เทคโนโลยี Active Scripting ของไมโครซอฟท์

Active Scripting (เดิมชื่อ ActiveX Scripting) คือเทคโนโลยีที่ไมโครซอฟท์พัฒนาขึ้นเพื่อนำมาใช้ในระบบปฏิบัติการ Windows เพื่อรองรับการเขียนสคริปต์แบบอิงคอมโพเนนต์ (Component-based scripting) โดยมีพื้นฐานการทำงานอยู่บน OLE Automation ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ Component Object Model (COM) เทคโนโลยีนี้ช่วยให้ผู้ใช้สามารถติดตั้งเอนจินการเขียนสคริปต์ (Scripting Engines) เพิ่มเติมในรูปแบบของโมดูล COM เพื่อให้แอปพลิเคชันสามารถรองรับภาษาโปรแกรมที่หลากหลายได้

ประวัติและการใช้งาน

เทคโนโลยี Active Scripting ถูกเปิดตัวครั้งแรกในปี พ.ศ. 2539 (ค.ศ. 1996) พร้อมกับการออกตัวเบราว์เซอร์ Microsoft Internet Explorer 3.0 ในเดือนสิงหาคม และ Internet Information Services (IIS) 3.0 ในเดือนธันวาคมของปีเดียวกัน

การประยุกต์ใช้งานหลัก

Active Scripting ถูกนำไปใช้ในหลายส่วนของระบบนิเวศ Windows เช่น:

• Active Server Pages (ASP): ใช้สำหรับการเขียนสคริปต์ฝั่งเซิร์ฟเวอร์
• Internet Explorer: ใช้สร้างการโต้ตอบบนหน้าเว็บ
• Windows Script Host (WSH): ใช้สำหรับเขียนสคริปต์เพื่อทำงานอัตโนมัติ (Automation) เช่น สคริปต์สำหรับการเข้าสู่ระบบ (Login scripts) หรือการจัดการรีจิสทรี (Registry manipulation)
• การบริหารจัดการระบบ: ใช้ร่วมกับ Windows Management Instrumentation (WMI) และ Active Directory Service Interfaces (ADSI)

นอกจากนี้ยังสามารถใช้ในงานทั่วไป เช่น การเขียนโปรแกรมฐานข้อมูล การประมวลผลข้อความ และการสร้างต้นแบบซอฟต์แวร์อย่างรวดเร็ว (Rapid prototyping) โดยบางแอปพลิเคชันใช้ Active Scripting เป็นวิธีหลักในการสร้างระบบอัตโนมัติ ในขณะที่บางแอปพลิเคชันเปิด API ให้เข้าถึงคอมโพเนนต์เพื่อให้ผู้ใช้สามารถเพิ่มภาษาโปรแกรมที่ต้องการได้ เช่น การใช้ภาษา Perl หรือ REXX ในการเขียนโปรแกรมควบคุม Microsoft Excel แทนการใช้ Visual Basic for Applications (VBA)

การนำไปใช้งานและภาษาที่รองรับ

เนื่องจากอินเทอร์เฟซของเอนจิน Active Scripting เป็นแบบสาธารณะ นักพัฒนาจึงสามารถสร้างแอปพลิเคชันที่รองรับการเขียนสคริปต์ หรือสร้างเอนจินสำหรับภาษาใหม่ๆ ได้เอง

ภาษาที่นิยมใช้ใน Active Scripting

มีเอนจินสำหรับหลายภาษาที่สามารถทำงานร่วมกับ Active Scripting ได้ ตัวอย่างที่สำคัญ ได้แก่:

• VBScript และ JScript: ภาษามาตรฐานที่มาพร้อมกับ Windows (ในเวอร์ชันหลัง Windows 95)
• Visual Basic for Applications (VBA): สำหรับ Windows และซอฟต์แวร์ในตระกูล Microsoft Office
• ActivePerl: ภาษา Perl ซึ่งเป็นเอนจินจากภายนอกที่ได้รับความนิยมสูงสุด
• ภาษาอื่นๆ: เช่น Python (ActivePython), PHP (ActivePHP), Ruby, Lua, Tcl และ REXX

เครื่องมือในการรันสคริปต์

ในระบบ Windows เครื่องมือหลักที่ใช้รันสคริปต์คือ CScript.exe (สำหรับบรรทัดคำสั่งหรือ Command Line) และ WScript.exe (สำหรับส่วนติดต่อผู้ใช้แบบกราฟิกหรือ GUI) โดยปกติจะรันไฟล์ข้อความธรรมดา แต่หากเป็นไฟล์ Windows Script File (.wsf) ซึ่งเป็นไฟล์ XML จะสามารถบรรจุสคริปต์หลายภาษาไว้ในไฟล์เดียวและรันผ่าน Windows Script Host ได้

สถานะปัจจุบันและการทดแทน

ปัจจุบันไมโครซอฟท์ถือว่า Active Scripting เป็นเทคโนโลยีที่สมบูรณ์แล้วและไม่มีการพัฒนาเพิ่มเติม อย่างไรก็ตาม เอนจินการเขียนสคริปต์ยังคงถูกส่งมอบพร้อมกับ Windows และ IIS ในเวอร์ชันต่อๆ มาเพื่อรองรับการทำงานย้อนหลัง

ในช่วงเริ่มต้นของ .NET Framework ไมโครซอฟท์เคยพัฒนาเทคโนโลยีการเขียนสคริปต์และ IDE ที่ชื่อว่า Visual Studio for Applications (VSA) เพื่อมาแทนที่ VBA และให้แอปพลิเคชันที่ไม่ได้พัฒนาด้วย .NET สามารถใช้ภาษาในตระกูล .NET เขียนสคริปต์ได้ แต่เทคโนโลยี VSA ถูกยกเลิกไปใน .NET Framework 2.0

ในปี พ.ศ. 2549 (ค.ศ. 2006) ไมโครซอฟท์ได้เปิดตัว Windows PowerShell ซึ่งเข้ามามีบทบาทสำคัญในการจัดการระบบและควบคุมแอปพลิเคชันผ่าน PowerShell cmdlets และ providers ซึ่งเป็นแนวทางสมัยใหม่ในการทำงานอัตโนมัติบน Windows