คณะกรรมการระหว่างประเทศเพื่อประวัติศาสตร์เทคโนโลยี

คณะกรรมการระหว่างประเทศเพื่อประวัติศาสตร์เทคโนโลยี (International Committee for the History of Technology หรือ ICOHTEC) เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่ตั้งอยู่ภายใต้การสนับสนุนของ UNESCO ประกอบด้วยกลุ่มนักวิชาการที่มุ่งเน้นการศึกษาและวิจัยเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของเทคโนโลยี โดยมีวัตถุประสงค์หลักในการสร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนแนวคิดและส่งเสริมวิธีการศึกษาใหม่ๆ ในสาขาวิชานี้จากทั่วทุกมุมโลก

ประวัติการก่อตั้งและบทบาทในช่วงสงครามเย็น

ICOHTEC ก่อตั้งขึ้น ณ กรุงปารีส ในปี ค.ศ. 1968 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่โลกถูกแบ่งแยกด้วยความขัดแย้งในสงครามเย็นระหว่างกลุ่มประเทศโลกตะวันออกและโลกตะวันตก ในขณะนั้น ICOHTEC ได้ทำหน้าที่เป็นเวทีกลางที่สำคัญให้นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์เทคโนโลยีจากทั้งสองฝั่งของม่านเหล็กได้มาพบปะและแลกเปลี่ยนความรู้กัน

ในด้านโครงสร้างองค์กร ICOHTEC ถูกจัดตั้งขึ้นเป็นส่วนงานทางวิทยาศาสตร์ (Scientific Section) ภายใต้แผนกประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของสหภาพระหว่างประเทศว่าด้วยประวัติศาสตร์และปรัชญาของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (IUHPST/DHST)

คณะผู้บริหารชุดแรกประกอบด้วย Eugeniusz Olszewski จากโปแลนด์ ดำรงตำแหน่งประธานคนแรก โดยมี S. V. Schuchardine จากสหภาพโซเวียต และ Melvin Kranzberg จากสหรัฐอเมริกา ดำรงตำแหน่งรองประธาน ซึ่ง Kranzberg ถือเป็นบุคคลที่มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการก่อตั้งองค์กร นอกจากนี้ยังมี Maurice Daumas จากฝรั่งเศส เป็นเลขาธิการคนแรก ซึ่งเป็นผู้ผลักดันให้รัฐบาลฝรั่งเศสเป็นเจ้าภาพจัดงานประชุมวิชาการอิสระครั้งแรกของ ICOHTEC ที่เมือง Pont-a-Mousson ในปี ค.ศ. 1970

กิจกรรมหลักและการประชุมวิชาการ

กิจกรรมหลักของ ICOHTEC ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมาคือการจัดประชุมวิชาการประจำปี ซึ่งเป็นจุดนัดพบของนักวิชาการจากหลากหลายประเทศและสาขาวิชา เพื่อนำเสนอผลงานวิจัยและแบ่งปันความรู้ โดยปกติจะมีผู้เข้าร่วมประชุมประมาณ 150 ถึง 400 คน

แม้ว่าการประชุมส่วนใหญ่จะจัดขึ้นในยุโรป แต่ ICOHTEC ได้ขยายขอบเขตการจัดงานไปยังทวีปต่างๆ ทั่วโลก เช่น:

• เม็กซิโกซิตี้ (ค.ศ. 2001)
• ปักกิ่ง (ค.ศ. 2005)
• วิกตอเรีย บริติชโคลัมเบีย (ค.ศ. 2009)
• เทลอาวีฟ (ค.ศ. 2015)
• ริโอเดจาเนโร (ค.ศ. 2017)

