กบสกุล Lithobates
สรุปใจความสำคัญ
- ชื่อ Lithobates มาจากภาษากรีก แปลว่า ผู้ที่ย่ำบนหิน
- เป็นกบพื้นเมืองของทวีปอเมริกา ครอบคลุมทั้งอเมริกาเหนือ กลาง และใต้
- มีการถกเถียงทางอนุกรมวิธานว่าควรจัดเป็น 'สกุล' (Genus) หรือ 'สกุลย่อย' (Subgenus) ของ Rana
- สายพันธุ์ที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ กบวัวอเมริกัน (American bullfrog)
Lithobates เป็นสกุลของกบในวงศ์ Ranidae ซึ่งมีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกา โดยชื่อของสกุลนี้มีรากศัพท์มาจากภาษากรีกโบราณ คำว่า litho- (หิน) และ bátēs (ผู้ย่ำ) ซึ่งมีความหมายโดยรวมว่า "ผู้ที่ย่ำบนหิน" หรือ "นักปีนหิน"
ในปัจจุบัน สกุลนี้ครอบคลุมถึงกบน้ำที่คุ้นเคยกันดีในแถบอเมริกาเหนือฝั่งตะวันออก เช่น กบวัวอเมริกัน (American bullfrog), กบเขียว (green frog) และกบเลโอพาร์ด (leopard frogs) หลายชนิด
อนุกรมวิธานและข้อถกเถียงทางวิทยาศาสตร์
การจัดจำแนกทางอนุกรมวิธานของ Lithobates มีความซับซ้อนและมีการเปลี่ยนแปลงตามการค้นพบใหม่ๆ ทางพันธุกรรม โดยมีมุมมองที่แตกต่างกันดังนี้:
- มุมมองแบบสกุลแยก (Genus): แหล่งอ้างอิงอย่าง Amphibian Species of the World 6.0, IUCN และ Society for the Study of Amphibians and Reptiles จัดให้ Lithobates เป็นสกุลแยกต่างหากจากสกุล Rana โดยรวมกบส่วนใหญ่ในอเมริกาเหนือที่เคยถูกจัดอยู่ในสกุล Rana เข้าไว้ด้วยกัน
- มุมมองแบบสกุลย่อย (Subgenus): แหล่งข้อมูลอย่าง AmphibiaWeb และงานวิจัยของ Yuan et al. (2016) ยังคงจัดให้ Lithobates เป็นเพียงสกุลย่อย (subgenus) ภายใต้สกุล Rana
ประวัติการใช้ชื่อนี้เริ่มต้นจากการที่ Hillis และ Wilcox (2005) กำหนดชื่อนี้สำหรับสกุลย่อยของกบ 4 ชนิดในอเมริกากลางและอเมริกาใต้ ต่อมาได้มีการขยายขอบเขตให้ครอบคลุมถึง 7 ชนิดในภูมิภาคดังกล่าว ก่อนที่จะมีการเสนอให้ใช้เป็นชื่อสกุลสำหรับกบในอเมริกาเหนือเป็นวงกว้าง
สายพันธุ์และสมาชิกในสกุล
จำนวนสายพันธุ์ในสกุล Lithobates มีการประมาณการตั้งแต่ 7 ถึง 50 ชนิด ขึ้นอยู่กับนิยามทางอนุกรมวิธานที่ใช้
สายพันธุ์ที่ยังมีชีวิตอยู่ในปัจจุบัน
ตัวอย่างสายพันธุ์ที่สำคัญในสกุลนี้ ได้แก่:
- Lithobates catesbeianus: กบวัวอเมริกัน (American bullfrog)
- Lithobates pipiens: กบเลโอพาร์ดเหนือ (Northern leopard frog)
- Lithobates clamitans: กบเขียว (Green frog)
- Lithobates sylvaticus: กบป่า (Wood frog)
- Lithobates palustris: กบพิกเกอเรล (Pickerel frog)
นอกจากนี้ยังมีสายพันธุ์ที่พบในเม็กซิโก อเมริกากลาง และอเมริกาใต้ เช่น L. palmipes (กบแม่น้ำอเมซอน) และ L. vibicarius (กบตาเขียว)
สายพันธุ์ดึกดำบรรพ์ (Fossil Species)
หลักฐานทางฟอสซิลที่เก่าแก่ที่สุดของสมาชิกในสกุลนี้ถูกค้นพบในรัฐฟลอริดา สหรัฐอเมริกา จากยุคไมโอซีนตอนต้น (Early Miocene) ซึ่งสันนิษฐานว่ามีความเกี่ยวข้องกับกลุ่มกบเลโอพาร์ด (leopard frog species complex)
คำถามที่พบบ่อย
กบสกุล Lithobates แตกต่างจากกบสกุล Rana อย่างไร?
ในทางอนุกรมวิธานดั้งเดิม กบเหล่านี้ถูกจัดอยู่ในสกุล Rana แต่การศึกษาทางพันธุกรรมสมัยใหม่ทำให้ผู้เชี่ยวชาญบางกลุ่มเสนอให้แยก Lithobates ออกมาเป็นสกุลเฉพาะสำหรับกบในทวีปอเมริกา
กบวัวอเมริกันจัดอยู่ในสกุล Lithobates หรือไม่?
ใช่ กบวัวอเมริกัน (Lithobates catesbeianus) เป็นหนึ่งในสมาชิกที่โดดเด่นที่สุดของสกุลนี้
พบกบสกุล Lithobates ได้ที่ไหนบ้าง?
พบได้ทั่วไปในทวีปอเมริกา โดยเฉพาะในพื้นที่ชุ่มน้ำและแหล่งน้ำในอเมริกาเหนือและอเมริกากลาง
