จูเลียส เวสส์ นักฟิสิกส์ทฤษฎีผู้บุกเบิกทฤษฎีซูเปอร์ซิมเมทรี

จูเลียส เอริช เวสส์ (Julius Erich Wess; 5 ธันวาคม 1934 – 8 สิงหาคม 2007) เป็นนักฟิสิกส์ทฤษฎีชาวออสเตรียที่มีชื่อเสียงระดับโลกในฐานะผู้ร่วมคิดค้นแบบจำลองเวสส์-ซูมิโน (Wess–Zumino model) และแบบจำลองเวสส์-ซูมิโน-วิตเทน (Wess–Zumino–Witten model) ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในสาขาซูเปอร์ซิมเมทรี (Supersymmetry) และทฤษฎีสนามคอนฟอร์มัล (Conformal Field Theory)

ด้วยผลงานที่โดดเด่น เวสส์ได้รับรางวัลเกียรติยศมากมาย รวมถึงเหรียญแมกซ์ พลังค์ (Max Planck medal), เหรียญวิกเนอร์ (Wigner medal), รางวัลก็อตฟรีด วิลเฮล์ม ไลบ์นิซ (Gottfried Wilhelm Leibniz Prize) และรางวัลไฮเนแมน (Heineman Prize) รวมถึงปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์จากหลายสถาบัน

ประวัติและการศึกษา

จูเลียส เวสส์ เกิดที่เมืองโอเบอร์โวลซ์ ชตัดท์ (Oberwölz Stadt) ในรัฐสตีเรีย ประเทศออสเตรีย เขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกในปี 1957 จากมหาวิทยาลัยเวียนนา โดยเป็นลูกศิษย์ของ ฮันส์ เธอร์ริง (Hans Thirring) และมี เออร์วิน ชเรอดิงเกอร์ (Erwin Schrödinger) นักฟิสิกส์ควอนตัมผู้โด่งดังเป็นผู้สอบวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของเขา

ในด้านการทำงาน เวสส์เคยปฏิบัติงานที่ CERN ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และสถาบันคูรันต์ (Courant Institute) แห่งมหาวิทยาลัยนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ก่อนจะดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยคาร์ลสรูเอ (University of Karlsruhe) และต่อมาได้เป็นศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยลูทวิช แมกซิมิเลียนแห่งมิวนิก (LMU Munich) หลังจากเกษียณอายุราชการ เขาได้ทำงานที่ศูนย์วิจัย DESY ในเมืองฮัมบูร์ก ประเทศเยอรมนี

ผลงานทางวิชาการที่สำคัญ

ทฤษฎีสนามที่มีประสิทธิภาพและแอนโนมาลี

ผลงานในยุคแรกของเวสส์มุ่งเน้นไปที่ทฤษฎีสนามที่มีประสิทธิภาพ (Effective Field Theories) สำหรับฮาดรอน โดยเฉพาะการปฏิสัมพันธ์ระหว่างไพออน (pions) และเคออน (kaons) กับโปรตอนและนิวตรอน ในปี 1969 เขาได้ร่วมเขียนบทความวิชาการกับ ซิดนีย์ โคลแมน (Sidney Coleman), เคอร์ติส คัลลัน (Curtis Callan) และซูมิโน (Zumino) ซึ่งอธิบายโครงสร้างทางคณิตศาสตร์ของทฤษฎีที่มีสมมาตรถูกทำลายแบบฉับพลัน (Spontaneously Broken Symmetries) ซึ่งกลายเป็นรากฐานของฟิสิกส์ฮาดรอนเชิงปรากฏการณ์วิทยา

หนึ่งในงานที่ถูกอ้างอิงมากที่สุดของเขาคือบทความในปี 1971 ที่เขียนร่วมกับซูมิโน เกี่ยวกับแอนโนมาลี (Anomalies) ในทฤษฎีสนามที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งอธิบายว่าผลกระทบทางควอนตัมสามารถละเมิดสมมาตรแบบคลาสสิกได้ ส่งผลให้เกิดปรากฏการณ์ทางกายภาพ เช่น การสลายตัวของไพออนที่เป็นกลางเป็นโฟตอนสองตัว

การบุกเบิกซูเปอร์ซิมเมทรี

ผลงานที่สร้างชื่อเสียงให้เวสส์มากที่สุดคือบทความในปี 1974 ซึ่งเขาและซูมิโนได้สร้างทฤษฎีสนามควอนตัมซูเปอร์ซิมเมทรีที่สามารถปรับค่าได้ (Renormalizable Supersymmetric Quantum Field Theory) ครั้งแรกในสี่มิติ และแสดงให้เห็นถึงคุณสมบัติการไม่ปรับค่า (Nonrenormalization properties) ในระดับหนึ่งลูป (One loop)

งานชิ้นนี้จุดประกายความสนใจในเรื่องซูเปอร์ซิมเมทรีอย่างกว้างขวาง ซึ่งกลายเป็นแนวคิดหลักในฟิสิกส์ทฤษฎีสมัยใหม่ นอกจากนี้ หนังสือเรียนเรื่อง Supersymmetry and Supergravity ที่เขาเขียนร่วมกับ โจนาธาน แบ็กเกอร์ (Jonathan Bagger) ยังคงเป็นเอกสารอ้างอิงมาตรฐานในสาขานี้มาจนถึงปัจจุบัน

บั้นปลายชีวิต

จูเลียส เวสส์ เสียชีวิตเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2007 ในเมืองฮัมบูร์ก ประเทศเยอรมนี ด้วยวัย 72 ปี หลังจากเกิดภาวะโรคหลอดเลือดสมอง