อัตราการหมุนเวียนของสินค้าคงคลัง

อัตราการหมุนเวียนของสินค้าคงคลัง (Inventory Turnover) คือ ดัชนีชี้วัดทางบัญชีและการเงินที่ใช้ประเมินจำนวนครั้งที่สินค้าคงคลังถูกขายออกไปหรือถูกนำไปใช้ในช่วงเวลาหนึ่ง (โดยปกติจะเป็นรายปี) อัตราส่วนนี้ช่วยให้ผู้บริหารและนักลงทุนทราบว่าธุรกิจมีการบริหารจัดการสินค้าคงคลังได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงใด และมีสินค้าค้างสต็อกมากเกินความจำเป็นเมื่อเทียบกับยอดขายหรือไม่

วิธีการคำนวณอัตราการหมุนเวียนของสินค้าคงคลัง

การคำนวณอัตราการหมุนเวียนของสินค้าคงคลังสามารถทำได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับข้อมูลที่มีและความต้องการในการวิเคราะห์ โดยมีสูตรหลักดังนี้:

1. คำนวณโดยใช้ต้นทุนขาย (Cost of Goods Sold)

วิธีนี้เป็นวิธีที่นิยมที่สุดเนื่องจากเป็นการเปรียบเทียบต้นทุนของสินค้าที่ขายได้กับมูลค่าของสินค้าที่เหลืออยู่ในสต็อก ซึ่งทั้งคู่ถูกบันทึกด้วยมูลค่าต้นทุน ทำให้ผลลัพธ์มีความแม่นยำสูง

2. คำนวณโดยใช้ยอดขายสุทธิ (Net Sales)

ในบางกรณีอาจมีการใช้ยอดขายสุทธิแทนต้นทุนขาย อย่างไรก็ตาม วิธีนี้อาจทำให้ค่าที่ได้คลาดเคลื่อนเนื่องจากยอดขายรวมกำไรขั้นต้นไว้ด้วย ในขณะที่สินค้าคงคลังเฉลี่ยถูกบันทึกด้วยราคาทุน

การคำนวณสินค้าคงคลังเฉลี่ย (Average Inventory)

เพื่อให้ได้ค่าที่สะท้อนความเป็นจริงตลอดทั้งปี ธุรกิจมักคำนวณค่าเฉลี่ยของสินค้าคงคลังแทนการใช้ตัวเลข ณ วันสิ้นงวดเพียงอย่างเดียว

ในกรณีที่ต้องการความละเอียดมากขึ้น ธุรกิจอาจใช้ค่าเฉลี่ยรายเดือนมาคำนวณแทนค่าเฉลี่ยต้นงวดและปลายงวด

การวิเคราะห์ระยะเวลาขายสินค้าเฉลี่ย

นอกเหนือจากจำนวนรอบการหมุนเวียนแล้ว ธุรกิจยังสามารถคำนวณ ระยะเวลาขายสินค้าเฉลี่ย (Average Days to Sell Inventory) เพื่อให้ทราบว่าโดยเฉลี่ยแล้วสินค้าหนึ่งชิ้นจะอยู่ในสต็อกเป็นเวลากี่วันก่อนที่จะถูกขายออกไป

ความหมายของผลลัพธ์

• อัตราการหมุนเวียนสูง: มักบ่งชี้ว่าสินค้าขายได้เร็ว มีการบริหารจัดการสต็อกที่มีประสิทธิภาพ หรือมีความต้องการสินค้าในตลาดสูง อย่างไรก็ตาม หากสูงเกินไปอาจหมายถึงการสำรองสินค้าไว้น้อยเกินไปจนเกิดปัญหา "สินค้าขาดมือ" (Stockout)
• อัตราการหมุนเวียนต่ำ: อาจบ่งชี้ว่าสินค้าขายไม่ออก มีสินค้าล้าสมัย หรือมีการสั่งซื้อสินค้าเข้ามาเก็บไว้มากเกินความจำเป็น ซึ่งนำไปสู่ต้นทุนการจัดเก็บที่สูงขึ้นและความเสี่ยงที่สินค้าจะเสื่อมสภาพ