โฆอันนาแห่งคาสตีล (la Beltraneja)

โฆอันนาแห่งคาสตีล (Joanna of Castile) หรือที่รู้จักในฉายา la Beltraneja (28 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1462 – 12 เมษายน ค.ศ. 1530) เป็นเจ้าหญิงผู้ท้าชิงบัลลังก์แห่งราชอาณาจักรคาสตีล และต่อมาได้ดำรงตำแหน่งราชินีแห่งโปรตุเกสในฐานะพระมเหสีของพระเจ้าอาฟอนโซที่ 5 แห่งโปรตุเกส ซึ่งมีศักดิ์เป็นอาของพระองค์

ชีวิตช่วงต้นและการสถาปนาเป็นรัชทายาท

โฆอันนาประสูติเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1462 ณ พระราชวังอัลคาซาร์แห่งมาดริด เป็นพระธิดาของพระเจ้าเฮนรีที่ 4 แห่งคาสตีล และพระนางโจนแห่งโปรตุเกส การประสูติของพระองค์ได้รับการเฉลิมฉลองอย่างยิ่งใหญ่ทั่วคาสตีล และในวันที่ 9 พฤษภาคม ค.ศ. 1462 พระองค์ได้รับการประกาศให้เป็นรัชทายาทแห่งบัลลังก์คาสตีลและได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าหญิงแห่งอัสตูเรียส (Princess of Asturias)

ข้อพิพาทเรื่องความชอบธรรมและฉายา "la Beltraneja"

ความขัดแย้งเริ่มต้นขึ้นในปี ค.ศ. 1464 เมื่อกลุ่มขุนนางคาสตีลนำโดย ฮวน ปาเชโก (Juan Pacheco) และพันธมิตร พยายามลดอำนาจของพระเจ้าเฮนรีที่ 4 และต้องการให้เจ้าชายอัลฟอนโซ (Infante Alfonso) ขึ้นครองราชย์แทน พวกเขาจึงเริ่มปล่อยข่าวลือว่าเจ้าหญิงโฆอันนาไม่ใช่พระธิดาที่แท้จริงของพระเจ้าเฮนรี แต่เป็นบุตรของ เบลตราน เด ลา กูเอวา (Beltrán de la Cueva) ข้าราชสำนักคนโปรดของกษัตริย์

จากข่าวลือนี้เองที่ทำให้พระองค์ถูกเรียกด้วยฉายาเชิงเยาะเย้ยว่า "la Beltraneja" เพื่อสื่อถึงความไม่ชอบธรรมในสายเลือด ซึ่งนำไปสู่การเรียกร้องให้พระเจ้าเฮนรีรับรองเจ้าชายอัลฟอนโซเป็นรัชทายาทแทน

สงครามกลางเมืองและการแย่งชิงอำนาจ

ความตึงเครียดนำไปสู่สงครามกลางเมืองในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1465 เมื่อกลุ่มต่อต้านได้ทำพิธีถอดถอนพระเจ้าเฮนรีในเชิงสัญลักษณ์และสถาปนาเจ้าชายอัลฟอนโซเป็นกษัตริย์คู่ขนาน อย่างไรก็ตาม เมื่อเจ้าชายอัลฟอนโซสิ้นพระชนม์อย่างกะทันหันในปี ค.ศ. 1468 สิทธิในการสืบราชสมบัติจึงตกเป็นของเจ้าหญิงอิซาเบลลา (Isabella) พระพี่นางต่างมารดาของโฆอันนา

ในปี ค.ศ. 1468 พระเจ้าเฮนรีที่ 4 และเจ้าหญิงอิซาเบลลาได้บรรลุข้อตกลงใน สนธิสัญญาแห่งทอรอส เด กีซันโด (Treaty of the Bulls of Guisando) ซึ่งระบุให้เจ้าหญิงอิซาเบลลาเป็นรัชทายาทโดยสันนิษฐานแทนโฆอันนา แต่ข้อตกลงนี้สร้างความไม่พอใจให้กับขุนนางบางกลุ่ม โดยเฉพาะตระกูลเมนโดซา (Mendoza) ที่ยังคงสนับสนุนสิทธิของโฆอันนา

การสมรสและการเมืองระหว่างประเทศ

เพื่อสร้างพันธมิตรและรักษาความชอบธรรมในสิทธิการครองบัลลังก์ โฆอันนาได้เข้าสู่กระบวนการทางการเมืองผ่านการสมรส โดยมีการเสนอให้พระองค์สมรสกับเจ้าชายจอห์นแห่งโปรตุเกส แต่ต่อมาเจ้าหญิงอิซาเบลลาได้เลือกสมรสกับเฟอร์ดินานด์แห่งอารากอนในปี ค.ศ. 1469 ซึ่งเป็นการรวมอำนาจครั้งสำคัญในคาบสมุทรไอบีเรีย

พระเจ้าเฮนรีที่ 4 ทรงประกาศว่าการสมรสของอิซาเบลลาโดยไม่ได้รับพระบรมราชานุญาตเป็นการละเมิดสนธิสัญญา และทรงประกาศให้โฆอันนาเป็นรัชทายาทที่ชอบธรรมอีกครั้ง พร้อมทั้งพยายามสร้างพันธมิตรกับฝรั่งเศสเพื่อสนับสนุนสิทธิของพระองค์