รถไฟระหว่างเมือง การเดินทางที่เชื่อมต่อเมืองใหญ่ด้วยความเร็วและสะดวกสบาย

รถไฟระหว่างเมืองคือบริการรถไฟด่วนที่เชื่อมต่อเมืองต่างๆ ในระยะทางที่ไกลกว่ารถไฟชานเมืองหรือรถไฟภูมิภาค โดยเน้นการให้บริการที่รวดเร็ว มีจุดจอดจำกัด และมีตู้โดยสารที่สะดวกสบายสำหรับการเดินทางระยะไกล ซึ่งแตกต่างจากรถไฟท้องถิ่นที่จอดทุกสถานี

ความเร็วของรถไฟระหว่างเมือง

ความเร็วของรถไฟระหว่างเมืองมีความหลากหลายมาก โดยเริ่มตั้งแต่ 50 กิโลเมตรต่อชั่วโมงในพื้นที่ภูเขาหรือบนรางที่ยังไม่ได้รับการพัฒนา ไปจนถึง 200–350 กิโลเมตรต่อชั่วโมงบนรางที่สร้างขึ้นใหม่หรือได้รับการปรับปรุง ส่งผลให้รถไฟระหว่างเมืองบางประเภทอาจถูกจัดอยู่ในกลุ่มรถไฟความเร็วสูง (High-speed rail) หรือรถไฟความเร็วสูงระดับกลาง (Higher-speed rail)

เพื่อให้สามารถแข่งขันกับรถยนต์และรถบัสได้ ความเร็วเฉลี่ยของบริการรถไฟระหว่างเมืองควรจะสูงกว่า 100 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

ระยะทางในการเดินทาง

ระยะทางของการเดินทางด้วยรถไฟระหว่างเมืองมักจะแบ่งออกเป็นระดับต่างๆ ดังนี้:

• 50–100 กิโลเมตร: เป็นระยะทางสั้นๆ ซึ่งในบางประเทศ เช่น เบลเยียม อิสราเอล เนเธอร์แลนด์ และสวิตเซอร์แลนด์ ระยะทางระดับนี้อาจมีรูปแบบการให้บริการที่คล้ายกับรถไฟภูมิภาค
• 100–500 กิโลเมตร: เป็นระยะทางที่พบบ่อยที่สุด และเป็นช่วงที่รถไฟสามารถแข่งขันกับทางหลวงและเที่ยวบินระยะสั้นได้ดีที่สุด โดยเฉพาะการเดินทางที่ใช้เวลาประมาณ 2-3 ชั่วโมง เช่น เส้นทางลอนดอน-เบอร์มิงแฮม หรือปารีส-ลียง
• 500–1,000 กิโลเมตร: ในระยะทางนี้ การเดินทางทางอากาศมักจะเข้ามาแทนที่ แต่การพัฒนารถไฟความเร็วสูงช่วยให้รถไฟกลับมามีบทบาทสำคัญอีกครั้ง เช่น TGV ของฝรั่งเศส (ปารีส-มาร์เซย) หรือชินคันเซ็นของญี่ปุ่น (โตเกียว-อาโอโมริ) สำหรับรถไฟแบบดั้งเดิม มักจะเป็นรถไฟนอนเพื่อให้ผู้โดยสารได้พักผ่อน
• 1,000 กิโลเมตรขึ้นไป: ในประเทศที่มีพื้นที่กว้างขวาง เช่น จีน อินเดีย และรัสเซีย รถไฟนอนระยะไกลยังคงเป็นที่นิยมอย่างมาก ในขณะที่ประเทศอื่นๆ อาจใช้เพื่อการท่องเที่ยวหรือการเดินทางที่เน้นความหรูหรา เช่น บริการของ Amtrak ในสหรัฐอเมริกา หรือ Via Rail ในแคนาดา

การให้บริการในระดับสากล

รถไฟระหว่างเมืองมักมีการให้บริการข้ามพรมแดน โดยเฉพาะในยุโรปเนื่องจากความใกล้ชิดของประเทศต่างๆ เช่น บริการ Eurostar และ EuroCity ซึ่งคำว่า "InterCity" มักถูกใช้เป็นชื่อแบรนด์อย่างเป็นทางการสำหรับเครือข่ายรถไฟที่เน้นความเร็วและความสะดวกสบาย ซึ่งเริ่มต้นในสหราชอาณาจักรในช่วงทศวรรษ 1960 และถูกนำไปใช้แพร่หลายในเวลาต่อมา

ตัวอย่างการให้บริการในภูมิภาคต่างๆ

แอฟริกา

แม้ว่าระบบรางในแอฟริกายังคงอยู่ในช่วงพัฒนา แต่หลายประเทศมีบริการระหว่างเมืองที่สำคัญ เช่น:

• แอลจีเรีย: SNTF
• อียิปต์: Egyptian National Railways
• เคนยา: Mombasa-Nairobi Standard Gauge Railway
• โมร็อกโก: ONCF
• ไนจีเรีย: Nigerian Railway Corporation
• แอฟริกาใต้: Shosholoza Meyl
• ตูนิเซีย: SNCFT

เอเชีย

ในเอเชีย โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออก เช่น จีน มีการพัฒนารถไฟความเร็วสูงที่เชื่อมต่อเมืองใหญ่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เช่น เส้นทางปักกิ่ง-เซี่ยงไฮ้ ซึ่งช่วยลดเวลาการเดินทางระยะไกลได้อย่างมหาศาล