ขบวนการเพื่อประชาชนและรัฐของเซอร์เบีย

ขบวนการเพื่อประชาชนและรัฐ (เซอร์เบีย: Покрет за народ и државу; โรมัน: Pokret za narod i državu; ตัวย่อ: PZND) หรือเดิมใช้ชื่อว่า ขบวนการประชาชนเพื่อรัฐ (เซอร์เบีย: Народни покрет за државу; โรมัน: Narodni pokret za državu; ตัวย่อ: NPZD) เป็นขบวนการทางการเมืองในประเทศเซอร์เบีย ซึ่งริเริ่มขึ้นในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2566 โดยประธานาธิบดี อเล็กซานดาร์ วูชิช (Aleksandar Vučić) ขณะที่เขายังดำรงตำแหน่งประธานพรรคความก้าวหน้าเซอร์เบีย (SNS)

วูชิชได้นิยาม PZND ว่าเป็น "ขบวนการเหนือพรรคการเมือง" (supra-party movement) ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อรวมกลุ่มพรรคการเมืองต่างๆ เช่น พรรคความก้าวหน้าเซอร์เบีย (SNS) และพรรคสังคมนิยมเซอร์เบีย (SPS) รวมถึงขบวนการทางการเมือง สมาคม และบุคคลทั่วไปเข้าไว้ด้วยกัน

ประวัติและการก่อตั้ง

ภูมิหลัง

พรรคความก้าวหน้าเซอร์เบีย (SNS) ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2551 โดยแยกตัวออกมาจากพรรคราดิคัลเซอร์เบีย และนำโดย โทมิสลาฟ นิโคลลิช จนกระทั่งการเลือกตั้งปี พ.ศ. 2555 ซึ่งวูชิชได้ก้าวขึ้นมาเป็นประธานพรรค และต่อมาได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีแห่งเซอร์เบียในปี พ.ศ. 2560

หลังการเลือกตั้งทั่วไปในปี พ.ศ. 2565 วูชิชได้ส่งสัญญาณถึงการสร้างกลุ่มการเมืองหรือขบวนการที่จะทำหน้าที่เป็นภาพลักษณ์ใหม่ของพรรค SNS ซึ่งสื่อและนิตยสารการเมืองบางแห่ง เช่น Nova และ Vreme ได้เปรียบเทียบโครงการนี้กับแนวทางของแนวร่วมประชาชนรัสเซียทั้งหมด (All-Russia People's Front) โดยมองว่ามีจุดประสงค์เพื่อเสริมสร้างคะแนนนิยมส่วนตัวของผู้นำ

ขั้นตอนการจัดตั้ง

วูชิชประกาศจัดตั้ง NPZD อย่างเป็นทางการในวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2566 โดยเน้นย้ำว่าพรรค SNS จะไม่ถูกยุบ แต่ NPZD จะทำหน้าที่เป็นโครงสร้างที่ครอบคลุมพรรคการเมืองต่างๆ ต่อมามีการจัดกิจกรรมรณรงค์ในเมืองวรานเย (Vranje) และเมืองปันเชโว (Pančevo) เพื่อสร้างการรับรู้

กระบวนการจดทะเบียนอย่างเป็นทางการมีความล่าช้าและมีการเลื่อนกำหนดการหลายครั้ง จนกระทั่งขบวนการได้รับการจดทะเบียนอย่างเป็นทางการในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2568 และได้เปิดสำนักงานแห่งแรกในเมืองนิช (Niš) เมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2568 โดยมี จูโร มาคุต (Đuro Macut) นายกรัฐมนตรีของเซอร์เบีย เป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้ง

บทบาททางการเมืองและพันธมิตร

แม้ว่าจนถึงปี พ.ศ. 2569 ขบวนการนี้จะยังไม่มีการประกาศแผนงานหรือนโยบาย (Programme) อย่างเป็นทางการ แต่นักวิเคราะห์และนักข่าวรายงานว่าขบวนการนี้น่าจะดำเนินนโยบายในแนวทางประชานิยมและสายกลาง

พรรคการเมืองหลายพรรคได้แสดงความสนใจเข้าร่วมขบวนการนี้ ได้แก่:

• พรรคความก้าวหน้าเซอร์เบีย (SNS)
• พรรคสังคมประชาธิปไตยเซอร์เบีย (SDPS)
• ขบวนการสังคมนิยม (Movement of Socialists)
• พรรคสหรัฐเซอร์เบีย (United Serbia)
• พรรค PUPS – ความสามัคคีและความยุติธรรม
• พรรคสาบานตนเซอร์เบีย (Serbian Party Oathkeepers)
• พรรคกรีนส์แห่งเซอร์เบีย (Greens of Serbia)

นอกจากนี้ อิวิตซา ดาชิช (Ivica Dačić) ประธานพรรคสังคมนิยมเซอร์เบีย (SPS) ได้สนับสนุนการนำพรรค SPS เข้าร่วมในขบวนการนี้ด้วย

การเลือกตั้งในเบลเกรด พ.ศ. 2567

ในการเลือกตั้งสภาเมืองเบลเกรดปี พ.ศ. 2567 พรรค SNS และพันธมิตรได้จัดตั้งบัญชีรายชื่อเลือกตั้งร่วมกันในชื่อ "เบลเกรดพรุ่งนี้" (Belgrade Tomorrow) ซึ่งถูกมองว่าเป็นรูปแบบการนำขบวนการนี้มาใช้ในทางปฏิบัติ โดยกลุ่มนี้สามารถคว้าที่นั่งได้ 64 จาก 110 ที่นั่งในสภาเมืองเบลเกรด

การวิเคราะห์จากมุมมองภายนอก

นักวิเคราะห์ทางการเมืองบางส่วน เช่น เดจัน บูร์ซาช (Dejan Bursać) และ จอร์จ วูกาดิโนวิช (Đorđe Vukadinović) มองว่าการจัดตั้งขบวนการ NPZD เป็นเพียง "กลยุทธ์ทางการตลาด" เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจจากประเด็นความไม่โปร่งใสในการเลือกตั้งปี พ.ศ. 2566 ซึ่งถูกวิพากษ์วิจารณ์โดยรัฐสภายุโรป