วารสารทางการแพทย์

วารสารทางการแพทย์ (Medical journal) คือวารสารวิชาการที่ผ่านกระบวนการทบทวนโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer review) ซึ่งทำหน้าที่เผยแพร่ข้อมูลข่าวสารทางการแพทย์และงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ให้แก่แพทย์ บุคลากรทางการแพทย์ และนักวิจัย โดยวารสารที่ครอบคลุมเนื้อหาหลากหลายสาขาทางการแพทย์มักถูกเรียกว่า วารสารทางการแพทย์ทั่วไป

ประวัติความเป็นมา

วารสารทางการแพทย์ฉบับแรกๆ เริ่มต้นขึ้นในรูปแบบวารสารทั่วไป โดยวารสารภาษาอังกฤษฉบับแรกคือ Medicina Curiosa ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1684 แต่ได้ยุติการตีพิมพ์หลังจากออกเพียงสองฉบับเท่านั้น สำหรับในสหราชอาณาจักร วารสารฉบับแรกคือ Medical Essays and Observations (ค.ศ. 1731) ส่วนในสหรัฐอเมริกาคือ The Medical Repository (ค.ศ. 1797)

วารสารทางการแพทย์ทั่วไปที่มีความเก่าแก่และยังคงตีพิมพ์อยู่ในปัจจุบัน ได้แก่ The Lancet (ก่อตั้งปี ค.ศ. 1823) และ New England Journal of Medicine (ก่อตั้งปี ค.ศ. 1812) ต่อมาในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 จึงเริ่มมีการจัดทำวารสารที่เน้นเฉพาะทางมากขึ้น จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1999 ได้มีการเปิดตัว Medscape General Medicine ซึ่งถือเป็นวารสารทางการแพทย์ทั่วไปฉบับแรกของโลกที่เผยแพร่ในรูปแบบออนไลน์เพียงอย่างเดียว

ข้อวิพากษ์วิจารณ์และประเด็นท้าทาย

ในยุคปัจจุบัน วารสารทางการแพทย์เผชิญกับข้อวิพากษ์วิจารณ์ในหลายประเด็น โดยเฉพาะจากอดีตบรรณาธิการวารสาร BMJ อย่าง Richard Smith ที่ได้ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับปัญหาการปั่นค่าการอ้างอิง (Citation gaming) และปัญหาด้านจริยธรรมในการระบุชื่อผู้เขียน ซึ่งพบว่ามีผู้เขียนจำนวนมากที่ไม่ได้มีส่วนร่วมในการวิจัยจริง หรือในทางกลับกัน ผู้ที่มีส่วนร่วมสำคัญกลับถูกตัดชื่อออก นอกจากนี้ยังมีการอ้างอิงที่ไม่จำเป็นเพื่อเพิ่มค่าดัชนีผลกระทบ (Impact factor) ของวารสาร

อีกประเด็นสำคัญคือความขัดแย้งทางผลประโยชน์ (Conflict of interest) เนื่องจากวารสารจำนวนมากมีรายได้หลักจากการขายสิ่งพิมพ์ซ้ำ (Reprints) ของงานวิจัยเกี่ยวกับยาให้แก่บริษัทเภสัชกรรม ซึ่งอาจนำไปสู่การยอมรับบทความที่กล่าวอ้างสรรพคุณยาเกินจริง ตัวอย่างเช่น ในปี ค.ศ. 2005 รายได้ถึง 41% ของวารสาร The Lancet มาจากการขายสิ่งพิมพ์ซ้ำเหล่านี้