ศิลปะการละครแบบด้นสด

การละครแบบด้นสด (Improvisational Theatre) หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า Improv คือรูปแบบหนึ่งของการแสดงละครที่ผู้แสดงสร้างสรรค์บทพูด การกระทำ เรื่องราว และตัวละครขึ้นมาอย่างฉับพลันในขณะที่ทำการแสดง โดยไม่มีการเตรียมบทเขียนหรือสคริปต์ไว้ล่วงหน้า แม้ว่าการด้นสดมักจะถูกนำมาใช้ในรูปแบบของละครตลก แต่ในความเป็นจริงแล้วยังมีการนำไปใช้ในการแสดงละครแนวอื่นๆ ที่ไม่ใช่ตลกด้วยเช่นกัน

การประยุกต์ใช้ในด้านต่างๆ

นอกเหนือจากการแสดงบนเวทีเพื่อความบันเทิงแล้ว เทคนิคการด้นสดยังถูกนำไปใช้ในหลากหลายวงการ ดังนี้:

• ภาพยนตร์และโทรทัศน์: ใช้ในการพัฒนาตัวละครและบทละคร หรือบางครั้งผู้กำกับอาจปล่อยให้นักแสดงด้นสดในบางฉากเพื่อให้ได้อารมณ์ที่ดูเป็นธรรมชาติที่สุด
• การฝึกฝนการแสดง: สถาบันการละครใช้การด้นสดเป็นเครื่องมือสำคัญในการฝึกนักแสดงให้มีความคล่องตัว มีไหวพริบ และสามารถตอบสนองต่อสถานการณ์เฉพาะหน้าได้ดี
• การประยุกต์ใช้ในเชิงปฏิบัติ (Applied Improvisation): นำไปใช้ในห้องเรียนเพื่อเป็นเครื่องมือทางการศึกษา หรือในองค์กรธุรกิจเพื่อพัฒนาทักษะการสื่อสาร การแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ และการทำงานเป็นทีม
• จิตบำบัด: ใช้เป็นเครื่องมือในการช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจความคิด ความรู้สึก และความสัมพันธ์ของตนเองผ่านการจำลองสถานการณ์

ประวัติความเป็นมา

การด้นสดมีรากฐานมายาวนานในประวัติศาสตร์การละครตะวันตก โดยหลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดปรากฏใน Atellan Farce เมื่อ 391 ปีก่อนคริสตกาล ต่อมาในช่วงศตวรรษที่ 16 ถึง 18 ในอิตาลีได้เกิดรูปแบบการแสดง Commedia dell'arte ซึ่งนักแสดงจะด้นสดตามโครงเรื่องคร่าวๆ ที่กำหนดไว้

การพัฒนาสู่ยุคสมัยใหม่

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 นักทฤษฎีการละครชื่อดังอย่าง คอนสแตนติน สตานิสลาฟสกี (Konstantin Stanislavski) และ ฌัก โกโป (Jacques Copeau) ได้นำการด้นสดมาใช้ในการฝึกซ้อมและการสอนการแสดงอย่างแพร่หลาย

ในศตวรรษที่ 20 การด้นสดเริ่มเปลี่ยนรูปแบบเป็น "เกมการละคร" สำหรับเด็ก ซึ่งได้รับอิทธิพลจากขบวนการการศึกษาเชิงก้าวหน้าของ จอห์น ดิวอี้ (John Dewey) ในปี 1916 ต่อมาในช่วงทศวรรษ 1940-1960 วิโอลา สโปลิน (Viola Spolin) ได้พัฒนาและรวบรวมเทคนิคการด้นสดไว้ในหนังสือ Improvisation For The Theater ซึ่งถือเป็นตำราเล่มแรกที่ให้เทคนิคเฉพาะเจาะจงสำหรับการเรียนการสอนการละครแบบด้นสด

อิทธิพลของ The Second City และ Theatresports

วิโอลา สโปลิน มีอิทธิพลอย่างมากต่อกลุ่มนักแสดงรุ่นแรกในชิคาโก นำไปสู่การก่อตั้ง The Compass Players และต่อมาคือ The Second City ซึ่งกลายเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา "กฎ" การด้นสดเชิงตลกในยุคปัจจุบัน นักแสดงชื่อดังหลายคนจากรายการ Saturday Night Live และดาราตลกชื่อดังระดับโลกจำนวนมากเริ่มต้นอาชีพจากการฝึกฝนที่ The Second City

ในขณะเดียวกัน คีธ จอห์นสโตน (Keith Johnstone) ได้พัฒนาแนวคิด Theatresports ซึ่งเป็นการนำการด้นสดมาทำให้เป็นรูปแบบการแข่งขัน ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจให้กับรายการโทรทัศน์ยอดนิยมอย่าง Whose Line Is It Anyway?