สำนักพิมพ์นาอูกา ยักษ์ใหญ่ด้านสิ่งพิมพ์วิชาการของสหภาพโซเวียต

สำนักพิมพ์นาอูกา (รัสเซีย: Иаука, แปลว่า 'วิทยาศาสตร์') เป็นสำนักพิมพ์ชั้นนำของรัสเซียที่เชี่ยวชาญด้านหนังสือและวารสารทางวิชาการ โดยมีรากฐานมาจากการเป็นผู้เผยแพร่หลักของสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งสหภาพโซเวียต (USSR Academy of Sciences) และสาขาต่าง ๆ ในเครือ

ประวัติและการก่อตั้ง

ต้นกำเนิดของสำนักพิมพ์ย้อนกลับไปถึงโรงพิมพ์ของสถาบันวิทยาศาสตร์ซึ่งเริ่มตีพิมพ์ผลงานวิชาการมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1727 ต่อมาหลังการปฏิวัติปี 1917 ได้เปลี่ยนชื่อเป็นโรงพิมพ์วิชาการแห่งรัฐรัสเซีย จนกระทั่งวันที่ 14 เมษายน ค.ศ. 1923 จึงได้มีการก่อตั้งสำนักพิมพ์ของสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งสหภาพโซเวียตขึ้นอย่างเป็นทางการ โดยมีศูนย์กลางเริ่มต้นที่เมืองเปโตรกราด (เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก) และมีศาสตราจารย์ อเล็กซานเดอร์ เฟิร์สแมน (Alexander Fersman) เป็นผู้อำนวยการคนแรก

ในปี ค.ศ. 1934 สำนักพิมพ์ได้ย้ายฐานการดำเนินงานหลักไปยังกรุงมอสโก และได้จัดตั้งสาขาเลนินกราดขึ้นเพื่อดูแลการผลิตในพื้นที่นั้น ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 (Great Patriotic War) สำนักพิมพ์ได้ถูกอพยพไปยังเมืองคาซานเพื่อความปลอดภัย

การเปลี่ยนผ่านสู่ 'นาอูกา' และความรุ่งเรือง

ในปี ค.ศ. 1963 สำนักพิมพ์ของสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งสหภาพโซเวียตได้เปลี่ยนชื่อเป็น "สำนักพิมพ์นาอูกา" (Nauka Publishing House) ซึ่งในช่วงเวลาดังกล่าว ปริมาณการผลิตหนังสือต่อปีพุ่งสูงขึ้นกว่า 2,000 เล่ม

นาอูกาเติบโตจนกลายเป็นสำนักพิมพ์ทางวิทยาศาสตร์ที่ใหญ่ที่สุดในสหภาพโซเวียต และในบางช่วงเวลา เช่น ในปี ค.ศ. 1982 ได้รับการยอมรับว่าเป็นสำนักพิมพ์ทางวิทยาศาสตร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยมีโครงสร้างการดำเนินงานที่ซับซ้อน ประกอบด้วย:

• กองบรรณาธิการหลัก: แบ่งเป็นกองบรรณาธิการด้านวรรณกรรมฟิสิกส์และคณิตศาสตร์ และกองบรรณาธิการด้านวรรณกรรมตะวันออก
• เครือข่ายการผลิต: มีโรงพิมพ์เป็นของตนเองในมอสโก เลนินกราด และโนโวซีบีสค์
• การจัดจำหน่าย: ดำเนินการผ่านบริษัท Akademkniga ซึ่งมีศูนย์การค้าหนังสือวิชาการกว่า 30 แห่งในเมืองสำคัญทั่วประเทศ

ผลงานและการตีพิมพ์

ผลงานส่วนใหญ่ของนาอูกาคือหนังสือเฉพาะทาง (Monographs) นอกจากนี้ยังตีพิมพ์หนังสือรวมบทความวิชาการ หนังสืออ้างอิง ตำราเรียน และการแปลวรรณกรรมต่างประเทศ

ในด้านวารสาร ในปี ค.ศ. 1972 นาอูกาตีพิมพ์วารสารทางวิทยาศาสตร์ถึง 135 ฉบับ ซึ่งครอบคลุมหลากหลายสาขา เช่น:

• ฟิสิกส์และคณิตศาสตร์: 31 ฉบับ
• เคมี: 24 ฉบับ
• ชีววิทยา: 29 ฉบับ
• วิทยาศาสตร์ยอดนิยม (Popular Science): เช่น วารสาร Priroda (ธรรมชาติ), Zemlya i Vselennaya (โลกและจักรวาล), Khimia i zhizn (เคมีและชีวิต) และ Kvant (ควอนตัม)

นอกจากนี้ยังเป็นผู้ตีพิมพ์วารสารสำคัญอย่าง Doklady และ Vestnik ของสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งสหภาพโซเวียตอีกด้วย

การเผยแพร่ในระดับสากล

ผลงานของนาอูกาได้รับการเผยแพร่ในระดับสากลผ่านตัวแทนจำหน่ายในภาษาอังกฤษ เช่น MAIK Nauka/Interperiodica ร่วมกับ Pleiades Publishing และ Springer Science+Business Media รวมถึงการตีพิมพ์ชุดหนังสือ Languages of Asia and Africa ซึ่งเป็นที่รู้จักในหมู่นักภาษาศาสตร์ทั่วโลก