หลี่ซือ อัครมหาเสนาบดีผู้สร้างรากฐานการปกครองของราชวงศ์ฉิน

หลี่ซือ (Li Si; ประมาณ 280 – 208 ปีก่อนคริสตกาล) เป็นนักเขียนพู่กันจีน นักปราชญ์ และข้าราชการระดับสูงในสมัยราชวงศ์ฉิน ผู้ดำรงตำแหน่งอัครมหาเสนาบดี (Chancellor) ของรัฐฉินในช่วงปี 246 ถึง 208 ปีก่อนคริสตกาล โดยเริ่มรับใช้ตั้งแต่สมัยพระเจ้าเจิ้ง (King Zheng) ซึ่งต่อมาคือ จิ๋นซีฮ่องเต้ ปฐมจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฉิน และรับใช้ต่อมาจนถึงรัชสมัยของฉินเอ้อร์สื่อ (Qin Er Shi) จักรพรรดิองค์ที่สอง

ปรัชญาและการบริหารราชการ

ตามบันทึกในหนังสือสื่อจี้ (Shiji) หลี่ซือเป็นผู้ที่ชื่นชมและนำแนวคิดการบริหารของเสิ่นปู้ไห่ (Shen Buhai) มาปรับใช้ โดยมักอ้างถึงเทคนิคของเสิ่นปู้ไห่และหานเฟย (Han Fei) อย่างไรก็ตาม ในด้านการบังคับใช้กฎหมาย หลี่ซือยึดถือแนวทางของซางยาง (Shang Yang) ซึ่งเป็นรากฐานของสำนักนิติธรรม (Legalism) ที่เน้นการใช้กฎหมายที่เข้มงวดและเด็ดขาดเพื่อควบคุมสังคมและสร้างความมั่นคงให้แก่รัฐ

บทบาทในการรวมประเทศและการปฏิรูป

หลี่ซือมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการช่วยจักรพรรดิรวมกฎหมาย ข้อบังคับทางการปกครอง รวมถึงมาตราชั่ง ตวง วัด ให้เป็นหนึ่งเดียวทั่วทั้งจักรวรรดิ นอกจากนี้ เขายังเป็นผู้นำในการปฏิรูปมาตรฐานของรถม้าและตัวอักษรที่ใช้ในการเขียน ซึ่งส่งผลให้เกิดการรวมตัวทางวัฒนธรรมของจีนอย่างมีนัยสำคัญ

การปฏิรูประบบราชการและสังคม

• ระบบคุณธรรม: หลี่ซือสร้างระบบการปกครองที่ยึดตามความสามารถและผลงาน (Meritocracy) โดยยกเลิกการมอบบรรดาศักดิ์ให้แก่เชื้อพระวงศ์หรือพระอนุชาตามสายเลือด แต่จะมอบให้แก่ขุนนางที่มีผลงานโดดเด่นแทน
• การสร้างความมั่นคง: เขามีส่วนในการปราบปรามและสร้างความสงบในพื้นที่ชายแดนทั้งทางทิศเหนือและทิศใต้
• การลดความตึงเครียดทางสังคม: หลี่ซือสั่งให้หลอมอาวุธโลหะจากรัฐที่ถูกพิชิตเพื่อนำมาสร้างเป็นระฆังและรูปปั้น รวมถึงการลดภาษีและผ่อนปรนบทลงโทษที่รุนแรงเกินไปซึ่งเคยถูกกำหนดไว้โดยซางยางในยุคก่อนหน้า