ไค ซีแบห์น ผู้บุกเบิกเทคนิค XPS และเจ้าของรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์

ไค มานเน บอร์เย ซีแบห์น (Kai Manne Börje Siegbahn; 20 เมษายน 1918 – 20 กรกฎาคม 2007) เป็นนักฟิสิกส์ชาวสวีเดนผู้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาระบบวิเคราะห์โครงสร้างทางเคมีและฟิสิกส์ของสสาร เขาได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ในปี 1981 จากผลงานการพัฒนาเทคนิคสเปกโทรสโกปีอิเล็กตรอนที่มีความละเอียดสูง

ประวัติและการศึกษา

ไค ซีแบห์น เกิดเมื่อวันที่ 20 เมษายน 1918 ที่เมืองลุนด์ ประเทศสวีเดน เป็นบุตรของ มานเน ซีแบห์น (Manne Siegbahn) ซึ่งเป็นนักฟิสิกส์ และคาริน เฮิโกบอม (Karin Högbom) เขาเริ่มต้นการศึกษาในระดับปริญญาตรีด้านฟิสิกส์ คณิตศาสตร์ และเคมีที่มหาวิทยาลัยอุปซอลา (Uppsala University) ระหว่างปี 1936 ถึง 1942 และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกด้านฟิสิกส์จากมหาวิทยาลัยสตอกโฮล์ม (Stockholm University) ในปี 1944

เส้นทางอาชีพและบทบาททางวิชาการ

ซีแบห์นเริ่มต้นการทำงานในตำแหน่งศาสตราจารย์ที่สถาบันเทคโนโลยีแห่งชาติ (Royal Institute of Technology) ในกรุงสตอกโฮล์ม ระหว่างปี 1951 ถึง 1954 ก่อนจะย้ายไปดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยอุปซอลาในปี 1954 และปฏิบัติหน้าที่จนกระทั่งเกษียณอายุในปี 1984 นอกจากนี้ เขายังได้รับเกียรติให้ดำรงตำแหน่งประธานสหภาพนานาชาติว่าด้วยฟิสิกส์บริสุทธิ์และประยุกต์ (International Union of Pure and Applied Physics) ในช่วงปี 1981 ถึง 1984

การพัฒนาเทคนิค ESCA และรางวัลโนเบล

ในปี 1981 ไค ซีแบห์น ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ร่วมกับ นิโคลัส บลอมเบอร์เกน (Nicolaas Bloembergen) และ อาเธอร์ ชอว์โลว์ (Arthur Schawlow) โดยซีแบห์นได้รับรางวัลส่วนครึ่งหนึ่งจากผลงาน "การมีส่วนร่วมในการพัฒนาสเปกโทรสโกปีอิเล็กตรอนที่มีความละเอียดสูง"

เขาได้พัฒนาเทคนิคที่เรียกว่า Electron Spectroscopy for Chemical Analysis (ESCA) ซึ่งในปัจจุบันเป็นที่รู้จักกันในชื่อ X-ray Photoelectron Spectroscopy (XPS) เทคนิคนี้ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีและสถานะออกซิเดชันของธาตุบนพื้นผิวของวัสดุได้อย่างแม่นยำ ในปี 1967 เขาได้ตีพิมพ์หนังสือชื่อ ESCA; atomic, molecular and solid state structure studied by means of electron spectroscopy เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ในด้านนี้

ชีวิตส่วนตัวและบั้นปลายชีวิต

ซีแบห์นสมรสกับ แอนนา บริตา เรดิน (Anna Brita Rhedin) ในปี 1944 และมีบุตรชาย 3 คน คือ เพอร์ (เกิดปี 1945), ฮันส์ (เกิดปี 1947) และ นิลส์ (เกิดปี 1953)

ไค ซีแบห์น เสียชีวิตเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2007 ขณะมีอายุ 89 ปี โดยในช่วงสุดท้ายของชีวิต เขายังคงปฏิบัติงานวิจัยในฐานะนักวิทยาศาสตร์ ณ ห้องปฏิบัติการอองสตรอม (Ångström Laboratory) มหาวิทยาลัยอุปซอลา