ภาษามวอตแลป (Mwotlap)

ภาษามวอตแลป (Mwotlap; การออกเสียงในท้องถิ่น: [ŋ͡mʷɔtˈlap]) หรือที่เคยรู้จักกันในชื่อ Motlav เป็นภาษาในกลุ่มโอเชียเนีย (Oceanic language) ที่พูดโดยประชากรประมาณ 2,100 คนในประเทศวานูอาตู โดยผู้พูดส่วนใหญ่อาศัยอยู่บนเกาะโมตาลาวา (Motalava) ในหมู่เกาะแบงก์ส (Banks Islands) นอกจากนี้ยังมีชุมชนผู้พูดขนาดเล็กบนเกาะรา (Ra หรือ Aya) และเกาะวานูอาลาวา (Vanua Lava) รวมถึงกลุ่มผู้อพยพในเมืองสำคัญอย่างซานโต (Santo) และพอร์ตวิลา (Port Vila)

ประวัติและการจำแนกประเภท

ภาษามวอตแลปถูกบรรยายรายละเอียดเป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 2001 โดยนักภาษาศาสตร์ อเล็กซานเดอร์ ฟร็องซัว (Alexandre François) อย่างไรก็ตาม มีการบันทึกข้อมูลเบื้องต้นมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1885 โดยโรเบิร์ต เฮนรี โคดริงตัน (Robert Henry Codrington) บาทหลวงแองกลิกันผู้ศึกษาเกี่ยวกับสังคมเมลานีเซีย ซึ่งได้เขียนถึงภาษา "Motlav" ไว้ในผลงาน The Melanesian Languages แม้จะเป็นการบรรยายสั้นๆ แต่ข้อมูลของโคดริงตันช่วยให้นักภาษาศาสตร์เห็นการเปลี่ยนแปลงของภาษาในช่วงศตวรรษที่ 20 เช่น การเปลี่ยนเสียง /r/ เป็น /y/ ในคำยืมอย่าง Epyaem (Abraham)

ในด้านการจำแนกประเภท ภาษามวอตแลปจัดอยู่ในกลุ่ม Torres–Banks linkage ภายใต้กลุ่มภาษาโอเชียเนียตอนใต้ (Southern Oceanic) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน (Austronesian phylum) ที่กว้างขวาง

ภาษาโวโลว์ (Volow)

ภาษาโวโลว์เป็นภาษาที่เคยพูดในพื้นที่ทางตะวันออกของเกาะโมตาลาวา (บริเวณ Aplow) ซึ่งมีความใกล้ชิดกับภาษามวอตแลปมากจนบางครั้งถูกพิจารณาว่าเป็นเพียงภาษาถิ่นหนึ่ง ปัจจุบันภาษาโวโลว์ได้สูญสิ้นไปแล้ว

ลักษณะทางภาษาศาสตร์

สัทศาสตร์ (Phonology)

เนื่องจากภาษามวอตแลปสืบทอดผ่านมุขปาฐะ จึงไม่มีระบบการเขียนอย่างเป็นทางการ ระบบการเขียนที่ใช้ในปัจจุบันอ้างอิงตามการออกแบบของ อเล็กซานเดอร์ ฟร็องซัว ซึ่งใช้ตัวอักษรละติน

• พยัญชนะ: มีหน่วยเสียงพยัญชนะ 16 เสียงในคำพื้นเมือง และมีการเพิ่มเสียง /r/ ในคำยืมสมัยใหม่
• สระ: มีสระเดี่ยวเสียงสั้น 7 เสียง และไม่มีสระประสม (diphthongs)
• การเน้นเสียง (Prosody): ไม่ใช่ภาษาที่มีวรรณยุกต์ โดยการเน้นเสียงจะตกที่พยางค์สุดท้ายของคำเสมอ ซึ่งเป็นผลมาจากการลดรูปสระ (syncope) ของพยางค์ที่ไม่ได้รับเน้นในอดีต

สัณฐานวิทยาและโครงสร้างพยางค์ (Morphophonology)

โครงสร้างพยางค์ของภาษามวอตแลปคือ (C)V(C) ซึ่งหมายความว่าในหนึ่งคำจะมีพยัญชนะตามหลังกันได้ไม่เกินสองตัว และคำจะไม่เริ่มต้นหรือจบด้วยพยัญชนะมากกว่าหนึ่งตัว อย่างไรก็ตาม คำยืมสมัยใหม่ (เช่น skul จากภาษาอังกฤษ 'school') อาจไม่เป็นไปตามกฎนี้

ลักษณะเด่นประการหนึ่งคือ การคัดลอกสระ (Vowel copying) ซึ่งเป็นแนวโน้มที่คำนำหน้า (prefix) บางคำจะคัดลอกสระตัวแรกของคำที่ตามมา เช่น คำนำหน้า na- (คำนำหน้านาม), le- และ te- (คำนำหน้าบอกสถานที่หรือแหล่งกำเนิด) ตัวอย่างเช่น nō-vōy (ภูเขาไฟ) และ ni-hiy (กระดูก)

ไวยากรณ์และวากยสัมพันธ์ (Syntax)

ภาษามวอตแลปใช้โครงสร้างประโยคแบบ SVO (Subject-Verb-Object) โดยมีลำดับคำที่ตายตัวคือ ประธาน-กริยา-ส่วนเติมเต็ม-ส่วนขยายกริยา

ระบบสรรพนามมีความซับซ้อน โดยมีการแบ่งแยกความแตกต่างระหว่าง Clusivity (สรรพนามรวมผู้ฟังและไม่รวมผู้ฟัง) และมีการแบ่งจำนวน (Number) ออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่ เอกพจน์ (singular), ทวิพจน์ (dual), ตรีพจน์ (trial) และพหูพจน์ (plural) สำหรับคำนามที่หมายถึงมนุษย์ ในขณะที่คำนามที่ไม่ใช่คนจะไม่มีการผันตามจำนวนและถือเป็นเอกพจน์