Kyotorphin สารระงับปวดตามธรรมชาติในสมอง

Kyotorphin (L-tyrosyl-L-arginine) คือไดเปปไทด์ที่ออกฤทธิ์ทางประสาท (neuroactive dipeptide) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการควบคุมความเจ็บปวดภายในสมอง สารนี้ถูกค้นพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 1979 โดยนักวิทยาศาสตร์ชาวญี่ปุ่นที่แยกสารนี้ออกมาจากสมองของวัว

การค้นพบและที่มาของชื่อ

ชื่อ Kyotorphin มาจากสถานที่ที่ถูกค้นพบคือเมืองเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น และคำว่า orphin ซึ่งสื่อถึงฤทธิ์ในการระงับปวดที่คล้ายกับมอร์ฟีน (morphine) หรือเอนโดรฟิน (endorphin)

กลไกการทำงาน

แม้ว่า Kyotorphin จะมีฤทธิ์ระงับปวด แต่สิ่งที่น่าสนใจคือมันไม่ได้เข้าจับกับตัวรับโอปิออยด์ (opioid receptors) โดยตรงเหมือนกับมอร์ฟีน แต่ทำงานผ่านกลไกดังนี้:

• การหลั่งเมท-เอนเคฟาลิน: Kyotorphin กระตุ้นให้เกิดการหลั่งสาร met-enkephalin ซึ่งเป็นสารระงับปวดตามธรรมชาติในร่างกาย
• การป้องกันการสลายตัว: ช่วยให้สารเมท-เอนเคฟาลินมีความเสถียรและป้องกันไม่ให้ถูกทำลายได้ง่าย
• การปรับสมดุลประสาท: อาจมีคุณสมบัติเป็นสารสื่อประสาท (neuromediator) หรือสารปรับสมดุลประสาท (neuromodulator)

ความสำคัญทางคลินิก

จากการศึกษาพบว่า Kyotorphin มีอยู่ในน้ำไขสันหลัง (cerebrospinal fluid) ของมนุษย์ และที่สำคัญคือพบว่าในผู้ป่วยที่มีอาการปวดเรื้อรัง (persistent pain) จะมีความเข้มข้นของ Kyotorphin ในน้ำไขสันหลังต่ำกว่าปกติ ซึ่งชี้ให้เห็นว่าการขาดสารนี้อาจมีความเกี่ยวข้องกับความไวต่อความเจ็บปวดที่เพิ่มขึ้น