การนำวิถีแบบสั่งการด้วยสายตาด้วยมือ

การนำวิถีแบบสั่งการด้วยสายตาด้วยมือ (Manual Command to Line of Sight หรือ MCLOS) คือวิธีการนำวิถีขีปนาวุธรูปแบบหนึ่งที่ผู้ควบคุมต้องทำหน้าที่ติดตามทั้งตัวขีปนาวุธและเป้าหมายไปพร้อมๆ กัน เพื่อบังคับให้ขีปนาวุธเคลื่อนที่เข้าหาเป้าหมายได้อย่างแม่นยำ

กลไกการทำงาน

ในระบบ MCLOS ผู้ควบคุมจะใช้เครื่องช่วยเล็งประเภทกล้องส่องทางไกลหรือกล้องเพริสโคปเพื่อสังเกตเส้นทางการบินของขีปนาวุธ และใช้คันบังคับ (Joystick) ในการปรับทิศทางของขีปนาวุธในระหว่างการบิน โดยทั่วไปขีปนาวุธประเภทนี้จะติดตั้งพลุแมกนีเซียม (Magnesium Flare) ไว้ที่ส่วนท้าย ซึ่งจะจุดติดโดยอัตโนมัติเมื่อมีการปล่อยตัว เพื่อให้ผู้ควบคุมสามารถมองเห็นตำแหน่งของขีปนาวุธที่เคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูงได้ชัดเจน เช่นเดียวกับหลักการของกระสุนส่องวิถี

ข้อจำกัดและประสิทธิภาพในการใช้งาน

การใช้งานระบบ MCLOS จำเป็นต้องอาศัยการฝึกฝนอย่างหนักและทักษะความชำนาญสูง เนื่องจากความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยหรือการเสียสมาธิของผู้ควบคุมอาจส่งผลให้ขีปนาวุธพลาดเป้าได้ทันที นอกจากนี้ ระบบนี้ยังมีความแม่นยำต่ำเมื่อใช้กับเป้าหมายที่มีขนาดเท่ารถถัง แม้ว่าผู้ควบคุมจะมีทัศนวิสัยที่ชัดเจนก็ตาม เนื่องจากวิถีการบินของขีปนาวุธมักมีความไม่แน่นอน ซึ่งต้องอาศัยการแก้ไขทิศทางด้วยมืออย่างต่อเนื่อง

ในสถานการณ์การรบจริง ประสิทธิภาพของ MCLOS จะลดลงอย่างมากเมื่อผู้ควบคุมตกอยู่ภายใต้การยิงกดดัน หรือเมื่อเป้าหมายมีการเคลื่อนที่หลบหลีกอย่างรวดเร็วหลังจากเห็นกลุ่มควันจากการปล่อยขีปนาวุธ ซึ่งทำให้ผู้ควบคุมรักษาสมาธิในการบังคับขีปนาวุธได้ยาก

การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบ SACLOS

ปัจจุบันระบบ MCLOS ส่วนใหญ่ถูกแทนที่ด้วยระบบ การนำวิถีแบบสั่งการด้วยสายตากึ่งอัตโนมัติ (Semi-Automatic Command to Line of Sight หรือ SACLOS) ซึ่งใช้งานได้ง่ายกว่า เนื่องจากผู้ควบคุมมีหน้าที่เพียงแค่ติดตามเป้าหมายผ่านกล้องเล็ง โดยระบบจะคำนวณและส่งคำสั่งนำวิถีขีปนาวุธให้เข้าหาเส้นสายตาโดยอัตโนมัติ แทนที่จะต้องบังคับทิศทางขีปนาวุธด้วยมือตลอดเวลา

สถิติความแม่นยำในปฏิบัติการทางทหาร

ความแม่นยำของขีปนาวุธระบบ MCLOS ขึ้นอยู่กับทักษะของผู้ปฏิบัติงานและสภาพแวดล้อมเป็นหลัก ข้อมูลจากปฏิบัติการทางทหารแสดงให้เห็นว่ามีอัตราการยิงถูกเป้าหมายต่ำกว่าระบบ SACLOS อย่างเห็นได้ชัด ดังนี้:

ตัวอย่างอาวุธที่ใช้ระบบนำวิถี MCLOS

• ขีปนาวุธ: AGM-12 Bullpup, SS.11, ENTAC, Malkara, Blowpipe, 9M14 Malyutka, Vickers Vigilant, Saab Rb 05
• ระเบิดนำวิถี: Azon, Fritz X, Henschel Hs 293, Ruhrstahl X-4
• อื่นๆ: Wasserfall, SSM-A-23 Dart, Swingfire (รุ่นแรกๆ)