OVD-Info องค์กรสิทธิมนุษยชนอิสระเพื่อการต่อต้านการประหัตประหารทางการเมืองในรัสเซีย

OVD-Info (รัสเซีย: ОВД-Инфо) เป็นโครงการสื่อด้านสิทธิมนุษยชนอิสระในประเทศรัสเซียที่มีเป้าหมายหลักในการต่อต้านการประหัตประหารทางการเมือง โดยมุ่งเน้นไปที่การคุ้มครองเสรีภาพในการชุมนุม OVD-Info ได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในองค์กรพัฒนาเอกชน (NGO) ด้านสิทธิมนุษยชนที่ใหญ่ที่สุดในรัสเซีย

ประวัติและการก่อตั้ง

OVD-Info ก่อตั้งขึ้นในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2554 โดย Grigory Okhotin นักข่าวในมอสโก และ Daniil Beilinson โปรแกรมเมอร์ ทั้งสองได้เห็นการจับกุมผู้เข้าร่วมการชุมนุมเพื่อประชาธิปไตยจำนวนมากเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2554 จึงเริ่มรวบรวมรายชื่อและจำนวนผู้ถูกกักตัวแล้วโพสต์ลงบน Facebook ซึ่งได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง ต่อมาในวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2554 ก่อนการชุมนุมที่จัตุรัสโบโลตนายา (Bolotnaya Square) ในมอสโก ทั้งสองจึงได้เปิดตัวเว็บไซต์ OVD-Info อย่างเป็นทางการ

ชื่อของโครงการมาจากคำย่อ OVD (Отдел Внутренних Дел) ซึ่งหมายถึง "กรมกิจการภายใน" หรือหน่วยงานตำรวจในรัสเซีย ดังนั้น "OVD-Info" จึงมีความหมายโดยนัยว่า "ข้อมูลเกี่ยวกับตำรวจ"

ความสัมพันธ์กับศูนย์สิทธิมนุษยชน Memorial

ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2556 ศูนย์สิทธิมนุษยชน Memorial ซึ่งเป็นองค์กรที่ได้รับรางวัลโนเบล ได้เข้ามาเป็นพันธมิตรหลักของโครงการ อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2556 สำนักงานอัยการของสหพันรัฐรัสเซียได้เรียกร้องให้ Memorial จดทะเบียนเป็น "ตัวแทนต่างชาติ" (foreign agent) เนื่องจากมีการรับเงินทุนจากต่างประเทศเพื่อสนับสนุน OVD-Info ซึ่งทางอัยการมองว่า OVD-Info มีลักษณะเป็นพรรคพวกทางการเมืองและข้อมูลบางส่วนขาดความเที่ยงธรรม ซึ่งทาง OVD-Info ได้ปฏิเสธข้อกล่าวหานี้

การเผชิญหน้ากับอำนาจรัฐและการถูกจำกัดสิทธิ์

รัฐบาลรัสเซียได้ดำเนินมาตรการกดดัน OVD-Info อย่างต่อเนื่อง ดังนี้:

• การถูกตราหน้าเป็นตัวแทนต่างชาติ: เมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2564 กระทรวงยุติธรรมรัสเซียได้ประกาศให้ OVD-Info เป็น "ตัวแทนต่างชาติ" ซึ่งถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นการกระทำที่มีแรงจูงใจทางการเมืองเพื่อปิดปากผู้เห็นต่าง
• การปิดกั้นเว็บไซต์: เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2564 หน่วยงาน Roskomnadzor ได้สั่งบล็อกเว็บไซต์ของ OVD-Info ตามคำสั่งศาล โดยทางองค์กรระบุว่าไม่ได้รับแจ้งเหตุผลในการปิดกั้นล่วงหน้า
• การขยายขอบเขตงานหลังการรุกรานยูเครน: หลังจากการรุกรานยูเครนในปี พ.ศ. 2565 OVD-Info ได้ขยายบทบาทในการช่วยเหลือผู้ประท้วงต่อต้านสงคราม โดยให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายและนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการต่อต้านสงครามโดยสันติในรัสเซีย

การดำเนินงานและบริการ

OVD-Info ให้บริการหลากหลายด้านเพื่อสนับสนุนผู้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน:

การเฝ้าระวังและรวบรวมข้อมูล (Monitoring)

องค์กรทำหน้าที่ติดตามการประหัตประหารที่มีแรงจูงใจทางการเมืองและการใช้อำนาจในทางมิชอบของตำรวจรัสเซีย โดยนำเสนอข้อมูลในรูปแบบของบทสรุป (digests) และเรื่องเล่าจากผู้เสียหายโดยตรง

ความช่วยเหลือทางกฎหมาย (Legal Aid)

โครงการจัดให้มีสายด่วนช่วยเหลือตลอด 24 ชั่วโมง ซึ่งเป็นช่องทางหลักในการรับข้อมูลผู้ถูกจับกุม รวมถึงการส่งทนายความไปเยี่ยมผู้ถูกกักตัว และการว่าความในศาลจนถึงการยื่นคำร้องต่อศาลสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรป (ECHR)

การเผยแพร่ข้อมูลและงานวิจัย (Informing & Research)

OVD-Info จัดทำจดหมายข่าวภาษาอังกฤษเพื่อรายงานการปราบปรามสิทธิมนุษยชนในรัสเซีย และร่วมมือกับสถาบันการศึกษาและคลังสมอง (think tanks) เพื่อให้ข้อมูลแก่สื่อระดับโลก เช่น The New York Times, Al Jazeera และ The Guardian

การบริหารจัดการและเงินทุน

OVD-Info ดำเนินงานโดยอาศัยอาสาสมัครจำนวนมาก (ประมาณ 7,000 คน ณ เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2566) และพนักงานที่ไม่ได้เปิดเผยจำนวน โดยเน้นการระดมทุนจากประชาชนทั่วไป (grassroots donations) เป็นหลัก

แม้ว่าธนาคารรายใหญ่ในรัสเซีย เช่น Tinkoff, Alfa-Bank และ VTB 24 จะปฏิเสธการดำเนินการธุรกรรมเงินบริจาคให้แก่ OVD-Info แต่โครงการยังคงสามารถระดมทุนได้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี พ.ศ. 2564 สามารถระดมทุนได้ถึง 247.5 ล้านรูเบิล จากผู้บริจาคประจำกว่า 19,000 ราย