โครงการรถรางโอมาฮา

โครงการรถรางโอมาฮา (Omaha Streetcar) เป็นระบบขนส่งมวลชนประเภทรถรางที่กำลังอยู่ระหว่างการก่อสร้างในเมืองโอมาฮา รัฐเนบราสกา สหรัฐอเมริกา โดยมีเป้าหมายเพื่อเชื่อมต่อพื้นที่ใจกลางเมืองและกระตุ้นการพัฒนาทางเศรษฐกิจในเขตเมือง คาดการณ์ว่าโครงการจะแล้วเสร็จและเปิดให้บริการได้ในปี พ.ศ. 2571

ประวัติและภูมิหลัง

เมืองโอมาฮาและเมืองเคาน์ซิลบลัฟส์เคยมีระบบรถรางที่รุ่งเรืองมาก โดยเริ่มดำเนินการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2411 และภายในปี พ.ศ. 2433 พื้นที่เขตเมืองมีเส้นทางรถรางยาวถึง 90 ไมล์ (ประมาณ 140 กิโลเมตร) ซึ่งถือเป็นเครือข่ายที่ใหญ่ที่สุดในสหรัฐอเมริกาในขณะนั้น ยกเว้นเมืองบอสตัน อย่างไรก็ตาม ระบบรถรางในยุคนั้นประสบปัญหาความขัดแย้งด้านแรงงานอย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2498 เมืองโอมาฮาได้ตัดสินใจยกเลิกระบบรถรางและเปลี่ยนไปใช้รถโดยสารประจำทางแทน

การวางแผนและการพัฒนาโครงการใหม่

ความพยายามในการนำรถรางกลับมาใช้อีกครั้งเริ่มต้นขึ้นในปี พ.ศ. 2552 เมื่อเมืองโอมาฮาร่วมกับ Heritage Services จัดทำแผนแม่บทใจกลางเมืองโอมาฮา (Downtown Omaha Masterplan) เพื่อปรับปรุงพื้นที่เมืองให้ทันสมัยภายในปี พ.ศ. 2573 ซึ่งรวมถึงการนำระบบขนส่งมวลชนที่ไม่ใช้รถยนต์ส่วนบุคคลมาใช้

การวิเคราะห์ผลกระทบทางเศรษฐกิจ

ในปี พ.ศ. 2556 มีการวิเคราะห์โดย SB Friedman Development Advisors ซึ่งระบุว่าการใช้รถรางจะช่วยเพิ่มมูลค่าการพัฒนาในพื้นที่ได้ถึง 1 พันล้านดอลลาร์ เมื่อเทียบกับระบบรถโดยสารด่วนพิเศษ (Bus Rapid Transit - BRT) ที่คาดว่าจะสร้างมูลค่าได้ 262 ล้านดอลลาร์ อย่างไรก็ตาม ข้อวิเคราะห์นี้ถูกตั้งคำถามเนื่องจากไม่ได้คำนึงถึงเงินอุดหนุนโดยตรงที่เมืองอื่น ๆ เช่น พอร์ตแลนด์ เซียตเทิล และแทมปา มอบให้แก่ผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์

งบประมาณและการระดมทุน

สภาเมืองโอมาฮาได้อนุมัติการออกพันธบัตรมูลค่า 440 ล้านดอลลาร์เพื่อระดมทุนสำหรับโครงการ โดยแบ่งเป็นพันธบัตร TIF (Tax Increment Financing) 360 ล้านดอลลาร์ และพันธบัตรเช่าซื้อ 80 ล้านดอลลาร์ แผนการชำระคืนเงินต้นและดอกเบี้ยรวมประมาณ 600 ล้านดอลลาร์ จะมาจากการจัดสรรภาษีทรัพย์สินในเขตพัฒนาโครงการ

เส้นทางและรายละเอียดการดำเนินงาน

เส้นทางของรถรางมีความยาวประมาณ 3 ไมล์ (4.8 กิโลเมตร) โดยมีเส้นทางวิ่งดังนี้:

• เริ่มต้นจากถนน Cass ไปยังถนน Farnam บนถนน South 10th Street
• วิ่งไปทางทิศตะวันตกตามถนน Farnam จนถึงถนน 42nd Street
• วิ่งกลับมายังถนน 10th Street โดยใช้ถนน Harney

เดิมทีโครงการมีกำหนดเปิดให้บริการในปี พ.ศ. 2569 และมีแผนจะให้บริการฟรีสำหรับผู้โดยสารทุกคน แต่ต่อมาได้มีการเลื่อนกำหนดการเปิดให้บริการเป็นช่วงฤดูใบไม้ผลิปี พ.ศ. 2570 และล่าสุดมีการปรับปรุงงบประมาณโครงการเป็น 459 ล้านดอลลาร์ โดยมีการระดมทุนเพิ่มเติมจากค่าธรรมเนียมระบบบำบัดน้ำเสียของเมือง และข้อตกลงแบ่งปันค่าใช้จ่ายกับกระทรวงคมนาคมรัฐเนบราสกาสำหรับการเปลี่ยนสะพาน

ข้อโต้แย้งและคำวิพากษ์วิจารณ์

โครงการรถรางโอมาฮาเผชิญกับเสียงวิพากษ์วิจารณ์ในหลายประเด็น:

• ความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ: วอร์เรน บัฟเฟตต์ (Warren Buffett) นักลงทุนชื่อดังและชาวเมืองโอมาฮา ได้แสดงความคัดค้านโครงการผ่านจดหมายถึงบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ Omaha World-Herald โดยระบุว่าโครงการมีค่าใช้จ่ายสูงและขาดความยืดหยุ่นเมื่อเทียบกับระบบรถโดยสาร
• การใช้ TIF: สมาชิกวุฒิสภารัฐเนบราสกา จัสติน เวย์น (Justin Wayne) ตั้งคำถามถึงการใช้ TIF ในพื้นที่ใจกลางเมือง โดยมองว่าการระบุว่าพื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่ "เสื่อมโทรมอย่างรุนแรง" (extremely blighted) เพื่อขอรับสิทธิประโยชน์ทางภาษีนั้นไม่ถูกต้อง เมื่อเทียบกับพื้นที่ทางตอนเหนือและตอนใต้ของเมืองโอมาฮาที่ประสบปัญหาความยากจนจริง
• ประสิทธิภาพการขนส่ง: โทมัส รูบิน (Thomas Rubin) ผู้เชี่ยวชาญด้านการขนส่ง ระบุว่าระบบรถโดยสารด่วนพิเศษ (ORBT) มีประสิทธิภาพเหนือกว่ารถรางในเกือบทุกด้าน ทั้งในเรื่องระยะทางที่ครอบคลุม ความเร็วในการเดินรถ และต้นทุนที่ต่ำกว่า โดยไม่ต้องใช้เงินภาษีจำนวนมหาศาล