การเซ็นเซอร์อินเทอร์เน็ตในตูนิเซีย จากการควบคุมเข้มงวดสู่เสรีภาพ

การเซ็นเซอร์อินเทอร์เน็ตในประเทศตูนิเซียมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญในช่วงปี 2011 ซึ่งเป็นช่วงเวลาของการปฏิวัติตูนิเซียและการโค่นล้มประธานาธิบดี ซีน อัล อะบิดีน เบน อาลี (Zine El Abidine Ben Ali) ส่งผลให้รัฐบาลรักษาการที่เข้ามาแทนที่ได้ยกเลิกการกรองข้อมูลในเว็บไซต์โซเชียลเน็ตเวิร์ก เช่น YouTube และ Facebook ซึ่งเคยเป็นเครื่องมือสำคัญในการสื่อสารของประชาชน

การเซ็นเซอร์ภายใต้ระบอบการปกครองของเบน อาลี

ก่อนการปฏิวัติ ตูนิเซียเป็นประเทศที่มีการเซ็นเซอร์อินเทอร์เน็ตอย่างเข้มงวดที่สุดแห่งหนึ่งของโลก จนถูกจัดให้อยู่ในรายชื่อ "ศัตรูของอินเทอร์เน็ต" โดยองค์กร Reporters Without Borders รัฐบาลใช้การกรองข้อมูลออนไลน์ (Web Filtering) ควบคู่ไปกับกฎหมายและการสอดแนมเพื่อควบคุมการไหลเวียนของข้อมูลข่าวสาร

การควบคุมผ่านกฎหมายและมาตรการทางกฎหมาย

รัฐบาลใช้ประมวลกฎหมายสื่อมวลชนเพื่อดำเนินคดีกับนักข่าวที่วิพากษ์วิจารณ์ประธานาธิบดี หรือเผยแพร่ข้อมูลที่รัฐบาลมองว่าเป็น "ข่าวปลอม" นอกจากนี้ยังมีการควบคุมการจดทะเบียนสื่อสิ่งพิมพ์และการออกใบอนุญาตสถานีวิทยุและโทรทัศน์ เพื่อจำกัดการเข้าถึงสื่อที่วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล

ผู้ที่เห็นต่างทางออนไลน์ได้เผชิญกับการลงโทษที่รุนแรง ตัวอย่างเช่น โมฮาเหม็ด อับบู (Mohamed Abbou) ทนายความด้านสิทธิมนุษยชน ถูกตัดสินจำคุก 3 ปีครึ่งในปี 2005 จากการเผยแพร่รายงานการซ้อมทรมานนักโทษในเว็บไซต์ที่ถูกสั่งห้าม

การโจมตีทางไซเบอร์และการปิดกั้นการเข้าถึง

นอกจากการกรองข้อมูลแล้ว เว็บไซต์ของฝ่ายค้านและบล็อกเกอร์ยังตกเป็นเป้าหมายของการแฮ็กข้อมูลและการลบเนื้อหา โดยเชื่อกันว่าเป็นการกระทำของรัฐบาล ตัวอย่างที่ชัดเจนคือเว็บไซต์ข่าวอิสระ Kalima ซึ่งถูกแฮ็กและทำลายคลังข้อมูลย้อนหลัง 8 ปีจนหมดสิ้นในปี 2008

กลไกการกรองข้อมูลทางเทคนิค

ตูนิเซียใช้ซอฟต์แวร์เชิงพาณิชย์ที่ชื่อว่า SmartFilter จากบริษัท Secure Computing ของสหรัฐอเมริกา โดยการติดตั้งซอฟต์แวร์นี้ไว้ที่หน่วยงานที่ชื่อว่า Tunisian Internet Agency (ATI) ซึ่งควบคุมการจราจรของอินเทอร์เน็ตทั้งหมดในประเทศ ทำให้สามารถกรองเนื้อหาได้ครอบคลุมทุกผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต (ISP) 11 ราย

สิ่งที่น่าสนใจคือ รัฐบาลตูนิเซียพยายามปกปิดการเซ็นเซอร์โดยการแสดงข้อความผิดพลาด "404 File Not Found" แทนที่จะแจ้งว่าเว็บไซต์ถูกบล็อก เพื่อให้ผู้ใช้ไม่ทราบว่าตนเองกำลังถูกปิดกั้นการเข้าถึงข้อมูล

เว็บไซต์ที่ถูกปิดกั้นเป็นประจำ

• เว็บไซต์ของกลุ่มการเมืองฝ่ายค้าน เช่น Democratic Forum for Labor and Liberty และ Al-Nadha Movement
• เว็บไซต์ของนักกิจกรรมอย่าง Moncef Marzouki
• เว็บไซต์ข่าวอิสระ เช่น nawaat.org และ tunisnews.com
• เว็บไซต์องค์กรสิทธิมนุษยชนสากล เช่น Amnesty International และ Freedom House