Lychgate ประตูทางเข้าสุสานโบราณและสถาปัตยกรรมทางศาสนาของอังกฤษ

Lychgate (อ่านว่า ลิชเกต) หรือที่รู้จักกันในชื่อ Resurrection Gate (ประตูแห่งการฟื้นคืนชีพ) คือซุ้มประตูที่มีหลังคาคลุม ซึ่งมักพบได้ที่ทางเข้าสุสานของโบสถ์แบบดั้งเดิมในประเทศอังกฤษ หรือในพื้นที่ที่ได้รับอิทธิพลจากสถาปัตยกรรมอังกฤษ เช่น แคนาดา สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ แอฟริกาใต้ นอร์เวย์ และสวีเดน

ที่มาของคำและนิรุกติศาสตร์

คำว่า lych มาจากภาษาอังกฤษโบราณ (Old English) หรือภาษาแซกซอน ซึ่งแปลว่า "ศพ" (corpse) คำนี้ยังปรากฏอยู่ในวลีโบราณอื่นๆ เช่น lych bell (ระฆังที่สั่นก่อนการเคลื่อนย้ายศพ) หรือ lych way (เส้นทางที่ใช้ขนย้ายศพไปยังหลุมฝังศพ)

ในภาษาเยอรมัน (Leiche), ดัตช์ (lijk) และสวีเดน (lik) ก็มีคำที่มีรากศัพท์เดียวกันซึ่งหมายถึงศพเช่นกัน ส่วนในภาษาสวีเดนจะเรียกประตูชนิดนี้ว่า stiglucka ซึ่งแปลตรงตัวว่า "ช่องทางเดิน" โดยออกแบบให้มีส่วนล่างที่สามารถก้าวข้ามได้โดยไม่ต้องเปิดประตู

ลักษณะทางสถาปัตยกรรม

Lychgate มีลักษณะเป็นซุ้มประตูที่มีหลังคาคลุมคล้ายมุขหน้าบ้าน มักสร้างด้วยไม้ ประกอบด้วยเสาไม้สี่หรือหกต้นในรูปทรงสี่เหลี่ยม ด้านบนเป็นหลังคาทรงจั่วหรือทรงปั้นหยา มุงด้วยหญ้าคา ไม้ หรือกระเบื้องดินเผา

จุดเด่นของ Lychgate คือตำแหน่งของประตูที่จะถูกวางเยื้องออกไปจากตัวโบสถ์ เพื่อให้พื้นที่ตรงกลางภายใต้หลังคาสามารถวาง โลงศพ (Bier) ได้อย่างปลอดภัยและอยู่ในเขตพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ของสุสาน นอกจากนี้ บางแห่งยังมีม้านั่งไม้ติดตั้งไว้ด้านข้างเพื่อให้ผู้แบกโลงศพหรือผู้เฝ้าศพได้นั่งพัก

บทบาทและประโยชน์ใช้สอย

การใช้งานในยุคกลาง

ในสมัยกลางซึ่งยังไม่มีห้องเก็บศพและผู้คนส่วนใหญ่เสียชีวิตที่บ้าน ศพจะถูกนำมาวางไว้ที่ Lychgate เพื่อรอจนกว่าพิธีศพจะเริ่มขึ้น (ซึ่งอาจห่างกันหนึ่งหรือสองวัน) หลังคาของประตูจะช่วยป้องกันฝน และม้านั่งจะใช้สำหรับผู้เฝ้าศพเพื่อป้องกันการขโมยศพ ในยุคนั้นศพมักถูกห่อด้วยผ้าห่อศพมากกว่าการใช้โลงศพ

พิธีกรรมทางศาสนา

ตามประเพณีดั้งเดิม Lychgate คือจุดที่โลงศพจะถูกวางลงเพื่อรอการมาถึงของบาทหลวง โดยบาทหลวงจะเริ่มประกอบพิธีส่วนแรกภายใต้หลังคาของซุ้มประตูนี้ ในบางพื้นที่ของคอร์นวอลล์และเดวอน จะเรียกประตูนี้ว่า "trim-trams" ซึ่งเป็นจุดที่ขบวนศพจะถูกจัดระเบียบให้เรียบร้อยก่อนเข้าสู่พิธี

พื้นที่แห่งการเปลี่ยนผ่าน (Liminal Space)

Lychgate ทำหน้าที่แบ่งแยกพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ (Consecrated space) ออกจากพื้นที่ทั่วไป และเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่านทางจิตวิญญาณ มีความเชื่อพื้นบ้านในอังกฤษว่า วิญญาณของผู้ที่ถูกฝังเป็นคนสุดท้ายจะยืนเฝ้าอยู่ที่ประตูนี้จนกว่าจะมีผู้เสียชีวิตรายต่อไปถูกนำมาฝัง

ประเพณีที่เกี่ยวข้องกับงานแต่งงาน

ในบางพื้นที่ของอังกฤษ เช่น ยอร์กเชียร์ มีประเพณีว่าเมื่อคู่บ่าวสาวเดินออกจากโบสถ์หลังเสร็จพิธี เด็กๆ ในหมู่บ้านจะปิดประตู Lychgate หรือขึงเชือกกั้นไว้ และคู่บ่าวสาวต้องจ่ายเงินเล็กน้อยเพื่อให้เด็กๆ ยอมเปิดทางให้ผ่านไปได้ ในขณะที่บางพื้นที่อย่างเชเชียร์และชร็อปเชียร์ กลับมีความเชื่อว่าขบวนแต่งงานไม่ควรเดินผ่าน Lychgate เพื่อหลีกเลี่ยงโชคร้าย