวดล้อมที่มนุษย์ปรับตัวทางวิวัฒนาการ (Environment of Evolutionary Adaptedness) โดยเฉพาะในกลุ่มสังคมพรานล่าสัตว์และเก็บของป่า (Hunter-Gatherers) ที่มีการเคลื่อนย้ายถิ่นฐานและพึ่งพากันสูง พฤติกรรมการมีคู่นอนหลายคนเป็นเรื่องปกติและได้รับการยอมรับ

แนวคิดสำคัญที่หนังสือเล่มนี้ระบุไว้มีดังนี้:

• การปฏิเสธความเชื่อเรื่องการผูกขาดทางเพศ: ผู้เขียนเชื่อว่าก่อนการปฏิวัติเกษตรกรรม มนุษย์ไม่ได้มองว่าเรื่องเพศเป็นทรัพยากรที่ต้องครอบครองหรือแข่งขันกัน แต่เป็นเครื่องมือในการสร้างความเชื่อมั่นและกระชับความสัมพันธ์ภายในกลุ่ม คล้ายกับระบบการจับคู่ของลิงโบโนโบ (Bonobos)
• การต่อต้าน "Flintstonization": ผู้เขียนวิจารณ์ว่านักวิจัยจำนวนมากนำความเชื่อและบรรทัดฐานของสังคมสมัยใหม่ไปตัดสินหรือฉายภาพทับสังคมยุคก่อนประวัติศาสตร์ (ซึ่งพวกเขาเรียกว่า Flintstonization) ทำให้เกิดข้อสรุปที่ผิดพลาดว่ามนุษย์มีธรรมชาติเป็นสัตว์ที่ครองคู่แบบผัวเดียวเมียเดียว
• หลักฐานทางกายภาพและพฤติกรรม: หนังสืออ้างถึงลักษณะทางกายภาพ เช่น ขนาดของอัณฑะ (Testicle size), ความแตกต่างทางสรีระระหว่างเพศ (Sexual dimorphism) ที่ไม่สูงมากนัก, และการที่มนุษย์เพศหญิงไม่มีการตกไข่ที่แสดงออกชัดเจน (Hidden female ovulation) ว่าเป็นหลักฐานที่บ่งชี้ว่ามนุษย์ไม่ได้วิวัฒนาการมาเพื่อการครองคู่แบบผัวเดียวเมียเดียว

การวิเคราะห์ "เรื่องเล่ามาตรฐาน"

ผู้เขียนเปรียบเทียบมุมมองของตนกับ "เรื่องเล่ามาตรฐาน" ของจิตวิทยาเชิงวิวัฒนาการ ซึ่งเชื่อว่า:

• ผู้ชายจะมองหาคู่ครองที่เยาว์วัย มีสุขภาพดี และมีความซื่อสัตย์ เพื่อให้มั่นใจว่าลูกที่เกิดมาเป็นสายเลือดของตน
• ผู้หญิงจะมองหาคู่ครองที่มีทรัพยากร มีสถานะทางสังคม และสามารถปกป้องดูแลลูกได้
• การจับคู่จะนำไปสู่พันธะผูกพันแบบผัวเดียวเมียเดียวเพื่อความอยู่รอดของบุตร

อย่างไรก็ตาม ไรอันและเจธาโต้แย้งว่า พฤติกรรมเหล่านี้ไม่ใช่ "ธรรมชาติ" ของมนุษย์ แต่เป็น การปรับตัวตามเงื่อนไขทางสังคม ที่เกิดขึ้นหลังจากการเข้ามาของการเกษตรกรรมเมื่อประมาณหนึ่งหมื่นปีก่อน ซึ่งนำไปสู่การเกิดกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินส่วนบุคคล การสะสมอำนาจ และความหนาแน่นของประชากรที่สูงขึ้น ซึ่งเปลี่ยนวิถีชีวิตและสัญชาตญาณของมนุษย์ให้ขัดแย้งกับสังคมที่พวกเขาอาศัยอยู่

การตอบรับและคำวิจารณ์

ในด้านสื่อมวลชนและผู้อ่านทั่วไป Sex at Dawn ได้รับการตอบรับในเชิงบวกอย่างมากและติดอันดับหนังสือขายดีของ The New York Times อย่างไรก็ตาม ในแวดวงวิชาการ หนังสือเล่มนี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากผู้เชี่ยวชาญในสาขามานุษยวิทยา, จิตวิทยาเชิงวิวัฒนาการ, ประสาทวิทยา และชีววิทยา โดยนักวิชาการส่วนใหญ่เห็นว่าวิธีการรวบรวมข้อมูลและข้อสรุปของหนังสือเล่มนี้ขาดหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่รัดกุมและมีการเลือกใช้ข้อมูลเพียงบางส่วนเพื่อสนับสนุนทฤษฎีของตน (Cherry-picking)