เลดี้ ไวล์ด กวีหญิงและนักเคลื่อนไหวชาตินิยมชาวไอริช

เลดี้ ไวล์ด (Lady Wilde) หรือชื่อเดิม เจน ฟรานเซสกา แอกเนส เอลจี (Jane Francesca Agnes Elgee; 27 ธันวาคม 1821 – 3 กุมภาพันธ์ 1896) เป็นกวีชาวไอริชผู้มีชื่อเสียงจากการใช้นามปากกาว่า Speranza และเป็นผู้สนับสนุนการเคลื่อนไหวทางชาตินิยมของไอร์แลนด์ นอกจากบทบาทด้านวรรณกรรมแล้ว เธอยังมีความสนใจอย่างลึกซึ้งในด้านคติชนวิทยา (Folklore) โดยได้ช่วยรวบรวมนิทานพื้นบ้านของไอร์แลนด์ และเป็นมารดาของนักเขียนชื่อดังระดับโลกอย่าง ออสการ์ ไวล์ด (Oscar Wilde) และวิลลี ไวล์ด (Willie Wilde)

ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา

เจนเป็นบุตรสาวคนสุดท้องในบรรดาพี่น้อง 4 คน ของชาร์ลส์ เอลจี (Charles Elgee) และซาร่า (Sarah) โดยครอบครัวของเธอเป็นชาวโปรเตสแตนต์ที่มีฐานะในดับลิน แม้ว่าเจนจะอ้างว่าบรรพบุรุษของเธอเป็นชาวอิตาลีที่สืบเชื้อสายมาจากตระกูล Alighieri (ซึ่งเชื่อมโยงกับกวีชื่อดัง ดันเต อลิกีเอรี) แต่หลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่าตระกูลเอลจีสืบเชื้อสายมาจากแรงงานชาวเดอรัม (Durham) ที่สร้างฐานะจนกลายเป็นชนชั้นผู้ดีในเวลาต่อมา

เจนได้รับความรู้จากการศึกษาโดยครูสอนพิเศษและครูพี่เลี้ยงหลายท่าน โดยมีริชาร์ด วัดดี เอลจี ผู้เป็นลุงเป็นผู้สอน จนเธอสามารถเชี่ยวชาญภาษาต่างๆ ได้ถึง 10 ภาษาเมื่ออายุเพียง 18 ปี

ชีวิตสมรสและครอบครัว

เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 1851 เจนได้สมรสกับ เซอร์ วิลเลียม ไวล์ด (Sir William Wilde) ศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านหูและตา รวมถึงเป็นนักวิจัยด้านคติชนวิทยา ทั้งคู่มีบุตรด้วยกัน 3 คน ได้แก่ วิลเลียม ชาร์ลส์ คิงส์เบอรี ไวล์ด, ออสการ์ ฟิงกัล โอฟลาเฮอร์ตี วิลส์ ไวล์ด และไอโซลา ฟรานเซสกา เอมิลี ไวล์ด ซึ่งบุตรสาวเสียชีวิตตั้งแต่ยังเด็กด้วยโรคไข้

ครอบครัวไวล์ดอาศัยอยู่ในย่านเมอร์เรียนสแควร์ (Merrion Square) ซึ่งเป็นย่านหรูหราในดับลิน ในช่วงเวลานี้เจนได้สร้างความสัมพันธ์กับชาร์ลอตต์ ฟอน เครเมอร์ (Charlotte von Krämer) ขุนนางหญิงชาวสวีเดน ซึ่งทั้งคู่มีความสนใจร่วมกันในด้านวรรณกรรม วัฒนธรรม และสิทธิสตรี ความสัมพันธ์นี้ทำให้เจนสนใจเรียนภาษาภาษาสวีเดนและเดินทางท่องเที่ยวในสแกนดิเนเวีย ซึ่งต่อมาเธอได้เขียนบันทึกการเดินทางในชื่อ Driftwood from Scandinavia (1884)

บทบาททางวรรณกรรมและการเมือง

เลดี้ ไวล์ด เขียนบทกวีภายใต้นามปากกา Speranza โดยผลงานของเธอมักสะท้อนถึงความรักชาติและการต่อสู้เพื่อเอกราชของไอร์แลนด์ บทกวีของเธอมีอิทธิพลอย่างมากต่อออสการ์ ไวล์ด โดยเฉพาะในด้านการใช้ภาษาและการสร้างสรรค์งานเขียน เช่น บทกวี Ballad of Reading Gaol ของออสการ์ ถูกนำไปเปรียบเทียบกับบทกวี The Brothers ของเลดี้ ไวล์ด ซึ่งเขียนขึ้นจากเรื่องจริงของการพิจารณาคดีและการประหารชีวิตในช่วงการกบฏปี 1798

หลังจากเซอร์ วิลเลียม ไวล์ด เสียชีวิตในปี 1876 เลดี้ ไวล์ดต้องเผชิญกับวิกฤตทางการเงินเนื่องจากสามีทิ้งหนี้สินไว้จำนวนมาก เธอจึงย้ายไปลอนดอนในปี 1879 และหารายได้จากการเขียนบทความลงในนิตยสารแฟชั่น รวมถึงการนำงานวิจัยด้านคติชนวิทยาของสามีมาเรียบเรียงเป็นหนังสือ เช่น Ancient legends, mystic charms, and superstitions of Ireland (1887)