ในช่วงการแพร่ระบาดของ COVID-19 ในปี ค.ศ. 2020 ICOHTEC ได้ปรับตัวโดยการจัดประชุมในรูปแบบดิจิทัลเป็นครั้งแรกในสาขามนุษยศาสตร์ ภายใต้ชื่อ "ICOHTEC digital 2020" โดยได้รับความร่วมมือจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีไอนด์โฮเวน (Eindhoven University of Technology) ประเทศเนเธอร์แลนด์ นอกจากนี้ ICOHTEC ยังเข้าร่วมในงานประชุมใหญ่ระหว่างประเทศด้านประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ICHST) ทุกๆ 4 ปีอีกด้วย

หัวข้อการศึกษาและวิวัฒนาการทางความคิด

ICOHTEC มุ่งเน้นการนำเสนอแนวทางใหม่ๆ ในการศึกษาประวัติศาสตร์เทคโนโลยี โดยมีหัวข้อที่น่าสนใจซึ่งเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ดังนี้:

• ความสัมพันธ์ระหว่างวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี: เป็นหัวข้อหลักในยุคแรกของการก่อตั้ง
• นวัตกรรมที่ล้มเหลว (Failed Innovations): เริ่มได้รับความสนใจในช่วงปลายทศวรรษ 1980 เพื่อให้เห็นภาพรวมที่มากกว่าเพียงแค่นวัตกรรมที่ประสบความสำเร็จ
• เทคโนโลยี ดนตรี และเสียง: หัวข้อ "Technology and Music" และ "Sound Studies" เริ่มมีความสำคัญตั้งแต่กลางทศวรรษ 1990 และพัฒนาสู่เรื่อง "ความคิดสร้างสรรค์ในวิศวกรรม ดนตรี และศิลปะ" ในช่วงปี 2000
• เทคโนโลยีทางการทหาร: การศึกษาเรื่องดินปืนและประวัติศาสตร์สังคมของเทคโนโลยีทางการทหาร ช่วยเปิดมุมมองใหม่ให้กับประวัติศาสตร์การสงคราม
• พลังงาน สิ่งแวดล้อม และวิกฤตการณ์: การศึกษาเรื่องพลังงานและสิ่งแวดล้อมเป็นหัวข้อที่ต่อเนื่องยาวนาน และในปี 2020 ได้มีการนำเสนอหัวข้อ "ประวัติศาสตร์เทคโนโลยีในยุคแห่งวิกฤต" เพื่อตอบสนองต่อสถานการณ์โลก
• เทคโนโลยีกับร่างกายและปัญญาประดิษฐ์: มีการจัดเซสชันพิเศษเกี่ยวกับเทคโนโลยีของร่างกาย (Technology of the Body) และหุ่นยนต์กับ AI เพื่อสำรวจผลกระทบในอนาคต

การเผยแพร่ผลงานและการสนับสนุนนักวิชาการรุ่นใหม่

เพื่อให้เกิดการต่อยอดทางวิชาการ ICOHTEC ได้จัดตั้งวารสาร ICON ในปี ค.ศ. 1995 ซึ่งเป็นวารสารวิชาการที่ผ่านการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer-reviewed) โดยตีพิมพ์ปีละ 2 ฉบับ รวบรวมบทความที่ดีที่สุดจากการประชุมวิชาการและบทความวิจัยด้านระเบียบวิธีวิจัยทางประวัติศาสตร์เทคโนโลยี

นอกจากนี้ องค์กรยังให้ความสำคัญกับการสร้างนักวิชาการรุ่นใหม่ผ่านกิจกรรมต่างๆ ได้แก่:

• รางวัลทางวิชาการ: มอบรางวัล Turriano ICOHTEC Prize สำหรับหนังสือหรือวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกที่โดดเด่น และรางวัล Maurice Daumas Prize สำหรับบทความวิจัยคุณภาพสูง
• โรงเรียนภาคฤดูร้อน (Summer Schools): เริ่มจัดขึ้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 2016 เพื่อสอนระเบียบวิธีวิจัยสำหรับนักศึกษาปริญญาเอก โดยเชื่อมโยงกับหัวข้อหลักของการประชุมวิชาการในแต่ละปี