มาเรีย เลารา มูรินโญ เลเต โลเปส นักคณิตศาสตร์หญิงคนแรกที่ได้รับปริญญาเอกในบราซิล

มาเรีย เลารา มูรินโญ เลเต โลเปส (Maria Laura Moura Mouzinho Leite Lopes; 18 ตุลาคม 1917 – 20 มิถุนายน 2013) เป็นนักคณิตศาสตร์ชาวบราซิลผู้มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานด้านคณิตศาสตร์และฟิสิกส์ในประเทศบราซิล เธอเป็นผู้หญิงคนแรกในบราซิลที่ได้รับปริญญาเอกทางคณิตศาสตร์ และเป็นผู้เชี่ยวชาญที่มีชื่อเสียงในด้านคณิตศาสตร์ศึกษา (Mathematics Education)

บทบาทในการก่อตั้งสถาบันวิจัย

เลารา โลเปส เป็นหนึ่งในผู้ผลักดันให้เกิดการสร้างสถาบันวิจัยทางวิทยาศาสตร์ที่สำคัญหลายแห่งในบราซิล โดยในปี 1949 เธอได้ร่วมกับ โฮเซ เลเต โลเปส (José Leite Lopes) และ เซซาร์ ลัตเตส (César Lattes) ก่อตั้งศูนย์วิจัยฟิสิกส์บราซิล (Brazilian Center for Research in Physics - CBPF)

นอกจากนี้ เธอยังมีส่วนร่วมในการก่อตั้งสถาบันสำคัญอื่น ๆ ได้แก่:

• สถาบันคณิตศาสตร์บริสุทธิ์และประยุกต์แห่งชาติ (National Institute for Pure and Applied Mathematics - IMPA) ซึ่งเธอก่อตั้งร่วมกับศาสตราจารย์ คันดิโด ลิมา ดา ซิลวา ดิอัส ในปี 1952
• สภาแห่งชาติเพื่อการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (National Council for Scientific and Technological Development - CNPq)
• สมาคมคณิตศาสตร์ศึกษาบราซิล (Brazilian Society for Mathematics Education - SBEM) ซึ่งเธอก่อตั้งในปี 1988

ประวัติการศึกษาและเส้นทางอาชีพ

เลาราเกิดที่เมืองทิมเบาบา รัฐเปร์นัมบูกู เธอเริ่มการศึกษาระดับประถมที่โรงเรียน João Barbalho ในเมืองเรซีฟ และเข้าศึกษาที่ Escola Normal de Pernambuco ระหว่างปี 1932–1934 โดยมีอาจารย์ ลุยส์ เด บาร์รอส เฟรเร เป็นผู้สร้างแรงบันดาลใจให้เธอสนใจในวิชาคณิตศาสตร์

ในปี 1935 ครอบครัวของเธอย้ายไปที่ริโอเดจาเนโร และต่อมาเธอได้เข้าศึกษาในหลักสูตรคณิตศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยเขตสหพันธรัฐ (Universidade do Distrito Federal - UDF) ในปี 1939 ก่อนจะถูกย้ายไปยังคณะปรัชญาแห่งชาติ (Faculdade Nacional de Filosofia - FNFi) เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงกฎหมายจัดตั้งมหาวิทยาลัย

เลาราได้รับปริญญาตรีทางคณิตศาสตร์ในปี 1941 ปริญญาประกาศนียบัตรวิชาชีพในปี 1942 และได้รับปริญญาเอกทางคณิตศาสตร์ในปี 1949 ซึ่งทำให้เธอเป็นผู้หญิงคนแรกในบราซิลที่ได้รับวุฒิการศึกษาระดับนี้

การลี้ภัยและการทำงานด้านคณิตศาสตร์ศึกษา

ในช่วงปี 1969 ภายใต้การประกาศใช้กฎหมาย Institutional Act Number Five (AI-5) ของรัฐบาลเผด็จการทหารในบราซิล เลาราและสามีของเธอ (โฮเซ เลเต โลเปส) ถูกเนรเทศและสั่งห้ามเข้าประเทศ ทั้งคู่จึงลี้ภัยไปยังประเทศฝรั่งเศส

ในระหว่างการลี้ภัย เลาราได้เริ่มทำการวิจัยด้านคณิตศาสตร์ศึกษาที่สถาบันวิจัยคณิตศาสตร์ศึกษา (Institute de Recherche en Enseignement de Mathematiques) ประสบการณ์ในระดับนานาชาตินี้ทำให้เธอเปลี่ยนจุดเน้นจากการวิจัยคณิตศาสตร์บริสุทธิ์มาสู่การพัฒนาการเรียนการสอนคณิตศาสตร์

เมื่อเธอกลับมายังบราซิลในปี 1974 เธอได้ก่อตั้งกลุ่มการสอนและการวิจัยในคณิตศาสตร์ศึกษา (GEPEM) ในปี 1976 และเป็นประธานกลุ่มเป็นเวลา 8 ปี โดยเธอได้ริเริ่มโครงการวิจัยเชิงทดลองเรื่อง "โครงการทวิภาคอาจารย์-นักเรียนในการเริ่มต้นการศึกษาคณิตศาสตร์" ซึ่งถือเป็นงานวิจัยด้านคณิตศาสตร์ศึกษาชิ้นแรก ๆ ในบราซิล

ช่วงปลายอาชีพและการยกย่อง

หลังจากกฎหมายนิรโทษกรรมปี 1979 เลาราได้กลับไปดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ที่สถาบันคณิตศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยสหพันธรัฐริโอเดจาเนโร (UFRJ) เธอได้ดำเนินโครงการวิจัยร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการเพื่อประเมินผลการเรียนของนักเรียนในโรงเรียนรัฐบาลและวิเคราะห์ข้อบกพร่องในการฝึกอบรมครูคณิตศาสตร์

ในปี 1996 เลาราได้รับตำแหน่งศาสตราจารย์กิตติคุณ (Professor Emeritus) จาก UFRJ หลังจากทุ่มเทให้กับการสอนและการวิจัยมานานกว่า 65 ปี เธอเสียชีวิตเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2013 ในฐานะสมาชิกของสถาบันวิทยาศาสตร์บราซิล (Brazilian Academy of Sciences - ABC)