เส้นทางทัศนียภาพแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา

เส้นทางทัศนียภาพแห่งชาติ (National Scenic Byway) คือถนนที่ได้รับการรับรองโดยกระทรวงคมนาคมของสหรัฐอเมริกา (USDOT) โดยพิจารณาจาก "คุณลักษณะภายใน" (Intrinsic Qualities) อย่างน้อยหนึ่งประการจากหกด้าน ได้แก่ ด้านโบราณคดี, วัฒนธรรม, ประวัติศาสตร์, ธรรมชาติ, นันทนาการ และทัศนียภาพ โปรแกรมนี้ถูกก่อตั้งขึ้นโดยรัฐสภาในปี ค.ศ. 1991 เพื่ออนุรักษ์และปกป้องถนนที่มีทัศนียภาพสวยงามแต่ไม่ค่อยมีผู้สัญจร รวมถึงเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวและการพัฒนาเศรษฐกิจในท้องถิ่น โดยมีสำนักงานบริหารทางหลวงรัฐบาลกลาง (Federal Highway Administration - FHWA) เป็นผู้ดูแลบริหารจัดการ

การจำแนกประเภทเส้นทาง

เส้นทางทัศนียภาพแห่งชาติแบ่งออกเป็นสองระดับหลักตามเกณฑ์คุณลักษณะภายใน:

• เส้นทางทัศนียภาพแห่งชาติ (National Scenic Byways): ต้องมีคุณลักษณะภายในอย่างน้อย 1 ประการจาก 6 ด้าน
• ถนนออล-อเมริกัน (All-American Roads): เป็นระดับสูงสุด โดยต้องมีคุณลักษณะภายในอย่างน้อย 2 ประการ และต้องมีลักษณะที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ซึ่งไม่พบในที่อื่นในสหรัฐอเมริกา จนสามารถเป็นจุดหมายปลายทางของการท่องเที่ยวได้ด้วยตัวเอง

ข้อมูล ณ วันที่ 21 มกราคม ค.ศ. 2021 มีเส้นทางทัศนียภาพแห่งชาติทั้งหมด 184 เส้นทาง กระจายอยู่ใน 48 รัฐ (ยกเว้นรัฐฮาวายและรัฐเท็กซัส)

ประวัติความเป็นมา

โปรแกรมเส้นทางทัศนียภาพแห่งชาติ (NSBP) เริ่มต้นภายใต้พระราชบัญญัติประสิทธิภาพการขนส่งทางพื้นผิวหลายรูปแบบปี ค.ศ. 1991 (Intermodal Surface Transportation Efficiency Act of 1991) ซึ่งมีการจัดสรรงบประมาณเงินทุนสนับสนุนเบื้องต้น 74.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

เหตุการณ์สำคัญในการพัฒนาโปรแกรมมีดังนี้:

• ค.ศ. 1995: FHWA กำหนดเกณฑ์คุณลักษณะภายใน 6 ประการเพื่อใช้ในการพิจารณาคัดเลือกเส้นทาง
• ค.ศ. 1998: รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม Federico Peña ประกาศรายชื่อเส้นทางทัศนียภาพแห่งชาติ 14 เส้นทางแรก และถนนออล-อเมริกัน 6 เส้นทางแรก
• ค.ศ. 1998: พระราชบัญญัติความเท่าเทียมด้านการขนส่งสำหรับศตวรรษที่ 21 (TEA-21) จัดสรรงบประมาณ 148 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ให้แก่รัฐต่างๆ เพื่อพัฒนาถนนให้เข้าเกณฑ์ของโปรแกรม
• ค.ศ. 2005: ประธานาธิบดี จอร์จ ดับเบิลยู. บุช ลงนามในกฎหมาย SAFETEA-LU ซึ่งจัดสรรงบประมาณ 175 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ให้แก่รัฐและเผ่าอินเดียนแดง
• ค.ศ. 2009 และ 2021: มีการประกาศเพิ่มเส้นทางทัศนียภาพแห่งชาติและถนนออล-อเมริกันอย่างต่อเนื่อง เพื่อขยายเครือข่ายการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์

เกณฑ์การพิจารณาคุณลักษณะภายใน (Intrinsic Qualities)

การที่จะได้รับการเสนอชื่อเป็นเส้นทางทัศนียภาพแห่งชาติ ถนนเส้นนั้นมักจะต้องได้รับการรับรองเป็นเส้นทางทัศนียภาพระดับรัฐก่อน อย่างไรก็ตาม ในบางกรณีอาจมีการพิจารณาเป็นรายกรณีสำหรับถนนที่เข้าเกณฑ์ระดับชาติแต่ยังไม่ได้รับระดับรัฐ โดยมีเกณฑ์การพิจารณา 6 ด้าน ดังนี้:

1. ทัศนียภาพ (Scenic)

ประสบการณ์ทางสายตาที่โดดเด่นจากองค์ประกอบทางธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นในบริเวณแนวระเบียงถนน ซึ่งมีลักษณะภูมิประเทศที่แตกต่างอย่างชัดเจนและสร้างความประทับใจแก่ผู้พบเห็น

2. ธรรมชาติ (Natural)

คุณลักษณะทางกายภาพที่อยู่ในสภาพที่ค่อนข้างสมบูรณ์ ไม่ถูกรบกวนโดยมนุษย์ เช่น การก่อตัวทางธรณีวิทยา ฟอสซิล แหล่งน้ำ พืชพรรณ และสัตว์ป่า

3. ประวัติศาสตร์ (Historic)

มรดกจากอดีตที่เชื่อมโยงกับองค์ประกอบทางกายภาพของพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นธรรมชาติหรือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ซึ่งมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่สามารถให้ความรู้และสร้างความตระหนักถึงอดีต เช่น อาคาร รูปแบบการตั้งถิ่นฐาน

4. วัฒนธรรม (Cultural)

หลักฐานและการแสดงออกถึงขนบธรรมเนียมหรือประเพณีของกลุ่มคนที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เช่น งานฝีมือ ดนตรี การร่ายรำ พิธีกรรม เทศกาล ภาษา อาหาร หรือสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น

5. โบราณคดี (Archeological)

หลักฐานทางกายภาพของการดำรงอยู่หรือกิจกรรมของมนุษย์ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์หรือสมัยประวัติศาสตร์ เช่น ซากปรักหักพัง โบราณวัตถุ ซึ่งมีความสำคัญทางวิทยาศาสตร์

6. นันทนาการ (Recreational)

กิจกรรมนันทนาการกลางแจ้งที่เชื่อมโยงกับองค์ประกอบทางธรรมชาติและวัฒนธรรมของพื้นที่ เช่น การเล่นสกี การล่องแก่ง การพายเรือ การตกปลา และการเดินป่า รวมถึงการขับรถเที่ยวชมเส้นทางเองก็ถือเป็นกิจกรรมนันทนาการอย่างหนึ่ง

แผนการจัดการแนวระเบียง (Corridor Management Plans)

เส้นทางที่ได้รับเลือกจะต้องพัฒนาแผนการจัดการแนวระเบียง โดยอาศัยความร่วมมือจากชุมชน เพื่อให้มั่นใจว่าคุณลักษณะภายในของเส้นทางจะได้รับการอนุรักษ์และส่งเสริม พร้อมกับการพัฒนาการท่องเที่ยวและเศรษฐกิจในพื้นที่อย่างยั่งยืน