ออกซีฟลูออร์เฟน สารกำจัดวัชพืชกลุ่มไดฟีนิลอีเทอร์

ออกซีฟลูออร์เฟน (Oxyfluorfen) เป็นสารประกอบทางเคมีที่ใช้เป็นสารกำจัดวัชพืช (Herbicide) โดยถูกนำมาใช้เพื่อควบคุมวัชพืชใบกว้างและหญ้าในพืชผลทางการเกษตรหลากหลายชนิด เช่น พืชตระกูลถั่ว ผลไม้ ไม้ยืนต้น และพืชไร่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในไร่องุ่นและสวนอัลมอนด์ นอกจากนี้ยังมีการนำไปใช้ในการควบคุมวัชพืชในพื้นที่พักอาศัยด้วย

กลไกการออกฤทธิ์

ออกซีฟลูออร์เฟนจัดอยู่ในกลุ่มสารกำจัดวัชพืชประเภท ไดฟีนิลอีเทอร์ (Diphenyl ether) โดยมีกลไกการทำงานผ่านการยับยั้งเอนไซม์ protoporphyrinogen oxidase ซึ่งส่งผลให้การผลิตคลอโรฟิลล์และเยื่อหุ้มเซลล์ของพืชถูกทำลาย สารนี้ถูกจัดอยู่ในกลุ่มความต้านทานของ HRAC ดังนี้:

• กลุ่ม G (ในออสเตรเลีย)
• กลุ่ม E (ระดับสากล)
• กลุ่ม 14 (ตามระบบตัวเลข)

แม้ว่าพืชจะสามารถดูดซึมสารผ่านทางยอดและใบได้อย่างรวดเร็ว แต่ออกซีฟลูออร์เฟนมีข้อจำกัดในด้านการเคลื่อนย้ายภายในพืช (Translocation) ที่ไม่ดีนัก เมื่อวัชพืชได้รับสาร อาการแห้งเหี่ยวจะเริ่มปรากฏภายในไม่กี่ชั่วโมง ตามด้วยการเกิดเนื้อเยื่อตาย (Necrosis) และตายลงในที่สุดภายในเวลาไม่กี่วัน

ความเป็นพิษและผลกระทบต่อสุขภาพ

ในมนุษย์ ออกซีฟลูออร์เฟนมีความเป็นพิษเฉียบพลันทางปาก ทางผิวหนัง และทางการหายใจในระดับต่ำ โดยมีค่า LD50 มากกว่า 5,000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งถือว่าไม่มีความเป็นพิษสูง อย่างไรก็ตาม ผลกระทบหลักที่พบคือความเป็นพิษต่อตับและการเปลี่ยนแปลงของพารามิเตอร์ในเลือด เช่น ภาวะโลหิตจาง และถูกจัดว่าเป็นสารที่อาจก่อให้เกิดมะเร็งในมนุษย์

ประเด็นด้านสารปนเปื้อนและการกลายพันธุ์

มีการศึกษาพบว่าสารปนเปื้อนในออกซีฟลูออร์เฟนเกรดทางเทคนิคที่มีความบริสุทธิ์ต่ำ (ประมาณ 72.5%) อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อ DNA ในเชื้อ Salmonella ผ่านการกลายพันธุ์แบบ frameshift แต่สำหรับสารที่มีความบริสุทธิ์สูง (99% ขึ้นไป) ไม่พบผลกระทบในการก่อให้เกิดการกลายพันธุ์ ปัจจุบันเกรดทางเทคนิคขั้นต่ำที่วางจำหน่ายมีความบริสุทธิ์อยู่ที่ 97%

จากการทดสอบของ EPA พบว่าออกซีฟลูออร์เฟนไม่มีฤทธิ์ก่อให้เกิดความพิการในตัวอ่อน (Non-teratogenic) อย่างไรก็ตาม ในการทดลองความเป็นพิษเรื้อรังในสุนัขเป็นเวลาสองปี พบว่าเกิดการเปลี่ยนสีของเซลล์ตับ น้ำหนักตับเพิ่มขึ้น ค่า alkaline phosphatase สูงขึ้น เกิดถุงน้ำในท่อไต (Renal tube vacuolisation) และเกิดต่อมไทรอยด์อักเสบ

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ตามระบบ GHS ออกซีฟลูออร์เฟนถูกจัดเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม เนื่องจากมี "ความเป็นพิษสูงมากต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำและมีผลกระทบระยะยาว"

• ความเป็นพิษ: มีพิษต่อพืช สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง และปลา รวมถึงอาจส่งผลกระทบแบบกึ่งเรื้อรังและเรื้อรังต่อนกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
• การตกค้าง: สารนี้มีความคงทนในดินสูง แต่มีการชะล้าง (Leaching) ต่ำ เนื่องจากละลายน้ำได้น้อยและมีความสามารถในการยึดเกาะกับดินได้ดี
• การปนเปื้อน: สามารถปนเปื้อนในแหล่งน้ำผิวดินได้ผ่านการฟุ้งกระจายของละอองสเปรย์ (Spray drift) และการไหลบ่าของน้ำ (Runoff) โดยค่า LC50 ในปลาเทราต์มีค่าน้อยกว่า 0.5 มิลลิกรัมต่อลิตร

จากการจำลองด้วยคอมพิวเตอร์ในปี 1980 คาดการณ์ว่าค่าครึ่งชีวิต (Half-life) ของสารนี้ในแหล่งน้ำจะอยู่ที่ประมาณ 127 วัน

การใช้งานทางการเกษตร

ออกซีฟลูออร์เฟนถูกนำมาใช้ในสหรัฐอเมริกาและออสเตรเลีย โดยมีอัตราการใช้สูงสุดถึง 1,500 กรัมต่อเฮกตาร์ โดยมีลักษณะเด่นคือไม่จำเป็นต้องอาศัยน้ำฝน การชลประทาน หรือการผสมคลุกดินหลังการฉีดพ่น อย่างไรก็ตาม หากมีฝนตกหนักทันทีหลังการฉีดพ่น อาจทำให้สารกระเด็นไปโดนใบพืชหลัก ซึ่งทำให้เกิดอาการใบไหม้จากการสัมผัสได้

พืชที่ใช้และวัชพืชที่ควบคุม

พืชที่ใช้: ใช้ในไม้ผล (แอปเปิล, พีช, ลูกแพร์, พลัม), พืชตระกูลถั่ว (อัลมอนด์, วอลนัท, พีแคน), พืชผัก (หอมหัวใหญ่, บรอกโคลี, กะหล่ำปลี, กะหล่ำดอก), ยาสูบ, องุ่น, และพืชไร่ เช่น ฝ้าย หรือธัญพืชฤดูหนาว (ฉีดพ่นก่อนหว่าน)

วัชพืชที่ควบคุม: สามารถควบคุมวัชพืชใบกว้างได้หลายชนิด เช่น โยธกา (Black nightshade), หญ้าขี้กบ (Lambsquarters), และหญ้าพริก (Pigweed) รวมถึงควบคุมหญ้าบางชนิด เช่น หญ้าข้าวนก (Barnyard grass) และหญ้าไซ (Large crabgrass)

ชื่อทางการค้า

สารนี้ถูกจำหน่ายภายใต้ชื่อทางการค้า เช่น Goal, Galigan และ Oxyfluorfen 240